Φως στην εκστρατεία του 16ου αιώνα για την αναζήτηση μίας φανταστικής πόλης από χρυσό με επικεφαλής τον Ισπανό εξερευνητή, Francisco Vázquez de Coronado, φαίνεται πως ρίχνει μία πρασινωπή λεπίδα από οψιδιανό, που πιστεύεται ότι βρέθηκε στο Texas Panhandle.
Σύμφωνα με μελέτη του ανθρωπολόγου Matthew Boulanger του Πανεπιστημίου Southern Methodist στο Τέξας, η λεπίδα μήκους 2.5 εκατοστών ίσως έπεσε από μέλος της αποστολής.
Με επικεφαλής τον Ισπανό κονκισταδόρ Francisco Vázquez de Coronado (1510-1554), η αποστολή ξεκίνησε μεταξύ 1540 και 1542. Στη διάρκειά της, ο Coronado και τα μέλη της αποστολής, που περιλάμβανε ιθαγενείς από το Μεξικό, διέσχισαν το σημερινό Τέξας, Νέο Μεξικό και Κάνσας.
Η ανθρωπολογική μελέτη του Boulanger
Η πρόσφατη μελέτη του Boulanger, δημοσιεύτηκε στο Journal of the North Texas Archeological Society και περιγράφει πως η λεπίδα από οψιδιανό μπορεί να ξετυλίξει τα μυστήρια που περιβάλλουν τη διαδρομή της αποστολής αυτής που χρονολογείται εκατοντάδες χρόνια στο παρελθόν.
«Το μονοπάτι της αποστολής του Coronado μέσα από τις νοτιοδυτικές και βόρειες Μεγάλες Κοιλάδες της Αμερικής είναι ζήτημα έντονης αντιπαράθεσης και συζήτησης», δήλωσε ο Boulanger στο Newsweek. «Η ακριβής διαδρομή μέσα από το Νέο Μεξικό, είναι γνωστή επειδή μία ομάδα επισκέφθηκε πολλές από τις μεγάλες πόλεις που κατοικούνταν από ιθαγενείς της φυλής pueblo. Η αναπαράσταση του ταξιδιού μέσα από το Νέο Μεξικό γίνεται με την ένωση κάθε μίας από τις πόλεις που επισκέφθηκαν».
«Όταν η αποστολή κινήθηκε ανατολικά πάνω από τις Μεγάλες Πεδιάδες, ήρθε αντιμέτωπη με μία απέραντη πεδιάδα χωρίς ξεκάθαρα ορόσημα-χωρίς γεωγραφικές κουκκίδες να ενώσουμε», σχολίασε ο Boulanger. «Έτσι, αν και υπήρχαν γραπτά ημερολόγια των μελών της αποστολής, είναι αδύνατον να γνωρίζουμε πού ακριβώς βρίσκονταν η αποστολή προτού φτάσει στην Ινδιάνικη πόλη Quivira στο νότιο Κάνσας».
Αιτία επιστημονικής διαμάχης
Για περισσότερο από έναν αιώνα, αρχαιολόγοι και ιστορικοί είναι σε διαμάχη σχετικά με το ακριβές μονοπάτι της αποστολής μέσα από το Τέξας και την Οκλαχόμα. Οι ερευνητές εργάστηκαν όλοι, αντλώντας από την ίδια, περιορισμένη πηγή δεδομένων: τις ασαφείς περιγραφές φαραγγιών, πεδιάδων και ρυακιών που αναφέρονται στα ημερολόγια της αποστολής.
Η λεπίδα κατασκευασμένη από οψιδιανό -ένα φυσικό, ηφαιστειακό γυαλί- μπορεί να παράσχει φυσικές αποδείξεις για τη διαδρομή που ακολούθησε η αποστολή, αν βρεθούν κι άλλο στοιχεία, σύμφωνα με τον Boulanger. «Προς το παρόν έχει ταυτοποιηθεί μόνο ένας χώρος που συνδέεται με τον Coronado, στο Τέξας, περίπου 240 χλμ νότια από το ράντσο όπου βρέθηκε το κομμάτι από οψιδιανό. Το μικρό αυτό αντικείμενο είναι η δεύτερη κουκκίδα που μας επιτρέπει να συνδέσουμε τη διαδρομή του ταξιδιού του Coronado μέσα απ’ το Τέξας», σημείωσε.
H πολύτιμη συμβολή της Erwin
H πιο πρόσφατη έρευνα του Boulanger ήταν αποτέλεσμα μίας τυχαίας του συνάντησης με την Αρχαιολογική Εταιρεία του Βόρειου Τέξας. Ο ανθρωπολόγος μιλούσε με ένα μέλος της ομάδας, την Charlene Erwin, η οποία ρώτησε τον ερευνητή αν θα ήθελε να εξετάσει το αντικείμενο από οψιδιανό του μακαρίτη πεθερού της, ο οποίος το βρήκε σε ράντσο, το 1930 κοντά στο McLean σε μία βόρεια πολιτεία του Τέξας. Έκτοτε, το αντικείμενο ήταν οικογενειακή ιδιοκτησία.
