Μια κοσμική έκρηξη κολοσσιαίων διαστάσεων διέφυγε της προσοχής των αστρονόμων, μέχρι που εντοπίστηκε η εξασθενημένη «ηχώ» της, γνωστή ως ορφανή μεταλάμψη (orphan afterglow).
Οι εκρήξεις ακτίνων γάμμα (GRBs) απελευθερώνουν τεράστια ποσά ενέργειας όταν αστέρες μεγάλης μάζας καταρρέουν σε μαύρες τρύπες. Ωστόσο, για να παρατηρηθούν άμεσα, πρέπει ο πίδακας της έκρηξης να είναι στραμμένος προς τη Γη. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, η αρχική έκρηξη ASKAP J005512-255834 παρέμεινε αόρατη επειδή η δέσμη ενέργειας είχε άλλη κατεύθυνση.
Η ανακάλυψη της ορφανής μεταλάμψης
Η ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής την Ashna Gulati από το Πανεπιστήμιο του Σίδνεϊ, χρησιμοποίησε το ραδιοτηλεσκόπιο ASKAP στην Αυστραλία για να εντοπίσει το σήμα. Καθώς οι πίδακες της έκρηξης αλληλεπιδρούν με το περιβάλλον αέριο και τη σκόνη, επιβραδύνονται και αποκτούν σφαιρικό σχήμα, δημιουργώντας μια λάμψη που διαρκεί. Αυτή η «ορφανή μεταλάμψη» είναι η πιο πειστική που έχει καταγραφεί μέχρι σήμερα, προσφέροντας μια σπάνια ματιά σε εκρήξεις που συμβαίνουν μακριά από το οπτικό μας πεδίο.
Κοσμική έρευνα σε έναν χαοτικό γαλαξία
Το σήμα εντοπίστηκε σε έναν μικρό, ακανόνιστο γαλαξία σε απόσταση περίπου 1,7 δισεκατομμυρίων ετών φωτός. Η έκρηξη δε συνέβη στο κέντρο του γαλαξία, όπου «κατοικούν» οι υπερμεγέθεις μαύρες τρύπες, αλλά σε μια περιοχή έντονης αστρογέννησης, πιθανώς μέσα σε ένα αστρικό σμήνος. Αυτό το στοιχείο απομακρύνει το σενάριο της καταστροφής ενός άστρου από μια γιγαντιαία μαύρη τρύπα (TDE), αν και δεν αποκλείει πλήρως την εμπλοκή μιας ενδιάμεσης μάζας μαύρης τρύπας.
Ένα νέο πρότυπο για τη μελλοντική αστρονομία
Η συγκεκριμένη ανακάλυψη, που δημοσιεύθηκε στο The Astrophysical Journal, παρέχει στους αστρονόμους έναν πολύτιμο οδηγό για τον εντοπισμό παρόμοιων γεγονότων στο μέλλον. Το γεγονός ότι η μεταλάμψη παρέμεινε ανιχνεύσιμη στα ραδιοκύματα για πάνω από 1.000 γήινες ημέρες επιτρέπει στους επιστήμονες να μελετήσουν τη φυσική πίσω από τη γέννηση των μαύρων τρυπών και την αλληλεπίδραση των κοσμικών πιδάκων με το περιβάλλον τους, ακόμη και όταν η αρχική έκρηξη «κοιτάζει» αλλού.