Τα χταπόδια και οι σουπιές είναι διάσημα για την ικανότητά τους να εναρμονίζονται πλήρως με το περιβάλλον τους, αλλάζοντας ακαριαία τόσο το χρώμα όσο και την υφή του δέρματός τους. Ερευνητές του Πανεπιστημίου Stanford, σε μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature, ανακοίνωσαν τη δημιουργία ενός εύκαμπτου υλικού που αναπαράγει αυτήν την ικανότητα σε νανοκλίμακα.
Η τεχνολογία πίσω από την «τεχνητή επιδερμίδα»
Το νέο υλικό βασίζεται σε μια μεμβράνη πολυμερούς που ανταποκρίνεται στο νερό. Χρησιμοποιώντας μια τεχνική που ονομάζεται λιθογραφία δέσμης ηλεκτρονίων (electron-beam lithography), οι επιστήμονες μπορούν να ορίσουν ποια σημεία του υλικού θα απορροφούν περισσότερο νερό.
Δυναμική υφή:
Όταν το υλικό βραχεί, οι περιοχές που έχουν εκτεθεί στη δέσμη ηλεκτρονίων διογκώνονται διαφορετικά, δημιουργώντας τρισδιάστατα μοτίβα. Οι ερευνητές δημιούργησαν μάλιστα μια μικροσκοπική αναπαράσταση του βουνού El Capitan, η οποία είναι εντελώς επίπεδη όταν είναι στεγνή, αλλά «αναδύεται» μόλις προστεθεί νερό.
Μεταβαλλόμενο χρώμα:
Τοποθετώντας λεπτά στρώματα μετάλλου εκατέρωθεν του πολυμερούς, δημιούργησαν δομές που λειτουργούν ως αντηχεία Fabry-Pérot. Καθώς το πολυμερές διαστέλλεται ή συστέλλεται με το νερό, αλλάζει το μήκος κύματος του φωτός που αντανακλάται, παράγοντας μια εντυπωσιακή γκάμα χρωμάτων.
Εφαρμογές: Από το καμουφλάζ στη ρομποτική
Η καινοτομία αυτή ανοίγει νέους δρόμους σε πολλούς τομείς:
- Στρατιωτικό καμουφλάζ & ρομποτική: Το υλικό θα μπορούσε να επιτρέψει σε ρομπότ ή στολές να εξαφανίζονται στο περιβάλλον τους. Η ομάδα στοχεύει στην ενσωμάτωση συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης (AI) που θα αναλύουν το φόντο και θα προσαρμόζουν αυτόματα το υλικό σε πραγματικό χρόνο.
- Οπτικές Συσκευές: Δυνατότητα εναλλαγής μεταξύ γυαλιστερών και ματ επιφανειών, προσφέροντας οπτικά εφέ που ξεπερνούν τις τρέχουσες οθόνες.
- Βιοϊατρική: Ο έλεγχος της υφής σε μικροκλίμακα μπορεί να επηρεάσει τη συμπεριφορά των κυττάρων, προσφέροντας νέες λύσεις στη βιομηχανική.
- Τριβή: Η αλλαγή της επιφανειακής υφής μπορεί να ρυθμίσει την τριβή, επιτρέποντας σε μικρά ρομπότ είτε να γλιστρούν είτε να προσκολλώνται σε επιφάνειες.
Μια τυχαία ανακάλυψη
Η ιδέα προέκυψε τυχαία όταν ο Siddharth Doshi, διδακτορικός φοιτητής και κύριος συγγραφέας της μελέτης, επαναχρησιμοποίησε δείγματα πολυμερούς που είχαν εξεταστεί σε ηλεκτρονικό μικροσκόπιο. Παρατήρησε ότι οι περιοχές που είχαν «βομβαρδιστεί» με ηλεκτρόνια συμπεριφέρονταν διαφορετικά στο νερό, οδηγώντας στην ανακάλυψη αυτού του ακριβούς μηχανισμού ελέγχου.
Η διαδικασία είναι πλήρως αναστρέψιμη: η προσθήκη ενός διαλύτη (όπως η αλκοόλη) απομακρύνει το νερό και επαναφέρει το υλικό στην αρχική, επίπεδη και άχρωμη κατάστασή του.