Έχεις νιώσει ποτέ να σου σηκώνεται η τρίχα ακούγοντας το αγαπημένο σου τραγούδι ή βλέποντας μια συγκλονιστική σκηνή σε ταινία; Αν ναι, δεν σημαίνει πως αρρώστησες. Είναι κάτι απολύτως φυσιολογικό και ονομάζεται ψυχογενές ρίγος ή ρίγος σε όλο το σώμα ή ανατριχίλα.
Φυσικά, τα ρίγη δεν εμφανίζονται μόνο με τη συγκίνηση. Τα νιώθουμε όταν κρυώνουμε ή όταν είμαστε άρρωστοι, καθώς το σώμα προσπαθεί να ανεβάσει τη θερμοκρασία του. Όμως, όταν είμαστε καλά, υπάρχει μια άλλη κατηγορία ρίγους, που παραμένει μυστήριο για πολλούς.
Η εξήγηση του ερευνητή Félix Schoeller
Ο Félix Schoeller, ερευνητής στο Center for Research and Interdisciplinarity στο Παρίσι, έχει μελετήσει τα φαινόμενα αυτά και δίνει μια διαφορετική εξήγηση. Όπως εξηγεί:
«Γνωρίζουμε ότι τα ψυχογενή ρίγη μπορούν να ανασταλούν από ένα διεγερτικό, τον ανταγωνιστή των οπιοειδών ναλοξόνη. Η ναλοξόνη είναι αυτό που θα εγχέαμε σε έναν ασθενή σε περίπτωση υπερδοσολογίας· είναι ανταγωνιστής της μορφίνης».
Το ρίγος ως ανακούφιση από την εσωτερική σύγκρουση
Συνεχίζει λέγοντας ότι «ιστορίες που προκαλούν ρίγη μπορεί να προσφέρουν μια ανακούφιση από την ένταση, επιτρέποντας στους ανθρώπους να ξεπεράσουν συγκρούσεις μεταξύ θεμελιωδών μερών του νου τους».
Με άλλα λόγια, όταν κάτι μας συγκινεί ή μας προκαλεί δέος, ίσως ξεπερνάμε μια εσωτερική σύγκρουση. Αυτό μπορεί να είναι η βαθύτερη αιτία του ρίγους.
Δύο εναύσματα: Βιολογικό και πολιτισμικό
Αν η θεωρία του Schoeller είναι σωστή, υπάρχουν δύο βασικά εναύσματα για τα ψυχογενή ρίγη: το ένα είναι βιολογικό και το άλλο πολιτισμικό.
Ας δούμε πρώτα το βιολογικό. Σκέψου μια συζήτηση όπου ο συνομιλητής σου συμφωνεί απολύτως μαζί σου. Βρίσκεστε στο ίδιο μήκος κύματος, με κοινές απόψεις και συμπεράσματα. Το έχεις νιώσει – ρίγος, έτσι;
Η σύνδεση σκέψης και θερμοκρασίας
Το βιολογικό ερέθισμα φαίνεται να συνδέεται με τη στιγμή όπου ο ανθρώπινος εγκέφαλος άρχισε να αναπτύσσει σκέψη, σε μια εποχή που σημειώθηκαν μεγάλες μεταβολές στη θερμοκρασία.
Ίσως υπάρχει σύνδεση μεταξύ του τρόπου που λειτουργεί ο εγκέφαλος και του τρόπου που ρυθμίζει το σώμα τη θερμότητα. Με άλλα λόγια, η πρώτη ανθρώπινη σκέψη ίσως συνοδεύτηκε από ρίγος. Και ίσως, ακόμη και σήμερα, επαναλαμβάνουμε εκείνη τη στιγμή κάθε φορά που κατανοούμε κάτι σημαντικό.