Ο Τζούλιαν Σαπίρο, φοιτητής αστροφυσικής στο Πανεπιστήμιο του Μπέρκλεϊ, ανακάλυψε τρεις παράξενους νάνους γαλαξίες κοντά στον σπειροειδή γαλαξία M101, όσο ήταν ακόμη μαθητής λυκείου.
Οι γαλαξίες, που πλέον φέρουν το όνομά του, παραβιάζουν τους γνωστούς κανόνες σχηματισμού αστέρων. Η μελέτη του δημοσιεύθηκε στο The Astrophysical Journal, αποδεικνύοντας ότι τα δημόσια αστρονομικά δεδομένα προσφέρουν σημαντικές ευκαιρίες ανακαλύψεων σε νέους ερευνητές.
Το αίνιγμα των νάνων γαλαξιών
Οι νάνοι γαλαξίες είναι μικρά αστρικά συστήματα που αποτελούν βασικό στοιχείο της γαλαξιακής εξέλιξης. Όταν βρίσκονται σε απομόνωση, αναμένεται να σχηματίζουν ενεργά αστρα, καθώς δεν υπάρχουν μεγαλύτεροι γαλαξίες για να τους αφαιρέσουν τα απαραίτητα αέρια.
Ωστόσο, οι τρεις γαλαξίες που ανακάλυψε ο Σαπίρο είναι απομονωμένοι αλλά ταυτόχρονα «αδρανείς», δηλαδή έχουν σταματήσει να δημιουργούν νέα άστρα.
Η θεωρία των γαλαξιών «επιστροφής»
Για να εξηγήσει το φαινόμενο, ο Σαπίρο χρησιμοποίησε προσομοιώσεις και παρατηρήσεις. Υποστήριξε ότι οι τρεις γαλαξίες ενδέχεται να είναι από τους πρώτους επιβεβαιωμένους γαλαξίες «επιστροφής» (backsplash galaxies). Σύμφωνα με αυτό το σενάριο, πέρασαν κάποτε πολύ κοντά από έναν μεγάλο γείτονα, όπως ο M101, ο οποίος αφαίρεσε τα αέρια σχηματισμού αστέρων λόγω βαρυτικών αλληλεπιδράσεων, πριν τους εκτοξεύσει εκ νέου στο μεσογαλαξιακό διάστημα.
Προσδοκίες για μελλοντικές παρατηρήσεις
Η επιβεβαίωση της απόστασης των γαλαξιών αυτών ήταν μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της έρευνας. Ο Σαπίρο ελπίζει ότι μελλοντικές παρατηρήσεις από διαστημικά τηλεσκόπια υψηλής ανάλυσης, καθώς και από το νέο Αστεροσκοπείο Vera C. Rubin, θα προσδιορίσουν με ακρίβεια τις τροχιές τους. Αυτό θα επιτρέψει τον εντοπισμό και άλλων παρόμοιων συστημάτων, προσφέροντας νέες απαντήσεις για την εξέλιξη του σύμπαντος.