Το ηλιακό μας σύστημα είχε κάποτε εννέα πλανήτες, μέχρι που ο Πλούτωνας έχασε το πλανητικό του καθεστώς το 2006. Από τότε, οι αστρονόμοι σε όλο τον κόσμο αναζητούν ενδείξεις πως ίσως υπάρχει ακόμα ένας ένατος πλανήτης, κάπου μακριά πέρα από τον Ποσειδώνα.
Ο Nikku Madhusudhan από το Πανεπιστήμιο του Cambridge έχει συμμετάσχει σε μια ομάδα που βρήκε ενδείξεις ζωής στον εξωπλανήτη K2-18b. Ο Mike Brown από το Caltech έχει επίσης μελετήσει πιθανές αποδείξεις για έναν νέο πλανήτη στα εξώτερα του ηλιακού μας συστήματος. Αυτές οι έρευνες έχουν αναζωπυρώσει τη συζήτηση για την επιστροφή στον αριθμό εννέα.
Έρευνες στα βάθη του διαστήματος και… 9 πλανήτες ξανά
Ερευνητές από πανεπιστήμιο της Ταϊβάν πιστεύουν ότι ένα αντικείμενο στο μέγεθος του Ποσειδώνα ενδέχεται να περιπλανιέται σε απόσταση μεταξύ 46,5 και 65,1 δισεκατομμυρίων μιλίων από τον ήλιο.
Τα νέα τους ευρήματα βασίζονται σε δύο βαθιές υπέρυθρες έρευνες, που πραγματοποιήθηκαν με διαφορά άνω των είκοσι ετών. Ο εξοπλισμός ήταν αρκετά ευαίσθητος ώστε να εντοπίσει μια αχνή «πλανητική λάμψη».
Τα υπέρυθρα δεδομένα από το 1983 και το 2006 προσέφεραν μια σπάνια ευκαιρία να διαπιστωθεί αν κάτι μετακινήθηκε ελαφρώς μεταξύ των παρατηρήσεων. Εμφανίστηκε ένας πιθανός υποψήφιος πλανήτης και η ομάδα εκτιμά ότι ίσως χρειάζεται 10.000 έως 20.000 χρόνια για να ολοκληρώσει μια πλήρη τροχιά γύρω από τον ήλιο.
Ενδείξεις από τη ζώνη του Κάιπερ
Οι αστρονόμοι παρατηρούν εδώ και χρόνια τη Ζώνη του Κάιπερ, μια περιοχή γεμάτη παγωμένα σώματα πέρα από τον Ποσειδώνα. Εκεί καταγράφονται παράξενα μοτίβα, όπως συγκεντρώσεις αντικειμένων που μοιάζουν να έλκονται από μια μεγάλη, αόρατη δύναμη.
Επιπλέον, σύμφωνα με τη NASA, κάποια από αυτά τα αντικείμενα κινούνται σε αντίθετη κατεύθυνση από τα υπόλοιπα. Ένας πλανήτης που βρίσκεται πολύ μακριά μπορεί να ευθύνεται για αυτή την έλξη, ενισχύοντας την υπόθεση ότι η «κοσμική μας οικογένεια» ίσως δεν έχει μείνει στους οκτώ.
Πέρα από τη σκιά του Πλούτωνα
Ο Πλούτωνας υποβαθμίστηκε επειδή η τροχιά του τέμνεται με εκείνη άλλων αντικειμένων. Σύμφωνα με τον νέο ορισμό, ένας πλανήτης πρέπει να «καθαρίζει» την τροχιά του από άλλα μεγάλα σώματα – κάτι που ο Πλούτωνας δεν κάνει.
Αντίθετα, αν αυτός ο νέος κόσμος υπάρχει, φαίνεται να πληροί την απαίτηση. Αντανακλά μόνο μια αχνή λάμψη ηλιακού φωτός, κάτι που δείχνει ότι ίσως έχει μάζα παρόμοια με του Ποσειδώνα και αρκετή βαρύτητα για να συγκρατεί μικρότερα σώματα υπό έλεγχο.
Πόσο μεγάλος είναι και από τι αποτελείται
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι, αν υπάρχει, το αντικείμενο αυτό θα μπορούσε να έχει μάζα επτά έως δεκαεπτά φορές μεγαλύτερη από της Γης. Αυτό το κατατάσσει στην κατηγορία των «παγογιγάντων», όπως ο Ουρανός και ο Ποσειδώνας και όχι στους βραχώδεις πλανήτες όπως η Γη ή ο Άρης.
