Μια νέα μελέτη υποστηρίζει ότι οι συνθήκες που απαιτούνται για την ύπαρξη νοήμονος εξωγήινης ζωής κοντά στη Γη μπορεί να είναι πολύ λιγότερο κοινές απ’ ό,τι θεωρούταν μέχρι σήμερα.
Πλανήτες που δεν διαθέτουν τεκτονικές πλάκες και επαρκή ποσότητα διοξειδίου του άνθρακα και οξυγόνου θα μπορούσαν να κάνουν τους τεχνολογικά προηγμένους πολιτισμούς σαν τον δικό μας εξαιρετικά σπάνιους, πρότειναν οι Μάνουελ Σερφ και Χέλμουτ Λάμερ της Αυστριακής Ακαδημίας Επιστημών, κατά τη διάρκεια παρουσίασης στο Europlanet Science Congress και στο συνέδριο της Division for Planetary Science (EPSC-DPS) στο Ελσίνκι νωρίτερα αυτόν τον μήνα.
Σύμφωνα με την έρευνά τους, για να διατηρηθεί μια βιόσφαιρα αρκετό καιρό ώστε να επιτρέψει την εξέλιξη σύνθετης ζωής και, στη συνέχεια, προηγμένης τεχνολογίας, ένας πλανήτης τύπου Γης χρειάζεται να πληροί ορισμένα κριτήρια.
Ισορροπία διοξειδίου του άνθρακα και τεκτονικές πλάκες
Πρώτον, πρέπει να υπάρχει αρκετό διοξείδιο του άνθρακα για να υποστηρίξει τη φωτοσύνθεση και να αποτραπεί η διαφυγή της ατμόσφαιρας – αλλά όχι τόσο πολύ ώστε η ατμόσφαιρα να γίνει τοξική ή να παγιδεύσει υπερβολική θερμότητα. Το κλειδί για αυτή την ισορροπία είναι οι τεκτονικές πλάκες, που ρυθμίζουν την ποσότητα του CO₂ μέσω του κύκλου άνθρακα-πυριτικού.
Αλλά οι τεκτονικές πλάκες δεν διατηρούν τη βιόσφαιρα επ’ αόριστον. «Κάποια στιγμή, αρκετό διοξείδιο του άνθρακα θα εξαφανιστεί από την ατμόσφαιρα ώστε η φωτοσύνθεση να σταματήσει να λειτουργεί. Για τη Γη, αυτό αναμένεται να συμβεί σε περίπου 200 εκατομμύρια έως περίπου ένα δισεκατομμύριο χρόνια», δήλωσε ο Σερφ. Συνεπώς, ένας πλανήτης θα πρέπει να διαθέτει βιόσφαιρα που διαρκεί περισσότερο από τον χρόνο που απαιτείται για την εξέλιξη τεχνολογικά νοήμονος ζωής. Στη Γη, αυτή η εξέλιξη πήρε 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια.
Ρόλος της ατμόσφαιρας στην τεχνολογική πρόοδο
Δεύτερον, ένας κόσμος πρέπει να διαθέτει ατμόσφαιρα που κυριαρχείται από άζωτο και οξυγόνο για να αναπτύξει προηγμένο πολιτισμό. Το οξυγόνο, ειδικότερα, είναι κρίσιμο όχι μόνο για τη βιολογία αλλά και για την τεχνολογική πρόοδο. Για παράδειγμα, επίπεδα κάτω από περίπου 18% οξυγόνου θα μπορούσαν να αποτρέψουν τη χρήση της φωτιάς, η οποία ιστορικά υπήρξε ουσιώδης για τη μεταλλουργία και, κατά συνέπεια, την ανάπτυξη προηγμένων εργαλείων.
Υπολογιστικά μοντέλα και προβλεπόμενες αποστάσεις
Η ερευνητική ομάδα δημιούργησε μοντέλα για να συγκρίνει τη διάρκεια ζωής βιόσφαιρας με διάφορες ατμοσφαιρικές συνθέσεις με τον χρόνο που θα μπορούσε να χρειαστεί για να εξελιχθούν προηγμένοι πολιτισμοί. Κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι, αν ένας προηγμένος τεχνολογικός πολιτισμός υπήρχε στον γαλαξία μας, το πλησιέστερο σημείο στο οποίο θα μπορούσε να βρίσκεται είναι πιθανώς περίπου 33.000 έτη φωτός από τη Γη. Ένας τέτοιος πολιτισμός θα έπρεπε επίσης να επιβιώσει τουλάχιστον 280.000 χρόνια – και πιθανόν πολύ περισσότερο – για να υπάρξει οποιαδήποτε πιθανότητα χρονικής ταύτισης με τον δικό μας.
Με άλλα λόγια, οι πιθανότητες να συνυπάρχουμε χρονικά με έναν άλλο νοήμονα πολιτισμό στον Γαλαξία είναι εξαιρετικά μικρές.
Η αναζήτηση συνεχίζεται, παρά τις δυσοίωνες εκτιμήσεις
Παρά τις αποθαρρυντικές προβλέψεις, οι συγγραφείς ενθαρρύνουν τη συνέχιση των προσπαθειών, ειδικά μέσω του προγράμματος SETI (Search for Extraterrestrial Intelligence). «Αν και οι ΕΝΖ μπορεί να είναι σπάνιες, υπάρχει μόνο ένας τρόπος να το ανακαλύψουμε πραγματικά, και αυτός είναι να τις αναζητήσουμε», δήλωσε ο Σερφ.
«Αν αυτές οι αναζητήσεις δεν αποδώσουν τίποτα, τότε η θεωρία μας γίνεται πιο πιθανή. Αν όμως το SETI εντοπίσει κάτι, τότε θα είναι μία από τις μεγαλύτερες επιστημονικές ανακαλύψεις που έχουν επιτευχθεί ποτέ, καθώς θα γνωρίζουμε ότι δεν είμαστε μόνοι στο σύμπαν».