Νέα έρευνα για την τεκτονική των πλακών εξηγεί πώς λειτουργεί ο πλανήτης μας – Τι βρήκαν οι γεωεπιστήμονες 

Γη πλανήτης

Μια ομάδα γεωεπιστημόνων από το Πανεπιστήμιο του Τορόντο ρίχνει νέο φως στο μοντέλο της τεκτονικής των πλακών, το οποίο υποδηλώνει ότι οι πλάκες που καλύπτουν τους πυθμένες των ωκεανών είναι άκαμπτες, καθώς κινούνται στον μανδύα της Γης.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η πλάκα του Ειρηνικού χαράσσεται από μεγάλα υποθαλάσσια ρήγματα που την διαλύουν. Τα νεοανακαλυφθέντα ρήγματα, τα οποία περιγράφονται σε μια εργασία που δημοσιεύεται στο περιοδικό Geophysical Research Letters, είναι το αποτέλεσμα τεράστιων δυνάμεων στο εσωτερικό της πλάκας που την τραβούν προς τα δυτικά.

Ορισμένα από τα ρήγματα έχουν βάθος χιλιάδων μέτρων και μήκος εκατοντάδων χιλιομέτρων.

πλάκα του Ειρηνικού
πηγή: wikipedia.org

«Γνωρίζαμε ότι οι γεωλογικές παραμορφώσεις, όπως τα ρήγματα, συμβαίνουν στο εσωτερικό των ηπειρωτικών πλακών μακριά από τα όρια των πλακών», αναφέρει ο μεταδιδακτορικός ερευνητής στο τμήμα Γεωεπιστημών της Σχολής Τεχνών και Επιστημών στο Τορόντο, Erkan Gün. «Αλλά δεν γνωρίζαμε ότι το ίδιο συμβαίνει και στις ωκεάνιες πλάκες».

Ο καθηγητής στο τμήμα Γεωεπιστημών, Russell Pysklywec, προσθέτει ότι η έρευνα συμβάλλει στην πληρέστερη κατανόηση του πεδίου.

«Αυτό που κάνουμε είναι να βελτιώνουμε την τεκτονική των πλακών -τη θεωρία που περιγράφει πώς λειτουργεί ο πλανήτης μας- και να δείχνουμε ότι αυτές οι πλάκες δεν είναι πραγματικά τόσο άθικτες όσο νομίζαμε προηγουμένως» τονίζει ο Pysklywec.

Στη μελέτη συμμετείχε επίσης ο επίκουρος καθηγητής στο τμήμα φυσικών και περιβαλλοντικών επιστημών στο ο Πανεπιστήμιο του Τορόντο Scarborough, Phil Heron, καθώς και ερευνητές από το Eurasia Institute of Earth Sciences του Τεχνικού Πανεπιστημίου της Κωνσταντινούπολης.

Η πλάκα του Ειρηνικού

Για εκατομμύρια χρόνια, η πλάκα του Ειρηνικού -που αποτελεί το μεγαλύτερο μέρος του πυθμένα του Ειρηνικού Ωκεανού- παρασύρεται προς τα δυτικά για να βυθιστεί στον μανδύα της Γης κατά μήκος υποθαλάσσιων τάφρων ή ζωνών καταβύθισης που εκτείνονται από την Ιαπωνία έως τη Νέα Ζηλανδία και την Αυστραλία. Καθώς το δυτικό άκρο της πλάκας τραβιέται προς τα κάτω στο μανδύα, παρασύρει μαζί του και την υπόλοιπη πλάκα, όπως ένα τραπεζομάντιλο που τραβιέται από ένα τραπέζι.

πλάκα του Ειρηνικού
πηγή: wikipedia.org

Οι πρόσφατα ανακαλυφθείσες βλάβες των πλακών στα ρήγματα εμφανίζονται μέσα σε εκτεταμένα, υποωκεάνια οροπέδια που σχηματίστηκαν πριν από εκατομμύρια χρόνια, όταν λιωμένα πετρώματα από τον μανδύα της Γης εξοστρακίστηκαν στον πυθμένα των ωκεανών. Τα ρήγματα τείνουν να είναι παράλληλα με την πλησιέστερη τάφρο.

«Θεωρήθηκε ότι επειδή τα υποωκεάνια οροπέδια είναι πιο παχιά, θα έπρεπε να είναι ισχυρότερα. Αλλά τα μοντέλα μας και τα σεισμικά δεδομένα δείχνουν ότι στην πραγματικότητα συμβαίνει το αντίθετο: τα οροπέδια είναι πιο αδύναμα» αποκάλυψε ο Gün.

Με πιο απλά λόγια. Αν η πλάκα του Ειρηνικού είναι σαν ένα τραπεζομάντιλο που τραβιέται πάνω σε ένα τραπέζι, τα οροπέδια είναι κομμάτια από αδύναμο ύφασμα που είναι πιο επιρρεπή στο σκίσιμο.

Οι ερευνητές μελέτησαν τέσσερα οροπέδια στον δυτικό Ειρηνικό Ωκεανό – τα Ontong Java, Shatsky, Hess και Manihiki– σε μια τεράστια περιοχή που οριοθετείται περίπου από τη Χαβάη, την Ιαπωνία, τη Νέα Ζηλανδία και την Αυστραλία. Έκαναν την ανακάλυψή τους χρησιμοποιώντας μοντέλα υπερυπολογιστών και υπάρχοντα δεδομένα – ορισμένα από αυτά συλλέχθηκαν σε μελέτες που έγιναν τη δεκαετία του 1970 και του ’80.

«Υπάρχουν ενδείξεις ότι ηφαιστειακή δραστηριότητα εκδηλώθηκε σε αυτές τις περιοχές στο παρελθόν ως αποτέλεσμα αυτού του είδους της καταστροφής των πλακών -ίσως επεισοδιακά ή συνεχώς- αλλά δεν είναι σαφές αν αυτό συμβαίνει τώρα», λέει ο Gün. «Παρόλα αυτά, δεν μπορούμε να είμαστε σίγουροι επειδή οι πλάκες βρίσκονται χιλιάδες μέτρα κάτω από την επιφάνεια του ωκεανού και η αποστολή ερευνητικών σκαφών για τη συλλογή δεδομένων είναι μια μεγάλη προσπάθεια. Έτσι, στην πραγματικότητα, ελπίζουμε ότι η δημοσίευσή μας θα φέρει κάποια προσοχή στα οροπέδια και ότι θα συλλεχθούν περισσότερα δεδομένα».

«Η θεωρία της τεκτονικής των πλακών δεν είναι απόλυτη και εξακολουθούμε να βρίσκουμε νέα πράγματα. Τώρα ξέρουμε ότι αυτή η βλάβη του ρήγματος διαλύει το κέντρο μιας ωκεάνιας πλάκας – και αυτό θα μπορούσε να συνδεθεί με τη σεισμική δραστηριότητα και την ηφαιστειότητα. Ένα νέο εύρημα όπως αυτό ανατρέπει ό,τι έχουμε κατανοήσει και διδάξει για την ενεργό Γη. Και δείχνει ότι εξακολουθούν να υπάρχουν ριζικά μυστήρια ακόμη και για τη μεγάλη λειτουργία του εξελισσόμενου πλανήτη μας» δήλωσε ο Pysklywec

Scroll to Top