Ο κομήτης 3I/ATLAS, το τρίτο διαστρικό αντικείμενο που έχει εντοπιστεί ποτέ, καταγράφηκε σε νέες εντυπωσιακές εικόνες από το τηλεσκόπιο Gemini North, αφού επανεμφανίστηκε στον ουρανό μετά τη διέλευσή του πίσω από τον Ήλιο. Οι παρατηρήσεις πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας Shadow the Scientists, η οποία δίνει τη δυνατότητα σε μαθητές από όλο τον κόσμο να συμμετέχουν σε πραγματικές αστρονομικές παρατηρήσεις μαζί με επιστήμονες.
3I/ATLAS: Λεπτομέρειες των παρατηρήσεων από το Gemini North
Στις 26 Νοεμβρίου 2025, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν το Gemini Multi-Object Spectrograph (GMOS) στο Gemini North, στο Maunakea της Χαβάης, για να καταγράψουν τον διαστρικό κομήτη 3I/ATLAS. Τα νέα δεδομένα αποκαλύπτουν πώς έχει αλλάξει ο κομήτης μετά την πλησιέστερη προσέγγισή του στον Ήλιο. Το Gemini North αποτελεί το ένα από τα δύο τηλεσκόπια του International Gemini Observatory και λειτουργεί από το NSF NOIRLab.
Μετά την επανεμφάνισή του, ο 3I/ATLAS παρατηρήθηκε κοντά στο τριπλό αστρικό σύστημα Zaniah, στον αστερισμό της Παρθένου. Το επιστημονικό πρόγραμμα συντονίστηκε από τον Bryce Bolin, ερευνητή της Eureka Scientific, στο πλαίσιο συνεργασίας του NOIRLab με το Shadow the Scientists.
Τεχνικές απεικόνισης και η πρασινωπή λάμψη του κομήτη
Η εικόνα αποτελείται από εκθέσεις που ελήφθησαν μέσω τεσσάρων φίλτρων – μπλε, πράσινου, πορτοκαλί και κόκκινου. Καθώς το τηλεσκόπιο παρακολουθούσε τον κομήτη, ο 3I/ATLAS παρέμενε σταθερός στο κέντρο του πεδίου, ενώ τα άστρα στο παρασκήνιο μετακινούνταν, δημιουργώντας πολύχρωμες ραβδώσεις.
Σε παλαιότερες εικόνες από το Gemini South στη Χιλή, ο κομήτης είχε εμφανιστεί με κοκκινωπή απόχρωση. Στις νέες εικόνες, ωστόσο, παρουσιάζει μια αμυδρή πρασινωπή λάμψη. Το φαινόμενο αυτό οφείλεται στην εκπομπή φωτός από αέρια στο νέφος (κόμη) του κομήτη, τα οποία εξατμίζονται καθώς θερμαίνεται. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται ο διατομικός άνθρακας (C2), ένα ιδιαίτερα δραστικό μόριο που εκπέμπει φως σε πράσινα μήκη κύματος.
Συνεχής παρακολούθηση και ανοιχτή επιστήμη
Παραμένει άγνωστο πώς θα εξελιχθεί η συμπεριφορά του κομήτη 3I/ATLAS καθώς απομακρύνεται από τον Ήλιο και ψύχεται. Πολλοί κομήτες εμφανίζουν καθυστερημένη αντίδραση στη θερμότητα, καθώς απαιτείται χρόνος για να διαπεράσει το εσωτερικό τους. Αυτό μπορεί να ενεργοποιήσει την εξάτμιση νέων χημικών ουσιών ή να προκαλέσει εκρήξεις υλικού. Το Gemini θα συνεχίσει να παρακολουθεί τον κομήτη, αναζητώντας αλλαγές στη σύσταση των αερίων και στη δραστηριότητά του, καθώς εγκαταλείπει το Ηλιακό Σύστημα.
Η συνεργασία με το Shadow the Scientists ενισχύει τη μακρά παράδοση του NOIRLab στη σύνδεση της αιχμής της επιστημονικής έρευνας με τη δημόσια συμμετοχή, επιτρέποντας σε μη ειδικούς να βιώσουν μοναδικά κοσμικά γεγονότα.
«Η κοινή εμπειρία παρατήρησης υπό τις καλύτερες δυνατές συνθήκες προσφέρει στο κοινό μια πραγματικά προνομιακή θέση απέναντι στον διαστρικό μας επισκέπτη», αναφέρει ο Bolin. «Το να βλέπει κανείς τι κάνουμε ως αστρονόμοι και πώς το κάνουμε, βοηθά να απομυθοποιηθεί η επιστημονική διαδικασία και προσθέτει διαφάνεια στη μελέτη αυτού του συναρπαστικού αντικειμένου».