Όταν οι επιστήμονες της Εθνικής Υπηρεσίας Ωκεανών και Ατμόσφαιρας (NOAA) ανακάλυψαν μια παράξενη χρυσή σφαίρα κατά τη διάρκεια εξερεύνησης του βυθού το 2023, δεν φαντάζονταν πόσο ενδιαφέρον θα προκαλούσε.
Σήμερα, δυόμισι χρόνια αργότερα, η ταυτότητα του ασυνήθιστου αντικειμένου -που ανακαλύφθηκε κατά την εξερεύνηση των βαθών στον Κόλπο της Αλάσκας- αποκαλύφθηκε επιτέλους, και δεν είναι αυτό που πολλοί πιθανώς περίμεναν.
Μια παράξενη ανακάλυψη
Αυτή η ιδιαίτερη ιστορία ξεκίνησε σχεδόν πριν από τρία χρόνια, όταν το Deep Discoverer, ένα τηλεχειριζόμενο όχημα εξερεύνησης των βαθιών ωκεανών που εκτοξεύτηκε από το πλοίο Okeanos Explorer, «χτένιζε» τον πυθμένα του ωκεανού στον Κόλπο της Αλάσκας.
Σε βάθος μεγαλύτερο από δύο μίλια (περίπου 3,2 χιλιόμετρα) κάτω από την επιφάνεια, οι επιστήμονες δεν περίμεναν να βρουν κάτι τόσο ασυνήθιστο. Αυτό άλλαξε όταν το Deep Discoverer συνάντησε ξαφνικά ένα χρυσό, μη αναγνωρισμένο αντικείμενο προσκολλημένο σε έναν βράχο, το οποίο φαινόταν να έχει ένα άνοιγμα στην επιφάνειά του. Η ομάδα εντυπωσιάστηκε τόσο πολύ που αποφάσισε να το περισυλλέξει και, μετά την ανάδυση, το έστειλε στο Εθνικό Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Smithsonian, ελπίζοντας στην ταυτοποίησή του.
Θεωρίες για «εξωγήινους» και θαλάσσια τέρατα
Μόλις δόθηκαν στη δημοσιότητα οι εικόνες του ασυνήθιστου ευρήματος, ξεκίνησαν εικασίες για το αν επρόκειτο για βιολογικά υπολείμματα κάποιου θαλάσσιου πλάσματος ή ίσως για το περίβλημα ενός αυγού από το οποίο είχε εκκολαφθεί κάτι.
Ακόμα πιο ευφάνταστες θεωρίες περιλάμβαναν σενάρια για «εξωγήινους» και θαλάσσια τέρατα, αν και οι επιστήμονες παραδέχθηκαν ότι το αντικείμενο, ό,τι κι αν ήταν, παρέμενε πραγματικά μυστηριώδες.
Τώρα, περισσότερα από δύο χρόνια αργότερα, φαίνεται ότι επιτέλους υπήρξε μια σημαντική εξέλιξη σε αυτή την ασυνήθιστη υπόθεση.
Ταυτοποιώντας το άγνωστο αντικείμενο
Ο Allen Collins, Ph.D., ζωολόγος και διευθυντής του Εθνικού Εργαστηρίου Συστηματικής της NOAA Fisheries στο Μουσείο Smithsonian, αναφέρει ότι η ομάδα του εργάζεται πάνω σε «εκατοντάδες διαφορετικά δείγματα» και αρχικά πίστευε ότι αυτό το αντικείμενο θα αναγνωριζόταν γρήγορα. Ωστόσο, η πραγματικότητα αποδείχθηκε διαφορετική.
«Αυτή εξελίχθηκε σε μια ειδική περίπτωση που απαίτησε εστιασμένες προσπάθειες και την τεχνογνωσία πολλών διαφορετικών ατόμων», δήλωσε πρόσφατα ο Collins, παραδεχόμενος ότι η ταυτοποίηση της χρυσής σφαίρας από τον Κόλπο της Αλάσκας έγινε ένα «περίπλοκο μυστήριο που απαιτούσε μορφολογικές, γενετικές και βιοπληροφορικές γνώσεις για να λυθεί».
