Για πρώτη φορά, οι αστρονόμοι παρατήρησαν έναν αστρικό παλμό από μαύρη τρύπα να επαναλαμβάνεται σχεδόν με τον ίδιο τρόπο δύο χρόνια μετά το αρχικό γεγονός, αψηφώντας τις έως τώρα επιστημονικές αντιλήψεις.
Το φαινόμενο σημειώθηκε στην ίδια ακριβώς περιοχή του ουρανού και ονομάστηκε AT 2022dbl. Το εντυπωσιακό είναι ότι φαίνεται να προέρχεται από το ίδιο αστέρι, που όχι μόνο επέζησε της πρώτης συνάντησής του με τη μαύρη τρύπα, αλλά επέστρεψε ξανά – κάτι που μέχρι σήμερα θεωρούνταν αδύνατο.
Όταν οι μαύρες τρύπες «τσιμπολογούν» αντί να καταβροχθίζουν
Το φαινόμενο των παλιρροϊκών διαταραχών συμβαίνει όταν ένα άστρο πλησιάζει επικίνδυνα μια υπερμεγέθη μαύρη τρύπα στο κέντρο ενός γαλαξία. Η έντονη βαρυτική έλξη το κατακερματίζει, απορροφώντας το μισό υλικό και εκτοξεύοντας το υπόλοιπο προς τα έξω. Η διαδικασία αυτή προκαλεί έντονη ακτινοβολία – μια «λάμψη» που διαρκεί εβδομάδες έως μήνες και μας αποκαλύπτει την ύπαρξη της αόρατης μαύρης τρύπας.
Όμως, στο συγκεκριμένο γεγονός, το αστέρι δεν καταστράφηκε ολοσχερώς. Σύμφωνα με τη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο The Astrophysical Journal Letters, η επανάληψη της λάμψης υποδηλώνει ότι πρόκειται για μερική διαταραχή – ένα είδος κοσμικού «τσιμπολογήματος», και όχι πλήρη κατάποση από τη μαύρη τρύπα.
Αμφισβητώντας μια δεκαετία ερμηνείας
Η επαναλαμβανόμενη λάμψη ανάγκασε τους επιστήμονες να επανεξετάσουν τα δεδομένα των παλαιότερων παρατηρήσεων. Πολλοί από τους λεγόμενους «τυπικούς» παλμούς που παρατηρούνταν μέχρι σήμερα και θεωρούνταν πλήρεις καταστροφές άστρων, μπορεί τελικά να είναι μερικές παλιρροϊκές διαταραχές.
Η ομάδα υπό την καθοδήγηση του καθηγητή Ίαϊρ Αρκάβι (Tel Aviv University) και με βασική ερευνήτρια τη δρ. Λυδία Μακρυγιάννη (νυν Lancaster University) ετοιμάζεται να παρατηρήσει ξανά το ίδιο σημείο του ουρανού στις αρχές του 2026. Αν υπάρξει τρίτη λάμψη, αυτό θα σημαίνει ότι το αστέρι πέρασε ξανά – και άρα δεν έχει ακόμη καταστραφεί πλήρως.
Μια ανατροπή με τεράστιες συνέπειες
«Αν δούμε τρίτη λάμψη, σημαίνει ότι η δεύτερη ήταν και αυτή μερική διαταραχή», λέει ο Αρκάβι.
«Οπότε ίσως όλες αυτές οι εκλάμψεις που μελετούσαμε τόσα χρόνια ως πλήρεις καταστροφές ήταν στην πραγματικότητα επιβιώσεις. Αν όχι, τότε οι μερικές και πλήρεις διαταραχές μοιάζουν εκπληκτικά μεταξύ τους, όπως είχε προβλέψει η ομάδα του καθηγητή Τσβί Πιράν από το Εβραϊκό Πανεπιστήμιο».
Σε κάθε περίπτωση, η ανακάλυψη αυτή σηματοδοτεί την ανάγκη για ριζική αναθεώρηση στην κατανόηση του πώς αλληλεπιδρούν τα άστρα με τις υπερμεγέθεις μαύρες τρύπες. Τα δεδομένα προέρχονται από ένα μεγάλο δίκτυο επιστημόνων σε Ευρώπη, ΗΠΑ και Ισραήλ, μεταξύ των οποίων και αρκετές ελληνικές παρουσίες όπως οι Μακρυγιάννη, Φάρη, Ντγκάνι και Χαραλαμπόπουλος.
Τι μας περιμένει στο μέλλον
Η παρακολούθηση τέτοιων επαναλαμβανόμενων παλμών θα μπορούσε να ανοίξει ένα εντελώς νέο παράθυρο στην έρευνα των μαύρων τρυπών. Ίσως η κοσμική «δίαιτα» των μαύρων τρυπών να είναι πολύ πιο σύνθετη από μια απλή καταβρόχθιση – και κάθε νέο παλμό να τον βιώνουμε ως ένα κεφάλαιο σε μια συνεχιζόμενη αφήγηση ανάμεσα σε άστρα και βαρυτικά τέρατα.
Η αναμονή μέχρι το 2026 θα είναι κρίσιμη. Αν η ιστορία επαναληφθεί για τρίτη φορά, τότε θα έχουμε μπροστά μας όχι μόνο ένα αστέρι που επιβίωσε, αλλά και ένα νέο εργαλείο για να αποκρυπτογραφήσουμε το σκοτεινό σύμπαν.
Παραπομπή