Μια ανησυχητική τάση δημιουργών περιεχομένου που προωθούν ενέσεις αδυνατίσματος και κοινοποιούν συνδέσμους προς διαδικτυακά φαρμακεία εμφανίζεται στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης.
Μια έρευνα του LADbible αποκάλυψε δεκάδες λογαριασμούς στο TikTok που καταγράφουν την πορεία απώλειας βάρους τους, ενώ παράλληλα παρέχουν εκπτωτικούς κωδικούς για συνεργαζόμενες εταιρείες, κάτι που αντίκειται στους διαφημιστικούς κανόνες της πλατφόρμας.
Η ομάδα του LADbible δοκίμασε και πόσο εύκολο είναι να αγοράσει κανείς τα φάρμακα χωρίς επίσκεψη σε γιατρό, εγείροντας ακόμη περισσότερες ανησυχίες για το πόσο εύκολα διατίθενται τα σκευάσματα αυτά.
Οι πιο δημοφιλείς ουσίες: Ozempic, Wegovy και Mounjaro
Το τελευταίο διάστημα έχει γίνει γνωστό ότι διάσημοι στρέφονται στα φάρμακα GLP-1, όπως το Ozempic και το Wegovy της Novo Nordisk και το Mounjaro της Eli Lilly, που προορίζονται πρωτίστως για ασθενείς με διαβήτη τύπου 2.
Το Wegovy έχει εγκριθεί από το NHS ως φάρμακο κατά της παχυσαρκίας για άτομα που κινδυνεύουν από καρδιακά προβλήματα.
Ωστόσο, όλα αυτά τα φάρμακα απαιτούν ιατρική συνταγή, κάτι που δεν εμποδίζει χιλιάδες χρήστες του διαδικτύου από το να τα προμηθεύονται μέσω ιστοσελίδων.
Το TikTok ξεκινά διαγραφές, αλλά το φαινόμενο συνεχίζεται
Παρά τις διαγραφές λογαριασμών από το TikTok, πολλοί παραμένουν ενεργοί. Η πλατφόρμα επιβεβαίωσε ότι πολλοί λογαριασμοί έχουν αποκλειστεί για «παραβίαση των Οδηγιών Κοινότητας σχετικά με τη διακίνηση ρυθμιζόμενων προϊόντων».
Οι κανόνες του TikTok δηλώνουν ρητά:
«Το διαφημιστικό περιεχόμενο και οι σελίδες προορισμού για προϊόντα δίαιτας και διαχείρισης βάρους πρέπει να δίνουν προτεραιότητα σε υπεύθυνες δηλώσεις και να μην προωθούν τα προϊόντα αυτά ως μοναδική λύση για την απώλεια ή αύξηση βάρους».
Παρά τις προειδοποιήσεις, εκατοντάδες δημιουργοί εξακολουθούν να κοινοποιούν περιεχόμενο με κωδικούς έκπτωσης, προωθώντας τα φάρμακα ανεξέλεγκτα.
Πόσο εύκολο είναι να τα αποκτήσει κάποιος
Ο συντάκτης του άρθρου δοκίμασε να αγοράσει φάρμακα απώλειας βάρους μέσω πλατφόρμας και, αλλάζοντας ελαφρώς τις απαντήσεις του σε ένα σύντομο ερωτηματολόγιο, οδηγήθηκε άμεσα στο ταμείο, ενώ είχε δηλώσει φυσιολογικό ΔΜΣ (Δείκτης μάζας σώματος).
Μάλιστα κάποιος πήγε αμέσως στην πληρωμή χωρίς καν να περάσει από «συμβουλευτική αξιολόγηση».
Η MedExpress είχε προειδοποιηθεί στο παρελθόν από την εφημερίδα The Times, καθώς σε δημοσίευση της συνεργατικής πλατφόρμας Awin ζητούσε από δημιουργούς περιεχομένου να εστιάσουν στο «καλύτερο σε πωλήσεις προϊόν» της, δηλαδή τα φάρμακα GLP-1, προσφέροντας ακόμη και «πληρωμένες τοποθετήσεις».
Τι λένε οι εμπλεκόμενοι φαρμακευτικοί πάροχοι
Η MedExpress απαντά πως λειτουργεί πρόγραμμα συνεργατών, όχι αμειβόμενων influencers, που «τηρεί αυστηρές κανονιστικές οδηγίες». Ωστόσο, στο TikTok υπάρχουν ακόμη λογαριασμοί που κοινοποιούν εκπτωτικούς κωδικούς και προωθούν ενέσιμα φάρμακα αδυνατίσματος.
Η εταιρεία δηλώνει:
«Δεν επιτρέπουμε αναφορές σε GLP-1 ή άλλα φάρμακα μόνο με ιατρική συνταγή στο περιεχόμενο που φέρει affiliate links».
Τι κάνει η Υπηρεσία Προτύπων Διαφήμισης (ASA)
Η Υπηρεσία Προτύπων Διαφήμισης (ASA) δήλωσε:
«Είμαστε ανήσυχοι για τον μεγάλο αριθμό διαφημίσεων για φάρμακα απώλειας βάρους με ιατρική συνταγή, όπως το Mounjaro, που στοχεύουν το ευρύ κοινό. Η διαφήμιση φαρμάκων μόνο με συνταγή απαγορεύεται βάσει νόμου».
Η ASA ξεκίνησε πρόγραμμα παρακολούθησης και εντοπισμού των παραβιάσεων μέσω AI συστημάτων και συνεργάζεται με τη Meta για να αφαιρεί παράνομο περιεχόμενο από Instagram και Facebook.
Η νόμιμη στάση των φαρμακευτικών εταιρειών
Η Novo Nordisk αναφέρει:
«Η απόφαση για θεραπεία πρέπει να λαμβάνεται με γιατρό που θα αξιολογήσει το ιατρικό ιστορικό του ασθενούς. Δεν επιτρέπουμε την προώθηση φαρμάκων μόνο με συνταγή στο κοινό».
Η Eli Lilly τονίζει:
«Η απόκτηση των φαρμάκων μας χωρίς συνταγή είναι παράνομη και θέτει σε κίνδυνο την υγεία. Τα φάρμακά μας χορηγούνται μόνο με συνταγή και από αδειοδοτημένους παρόχους».