«Η ανακάλυψή μας προσφέρει περαιτέρω αποδείξεις ότι ο γαλαξίας μπορεί να είναι γεμάτος αδέσποτους πλανήτες», λένε οι επιστήμονες. Τα αδέσποτα πλανητικά σώματα – κόσμοι που περιπλανώνται μόνοι τους στο διάστημα χωρίς άστρο – παραμένουν σε μεγάλο βαθμό μυστήριο για τους επιστήμονες. Τώρα, για πρώτη φορά, αστρονόμοι έχουν επιβεβαιώσει την ύπαρξη ενός τέτοιου πλανήτη, προσδιορίζοντας την απόσταση και τη μάζα του – ένας πλανήτης περίπου στο μέγεθος του Κρόνου, σχεδόν 10.000 έτη φωτός από τη Γη.
Πώς σχηματίζονται οι αδέσποτοι πλανήτες
Συνήθως οι πλανήτες βρίσκονται δεμένοι σε ένα ή περισσότερα άστρα. Ωστόσο, το 2000, εντοπίστηκαν τα πρώτα ίχνη ενός «αδέσποτου πλανήτη». Το 2024, οι ερευνητές παρατήρησαν ένα αντικείμενο να παραμορφώνει το φως ενός μακρινού άστρου ταυτόχρονα από τη Γη και το διάστημα, χρησιμοποιώντας επίγεια και διαστημικά παρατηρητήρια, συμπεριλαμβανομένου του διαστημικού τηλεσκοπίου Gaia της ESA. Αυτές οι παρατηρήσεις βοήθησαν τους επιστήμονες να εκτιμήσουν ότι το αντικείμενο ήταν ένας νέος κόσμος περίπου 9.950 έτη φωτός μακριά, με μάζα περίπου 70 φορές μεγαλύτερη από τη Γη.
Σπανιότητα και ανίχνευση αδέσποτων πλανητών
Οι αδέσποτοι πλανήτες είναι δύσκολο να εντοπιστούν γιατί δεν εκπέμπουν αρκετό φως. Η μόνη μέθοδος ανακάλυψης είναι μέσω βαρυτικών πεδίων που παραμορφώνουν τον χωροχρόνο. Όταν ένας αδέσποτος πλανήτης περνά μπροστά από ένα άστρο, η βαρυτική του δύναμη λειτουργεί σαν φακός, ενισχύοντας τη φαινομενική φωτεινότητα του άστρου και επιτρέποντας στους αστρονόμους να ανιχνεύσουν τον πλανήτη. Μέχρι τώρα έχουν εντοπιστεί περίπου δώδεκα πιθανοί αδέσποτοι πλανήτες με αυτή τη μέθοδο.
Τριγωνομέτρηση απόστασης και εκτίμηση μάζας
Τώρα, οι αστρονόμοι όχι μόνο εντόπισαν έναν αδέσποτο πλανήτη, αλλά και προσδιόρισαν με ακρίβεια την απόσταση και τη μάζα του. Παρατηρώντας το γεγονός, γνωστό ως KMT-2024-BLG-0792 και OGLE-2024-BLG-0516, από δύο διαφορετικά σημεία, οι επιστήμονες κατάφεραν να τριγωνομετρήσουν την απόσταση από τη Γη. Με βάση τη διάρκεια της βαρυτικής παραμόρφωσης του φωτός, εκτίμησαν τη μάζα του πλανήτη.
Μέλλον της έρευνας αδέσποτων πλανητών
Οι επόμενης γενιάς διαστημικά τηλεσκόπια, όπως το Nancy Grace Roman Space Telescope της NASA και ο δορυφόρος Earth 2.0 της Κίνας, θα μπορούσαν να εντοπίσουν ακόμα περισσότερους αδέσποτους πλανήτες. «Το μέλλον της επιστήμης των αδέσποτων πλανητών φαίνεται πολύ λαμπρό», πρόσθεσε ο Udalski. Η μελέτη δημοσιεύτηκε online στις 1 Ιανουαρίου 2026 στο περιοδικό Science.
