Ένα «νέο αστέρι» λάμπει στον αστερισμό του Λύκου χάρη σε μια απρόσμενη αστρική έκρηξη μέσα στον Γαλαξία μας – και μπορεί να παρατηρηθεί με γυμνό μάτι από ορισμένες περιοχές της Βόρειας Αμερικής.
Όπως αναλύει ο Harry Baker, στις 12 Ιουνίου, αστρονόμοι από το All-Sky Automated Survey for Supernovae στο Πανεπιστήμιο του Οχάιο εντόπισαν για πρώτη φορά το νέο σημείο φωτός, με φαινόμενο μέγεθος +8,7 εκείνη τη στιγμή, που ήταν ακόμη πολύ αχνό για να είναι ορατό με γυμνό μάτι, όπως ανέφερε αρχικά το Sky & Telescope. (Όσο μικρότερη είναι η τιμή του φαινόμενου μεγέθους, τόσο πιο φωτεινό είναι το αντικείμενο – για παράδειγμα, η σελήνη έχει μέγεθος -12,7).
Η ταυτότητα του αστρικού φαινομένου και νόβα
Τις επόμενες μέρες, το αντικείμενο που φωτιζόταν ταχύτατα έλαβε αρκετά προσωρινά ονόματα – όπως AT 2025nlr, ASASSN-25cm και N Lup 2025 – καθώς οι ερευνητές προσπαθούσαν να προσδιορίσουν την ταυτότητά του. Ο αστρονόμος Yusuke Tampo από το South African Astronomical Observatory του Πανεπιστημίου του Κέιπ Τάουν ανέλυσε το φως από το αντικείμενο και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι πρόκειται πιθανότατα για κλασική νόβα – μια τεράστια αστρική έκρηξη που προσωρινά λάμπει έντονα στον νυχτερινό ουρανό. Στις 16 Ιουνίου, το φαινόμενο πήρε την επίσημη ονομασία V462 Lupi.
Έντονη λαμπρότητα και ορατότητα με γυμνό μάτι
Μέχρι τις 18 Ιουνίου, η V462 Lupi είχε φτάσει σε φαινόμενο μέγεθος +5,7, καθιστώντας την οριακά ορατή με γυμνό μάτι. Αυτό σημαίνει ότι είναι περίπου 4 εκατομμύρια φορές πιο φωτεινή από το πολύ αχνό άστρο προέλευσής της πριν τις 12 Ιουνίου, σύμφωνα με το Spaceweather.com. Υπάρχει πιθανότητα η νόβα να συνεχίσει να φωτίζει τις επόμενες ημέρες, διευκολύνοντας περαιτέρω την παρατήρησή της.
Ο αστερισμός του Λύκου βρίσκεται στον νότιο ουρανό, που σημαίνει ότι η V462 Lupi είναι ευκολότερα ορατή από το νότιο ημισφαίριο. Ωστόσο, μπορεί να παρατηρηθεί και από τη Βόρεια Αμερική, χαμηλά στον νότιο ορίζοντα λίγο μετά τη δύση του ηλίου. Ερασιτέχνες αστρονόμοι στις ΗΠΑ ανέφεραν ότι την είδαν σε περιοχές όπως η Αριζόνα, η Καλιφόρνια και ακόμη και βορειότερα, στη λίμνη Σουπιριόρ, σύμφωνα με το Sky & Telescope.
Μπορείτε να τη δείτε και χωρίς τηλεσκόπιο
Ίσως να μπορείτε να τη δείτε χωρίς εξοπλισμό, αν και θα ήταν πιο εύκολο με ένα τηλεσκόπιο ή κιάλια για παρατήρηση ουρανού, ειδικά εάν βρίσκεστε στις ΗΠΑ ή εάν η λάμψη αρχίσει να εξασθενεί τις επόμενες ημέρες.
Τι είναι μια κλασική νόβα και πώς διαφέρει από τη σουπερνόβα
Σε αντίθεση με τις σουπερνόβες, που είναι τόσο ισχυρές ώστε καταστρέφουν εντελώς τα άστρα, μια νόβα επηρεάζει μόνο το εξωτερικό στρώμα του άστρου. Οι κλασικές νόβες, όπως η V462 Lupi, συμβαίνουν σε συγκεκριμένα δυαδικά αστρικά συστήματα, όπου ένα λευκός νάνος άστρο τραβά υλικό από τον μεγαλύτερο σύντροφό του. Όταν συσσωρευτεί αρκετό υλικό στην επιφάνεια του λευκού νάνου, η πίεση αυξάνεται και προκαλεί έκρηξη που καίει το μεγαλύτερο μέρος του κλεμμένου αερίου και στέλνει παλμούς φωτός προς τη Γη.
Σπάνιο φαινόμενο ορατό με γυμνό μάτι
Οι κλασικές νόβες που είναι ορατές με γυμνό μάτι είναι σπάνιες. «Εμφανίζονται όχι περισσότερο από μία φορά τον χρόνο», έγραψαν εκπρόσωποι του Spaceweather.com «και οι περισσότερες βρίσκονται τόσο κοντά στο όριο της ορατότητας που μπορεί να είναι αόρατες, παρότι τεχνικά είναι ορατές».
Κάποιες νόβες εμφανίζονται επαναλαμβανόμενα, εκρήγνυνται δηλαδή σε τακτά διαστήματα: Για παράδειγμα, η πολυαναμενόμενη νόβα T Coronae Borealis, γνωστή και ως «Blaze Star», φωτίζει τον ουρανό μας περίπου κάθε 80 χρόνια. Όμως, οι αστρονόμοι την περιμένουν εδώ και 15 μήνες και ακόμη δεν έχει εμφανιστεί – κάτι που δείχνει ότι η αστρονομία δεν είναι πάντα ακριβής επιστήμη.
Καθώς αυτή είναι η πρώτη καταγεγραμμένη εμφάνιση της V462 Lupi, δεν γνωρίζουμε εάν ή πότε θα ξαναεκραγεί στο μέλλον.