Μια συνδυασμένη προσπάθεια ξεκίνησε από ερευνητές της NOAA και επιστήμονες του Smithsonian, οι οποίοι εργάστηκαν για να ξετυλίξουν το φυσικό και γενετικό κουβάρι του αντικειμένου. Ένα πράγμα ήταν σαφές από νωρίς: ό,τι κι αν ήταν αυτό, είχε βιολογική προέλευση.
Το DNA έχει το «κλειδί» για το μυστήριο
Αν και ήταν προφανές ότι επρόκειτο για κάποιο βιολογικό υπόλειμμα, αυτό που προβλημάτισε τους ερευνητές ήταν η ινώδης φύση του αντικειμένου, η οποία δεν φαινόταν να ταιριάζει με καμία γνωστή ανατομία ζώου. Μια πρώτη ένδειξη προέκυψε με την ανίχνευση κνιδοκυττάρων (cnidocytes) στην επιφάνειά του — πρόκειται για κύτταρα που φέρουν κεντριά και αποτελούν κοινό αμυντικό μηχανισμό σε πλάσματα όπως τα κοράλλια, οι ανεμώνες και άλλα δηλητηριώδη είδη που προσκολλώνται στον πυθμένα.
Περαιτέρω έρευνες από την επιστήμονα Abigail Reft αποκάλυψαν ότι η κυτταρική δομή του οργανισμού αποτελούνταν από σπειροκύστεις, έναν τύπο κυττάρου που συναντάται μόνο στην ομάδα των κνιδόζωων που είναι γνωστά ως Hexacorallia.
Συγκρίνοντας αυτές τις πληροφορίες με ένα παρόμοιο περίεργο δείγμα που είχε συλλεχθεί το 2021 από το ερευνητικό σκάφος Falkor, διαπιστώθηκε απόλυτη αντιστοιχία στα κνιδοκύτταρα.
Ωστόσο, η ομάδα δυσκολεύτηκε να συνδέσει το αντικείμενο με γνωστά δείγματα DNA, εν μέρει επειδή είχε «μολυνθεί» με γενετικό υλικό από διάφορες μικροσκοπικές μορφές θαλάσσιας ζωής. Με τον καιρό, η επιτυχής αλληλούχιση ολόκληρου του γονιδιώματος επιβεβαίωσε την παρουσία μεγάλου όγκου γενετικού υλικού που σχετίζεται με διάφορες μεγάλες ανεμώνες των βαθιών υδάτων.
Η τελική ταυτοποίηση
Πρόσθετες δοκιμές στο μιτοχονδριακό DNA επιβεβαίωσαν ότι και τα δύο δείγματα ήταν γενετικά πανομοιότυπα με ένα γνωστό γονιδίωμα: αυτό του σπάνιου είδους κνιδόζωου, Relicanthus daphneae.
Με άλλα λόγια, η «χρυσή σφαίρα» είναι πράγματι κάτι συγγενικό με την ανεμώνη της βαθιάς θάλασσας – συγκεκριμένα, είναι ένα σπάνιο δείγμα από το μοναδικό γνωστό μέλος της υποτάξης Helenmonae (μέσα στην τάξη Actiniaria).
«Τόσο συχνά στην εξερεύνηση των βαθιών ωκεανών βρίσκουμε αυτά τα συναρπαστικά μυστήρια, όπως η “χρυσή σφαίρα”», δήλωσε ο καπετάνιος William Mowitt της NOAA. «Με προηγμένες τεχνικές όπως η αλληλούχιση DNA, είμαστε σε θέση να λύνουμε όλο και περισσότερα από αυτά. Αυτός είναι ο λόγος που συνεχίζουμε να εξερευνούμε – για να ξεκλειδώσουμε τα μυστικά της αβύσσου και να κατανοήσουμε καλύτερα πώς ο ωκεανός και οι πόροι του μπορούν να στηρίξουν τον πλανήτη μας».