Εξαιτίας της μεγάλης του απόστασης από τον ήλιο, η θερμοκρασία του ενδέχεται να κυμαίνεται από –370°F έως –360°F (σχεδόν -220C). Πιθανόν να διαθέτει παχιά ατμόσφαιρα από αέρια και πάγο, αλλά να αντανακλά ελάχιστο φως, καθιστώντας την ανίχνευσή του με συμβατικά τηλεσκόπια εξαιρετικά δύσκολη.
Ίχνη από παλαιότερες αποστολές
Τα υπέρυθρα τηλεσκόπια στο διάστημα βοηθούν τους επιστήμονες να δουν αντικείμενα πολύ αχνά για τα οπτικά τηλεσκόπια. Το 1983, ο δορυφόρος Infrared Astronomical Satellite σάρωσε τον ουρανό καταγράφοντας τα πάντα, από αστεροειδείς μέχρι σκονισμένους γαλαξίες.
Αργότερα, ο ιαπωνικός δορυφόρος AKARI πραγματοποίησε δική του έρευνα. Η σύγκριση των δύο συνόλων δεδομένων αποκάλυψε ένα αντικείμενο που φαίνεται να μετακινήθηκε ελαφρώς – πιθανή ένδειξη ότι πρόκειται για πλανήτη και όχι για σταθερή πηγή στο παρασκήνιο.
Άλλες εκπλήξεις στο διάστημα
Οι προσπάθειες ανίχνευσης ενός νέου πλανήτη συμπίπτουν με την άνθηση της έρευνας για εξωπλανήτες. Κάποιοι αστρονόμοι που μελετούν μακρινούς κόσμους έχουν ήδη παρατηρήσει ασυνήθιστες ατμόσφαιρες και μόρια.
Το 2020, επιστήμονες ανακοίνωσαν ότι βρήκαν εξωπλανήτη με τη χαμηλότερη θερμοκρασία που έχει καταγραφεί ποτέ. Τέτοιες ανακαλύψεις ενθαρρύνουν την επιστημονική κοινότητα να επανεξετάζει τι άλλο μπορεί να κρύβεται μπροστά στα μάτια μας.
Συγκρατημένη αισιοδοξία
Πολλοί στον χώρο είναι ενθουσιασμένοι, αλλά αποφεύγουν να βγάλουν πρόωρα συμπεράσματα. Τα μέχρι στιγμής δεδομένα δεν επιβεβαιώνουν πλήρη τροχιά και αρκετοί αστρονόμοι ζητούν παρατηρήσεις υψηλότερης ακρίβειας από επίγεια ή διαστημικά τηλεσκόπια.
Ο υποψήφιος πλανήτης εμφανίστηκε μόνο σε δύο σύνολα ιστορικών εικόνων, άρα οι νέες λήψεις θα είναι καθοριστικές. Λίγες ακόμα επιβεβαιωμένες παρατηρήσεις θα μπορούσαν να ξεκαθαρίσουν αν το αντικείμενο αυτό ακολουθεί πλανητική πορεία ή αν είναι κάτι διαφορετικό στο σκοτάδι.
Τα επόμενα βήματα
Οι ομάδες σχεδιάζουν να εξετάσουν ξανά την ίδια περιοχή του ουρανού. Ελπίζουν να δουν αν εκείνο το αχνό σήμα συνεχίζει να μετακινείται με ρυθμό που θα αναμενόταν από αντικείμενο πέρα από τον Ποσειδώνα.
Αν προκύψει σταθερό μοτίβο, τότε ίσως συμπληρωθεί το τελευταίο κομμάτι του «ηλιακού παζλ». Οι επιστήμονες που πίστευαν ότι ο υποβιβασμός του Πλούτωνα έκλεισε το κεφάλαιο της πλανητικής καταμέτρησης, ίσως χρειαστεί σύντομα να το ξανασκεφτούν.
Τι σημαίνει αν ο Πλανήτης Εννέα είναι αληθινός
Αν ο Πλανήτης Εννέα αποδειχθεί πραγματικός, τότε ίσως χρειαστεί να ξαναγραφούν τα εγχειρίδια αστρονομίας.Η κατανόησή μας για τη δημιουργία του ηλιακού μας συστήματος θα πρέπει να περιλάβει έναν νέο, απόμακρο γίγαντα που κατάφερε να ξεφύγει από την ανίχνευση για δεκαετίες.
Αυτό θα μπορούσε επίσης να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο αναζητούμε πλανήτες γύρω από άλλα άστρα. Αν το δικό μας σύστημα κρύβει έναν κόσμο τόσο μακριά, τότε παρόμοιοι «κρυφοί γίγαντες» ίσως υπάρχουν και αλλού – και πιθανότατα μας έχουν ξεφύγει.
Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Publications of the Astronomical Society of Australia.