Ο πεθερός της Erwin μάζεψε πολλά αντικείμενα από το ράντσο, αλλά κανένα δεν είναι της σημασίας του εργαλείου από οψιδιανό, σύμφωνα με τον Boulanger.
Ο οψιδιανός
O οψιδιανός δεν είναι πέτρωμα που προέρχεται από τη γη του Τέξας. Έτσι, οποιαδήποτε κατασκευή από αυτό το ηφαιστειακό γυαλί, θα πρέπει να είναι προϊόν εμπορικής συναλλαγής και ανταλλαγής με ανθρώπους που ζουν στην πηγή του υλικού της κατασκευής.
Η κοντινότερη πηγή οψιδιανού στο βόρειο Τέξας είναι το βόρειο Νέο Μεξικό- περίπου 480 χλμ. προς τα δυτικά. «Συμφώνησα να ρίξω μία ματιά στη συλλογή, απλώς ως υπηρεσία στο κράτος και λόγω της σπανιότητας του οψιδιανού στους αρχαιολογικούς χώρους του Τέξας», δήλωσε ο Boulanger.
O ανθρωπολόγος ανέλυσε τη χημική σύσταση της λεπίδας, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι προέρχεται από την οροσειρά Pachuca στο Κεντρικό Μεξικό. Οι ιθαγενείς φυλές εκεί, κατασκεύαζαν εργαλεία κοπής από οψιδιανό μέχρι περίπου το 1500 και την ισπανική κατάκτηση της περιοχής.
Οι τρεις υποθέσεις
Πώς μπορεί να βρέθηκε μία λεπίδα από οψιδιανό, από το κεντρικό Μεξικό σε ένα από τα βορειότερα σημεία του Τέξας;
Δεδομένης της απουσίας σαφών αποδείξεων εμπορικού δικτύου που συνέδεε τις φυλές των αυτοχθόνων των δύο περιοχών πριν από την ισπανική κατάκτηση, ο ανθρωπολόγος προτείνει τρεις υποθέσεις στην μελέτη του.
Σύμφωνα με την πρώτη υπόθεση, ο πεθερός της Erwin απέκτησε τη λεπίδα από εμπορική συναλλαγή ή ανταλλαγή με άλλους συλλέκτες. Κατά τη δεύτερη υπόθεση, η λεπίδα είναι μία πλάνη, ώστε να τραβήξει την προσοχή στον ίδιο και τη συλλογή του.
Η τρίτη υπόθεση, υποστηρίζει ότι το αντικείμενο μπορεί να αντιπροσωπεύει ένα πεταμένο αντικείμενο, εύρημα από τις ισπανικές αποστολές που διέσχισαν το Τέξας κατά τον 16ο και 17ο αιώνα, συγκεκριμένα μία αποστολή της οποίας ηγείτο ο Coronado.
Η διαδρομή της αποστολής του Coronado
Το 1541, η αποστολή διέσχισε μία από τις βορειότερες πολιτείες του Τέξας. Ενώ η ακριβής διαδρομή του Coronado είναι ανεπιβεβαίωτη, η σημερινή κατανόηση υποδεικνύει ότι η αποστολή διέσχισε ή πέρασε κοντά από το McLean, όπου μεγάλωσε ο πεθερός της Erwin και συλλέκτης αντικειμένων.
Ύστερα από την εκτίμηση των διαθέσιμων ευρημάτων-συμπεριλαμβανομένης της χρονολόγησης των ταξιδιών του πεθερού της Erwin και τις συνεντεύξεις της οικογένειας, ο Boulanger στηρίζει περισσότερο την τρίτη υπόθεση.
Τα συμπεράσματα των ανθρωπολόγων και η απογοήτευση του κονκισταδόρ
«Πιστεύουμε ότι αυτά τα μικρά, λιτά χειροποίητα αντικείμενα ανταποκρίνονται στην ανάγκη για αδιάσειστη απόδειξη της παρουσίας του Coronado στην περιοχή McLean», έγραψαν οι συγγραφείς στην μελέτη τους. «Είναι το κατάλληλο είδος αντικειμένου, σε απόλυτη αρμονία με τέτοια ευρήματα, είναι από το σωστό υλικό που βρέθηκε στην κατάλληλη περιοχή, ενώ απουσιάζει κάθε ένδειξη σκόπιμης εξαπάτησης».
Ήταν συχνό φαινόμενο, αντικείμενα από οψιδιανό ν’ αφήνονται στις περιοχές όπου περνούσαν οι ισπανικές αποστολές, όπως αυτή που ηγούταν ο Coronado, λόγω της τακτικής των ιθαγενών, συμμάχων από το Μεξικό να τα κουβαλούν μαζί τους. Οι σύμμαχοι έφερναν τα δικά τους όπλα και εργαλεία, όπως ήταν οι λεπίδες του οψιδιανού. Οι εύθραυστες λεπίδες έσπαγαν και έπεφταν, αφήνοντας στο διάβα τους σημάδια της πορείας τους, κάτι που συνέβη και στην αποστολή του Coronado.
Δυστυχώς για τον κονκισταδόρ, η «Πόλη του Χρυσού δεν βρέθηκε ποτέ, κάνοντάς τον να συνειδητοποιήσει ότι οι ιστορίες που τού έλεγαν, ήταν φανταστικές.