Όταν κάποιος καθίζει να διαλογιστεί, οι σκέψεις και οι εσωτερικοί διάλογοι επανέρχονται συνεχώς, μέχρι η προσοχή να επιστρέψει απαλά στην αναπνοή.
Με την πάροδο του χρόνου και την εξάσκηση, η προσπάθεια αυτή μειώνεται. Οι σκέψεις χάνουν την επιτακτικότητά τους, ενώ η επίγνωση παραμένει απόλυτα διαυγής. Λιγότερα ερεθίσματα καταλαμβάνουν τον νου, κι όμως η στιγμή εξακολουθεί να βιώνεται ως πλήρης και ενιαία.
Το ερώτημα που ανακύπτει είναι ποια φυσική οργάνωση επιτρέπει στον εγκέφαλο να συγκεντρώνει την όραση, τη μνήμη, τις σωματικές αισθήσεις και την προσοχή σε μία ενιαία εμπειρία. Και περαιτέρω, τι συμβαίνει σε αυτήν την οργάνωση όταν η ίδια η εμπειρία φαίνεται να σταματά;
Στη μελέτη με τίτλο «A Coherence-Dissipation Framework for Brain Dynamics and Consciousness», που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Entropy, οι ερευνητές Ahmed Farag Ali, Nader Inan, Ruben Laukkonen και Pavlo Mikheenko εξετάζουν αυτά τα ερωτήματα μέσα από το κβαντικό φαινόμενο της υπεραγωγιμότητας, τη συμμετρία και την ισορροπία ανάμεσα στη συνοχή και την απουσία απωλειών.
Η αναλογία της υπεραγωγιμότητας και η εγκεφαλική δυναμική
Ο εγκέφαλος καταναλώνει συνεχώς ενέργεια για να αντιλαμβάνεται, να αντιδρά και να μαθαίνει. Αυτή η ενεργειακή δαπάνη αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της ζωής. Παράλληλα, οφείλει να διατηρεί επαρκή συντονισμό ώστε τα μεταβαλλόμενα σήματα να συνθέτουν ένα λειτουργικό σύνολο. Το προτεινόμενο μοντέλο εξετάζει πώς ο εγκέφαλος διατηρεί την ολοκλήρωση ενώ η εμπειρία αλλάζει.
Σε έναν υπεραγωγό, τα ηλεκτρόνια σχηματίζουν ζεύγη που συμμετέχουν σε μια συλλογική κβαντική κατάσταση, επιτρέποντας την ροή ηλεκτρικού ρεύματος χωρίς αντιστάσεις. Ένα υλικό μπορεί να περιέχει τόσο κανονικές όσο και υπεραγώγιμες συνιστώσες. Η μελέτη δανείζεται αυτήν την εικόνα των δύο ρευστών για να μοντελοποιήσει τη συνήθη νευρωνική επεξεργασία μαζί με μια προτεινόμενη συνεισφορά που υποστηρίζει τη συνεκτική ολοκλήρωση.
Καθώς η προσοχή σταθεροποιείται στο παρόν, η δραστηριότητα που αφιερώνεται στην αναπόληση του παρελθόντος ή την προσδοκία του μέλλοντος υποχωρεί. Η ολοκλήρωση ενδέχεται τότε να διατηρείται με λιγότερη ηλεκτρομαγνητική ενέργεια που διανέμεται ως θερμότητα, προσφέροντας στο αίσθημα της αβίαστης διαλογιστικής ηρεμίας ένα πιθανό φυσικό ανάλογο.
Από τα μικροσωληνίσκια στο κβαντικό κενό
Η ερευνητική ομάδα προσέγγισε το ζήτημα συνδυάζοντας διαφορετικά πεδία. Ο Pavlo Mikheenko έχει αναφέρει ηλεκτρικά και μαγνητικά ίχνη που μοιάζουν με υπεραγωγιμότητα σε εγκεφαλικό ιστό και αυτοοργανωμένους μικροσωληνίσκους, τις πρωτεϊνικές δομές στο εσωτερικό των κυττάρων. Παράλληλα, ο Ruben Laukkonen διερευνά προχωρημένες διαλογιστικές καταστάσεις στις οποίες το συνηθισμένο νοητικό περιεχόμενο εξασθενεί ή η εμπειρία φαίνεται να παύει εντελώς.
Η ίδια αναζήτηση συλλογικής τάξης οδηγεί στο κβαντικό κενό. Σε προγενέστερη εργασία τους στο Journal of Cosmology and Astroparticle Physics, οι Nader Inan και Ahmed Farag Ali, σε συνεργασία με τους Kimet Jusufi και Abdelrahman Yasser, μοντελοποίησαν τη σκοτεινή ενέργεια ως υπεραγώγιμο μέσο για τα βαρυτικά κύματα. Η διαστολή του σύμπαντος ερμηνεύτηκε μέσω μιας αναλογίας με την αποβολή μαγνητικών πεδίων από έναν υπεραγωγό.
Η διατήρηση της δομής SU(3) και η παύση της εμπειρίας
Η σύνδεση με τη νευροεπιστήμη αφορά το τι επιβιώνει μετά από μια μετάβαση. Στην πρόταση για το κενό, η αλλαγή σε έναν τομέα αφήνει μια άλλη δομή αλώβητη. Αντίστοιχα, μια νευρωνική οργάνωση θα μπορούσε να επιβιώσει από μια διακοπή της εμπειρίας, ακόμη και όταν ο συντονισμός που υποστηρίζει την επίγνωση αλλάζει.
Η ήρεμη επίγνωση και η παύση της εμπειρίας αποτελούν δύο αντίθετες στιγμές σε αυτήν την έρευνα. Το πλαίσιο συνδέει τη συνειδητή εμπειρία με μια συγκεκριμένη μορφή συνεκτικού νευρωνικού συντονισμού. Καθώς το νοητικό περιεχόμενο σβήνει, ο συντονισμός αυτός μπορεί να διατηρήσει μια καθαρή επίγνωση. Στην αναφερόμενη παύση, η εμπειρία φαίνεται να διακόπτεται, μια μετάβαση που γίνεται αντιληπτή κατά την επιστροφή.
Η διακοπή της εμπειρίας εγείρει το ερώτημα αν διακόπτεται και η υποκείμενη συνέχεια. Η αναλογία με το κενό υποδηλώνει ότι μια εναπομείνασα νευρωνική δομή SU(3) θα μπορούσε να υποδείξει μια οργάνωση από την οποία αναδύεται η συνειδητή εμπειρία και στην οποία επιστρέφει όταν ησυχάζει. Φιλοσοφικά, αυτό ανοίγει το ενδεχόμενο μιας βαθύτερης συνέχειας της ύπαρξης καθώς η αίσθηση του παρατηρητή σιγάζει.