Μπορεί να πιστεύετε ότι μια ονισκίδα στο μέγεθος μιας γάτας υπάρχει μόνο σε ταινίες επιστημονικής φαντασίας. Αλλά υπάρχει στην πραγματικότητα – ευτυχώς όχι κάτω από μια γλάστρα στον κήπο σας, αλλά στα κρύα σημεία των ωκεανών του κόσμου.
Το γιγάντιο ισόποδο (Bathynomus giganteus) δεν είναι ακριβώς μία ονισκίδα, αλλά υπάρχουν πολλοί παραλληλισμοί. Και τα δύο έχουν σκληρό εξωσκελετό, 14 πόδια, βράγχια, και μοιράζονται παρόμοιο τρόπο ζωής, ο οποίος είναι ως επί το πλείστον μια σχετικά ήρεμη και απλή υπόθεση.
Το μεγαλύτερο από τα περίπου 20 είδη του γένους Bathynomus, το γιγάντιο ισόποδο ζει σε βάθη περίπου 2 χιλιομέτρων κάτω από την επιφάνεια του ωκεανού όπου είναι σκοτεινά και κρύα.
Εκεί, τριγυρίζει γύρω από την «αβυσσαλέα πεδιάδα» – τεράστιες ερήμους από μαλακή λάσπη – μαζί με άλλα πλάσματα του βυθού. Ζει με τον ίδιο τρόπο που ζουν και τα πιο γνωστά επίγεια ξαδέρφια του: καθαρίζοντας.
Τι τρώνε τα γιγάντια ισόποδα;
Οι έρευνες του περιεχομένου των εντέρων των ισόποδων που είχαν την ατυχία να ανασυρθούν από τα βάθη, μαζί με πλάνα από υποβρύχια τηλεχειριζόμενα οχήματα (ROV), μας λένε ότι τα γιγάντια ισόποδα είναι κατά κύριο λόγο «παρασιτοφάγα».
Τρέφονται κυρίως με νεκρό ζωικό υλικό που έχει πέσει στον βυθό. Πιθανότατα επίσης να κυνηγάει ενεργά οτιδήποτε μπορεί να υπερνικήσει, όπως σκουλήκια και μαλάκια. Υπάρχουν ακόμη και εκπληκτικά πλάνα που δείχνουν τα ισόποδα να προσκολλώνται στα κεφάλια μικρών καρχαριών
Τα γιγάντια ισόποδα βρίσκουν την τροφή τους στο σκοτάδι με τη βοήθεια πολύ ευαίσθητων κεραιών, με τον ίδιο περίπου τρόπο που οι χερσαίες ονισκίδες εντοπίζουν υπολείμματα κάτω από ένα κούτσουρο ή πέτρα.
Έχουν δύο ζεύγη κεραιών:
- ένα μακρύ ζευγάρι που «αισθάνεται» καθώς σκουπίζουν συνεχώς το υπόστρωμα μπροστά τους και
- ένα κοντό ζευγάρι που κρατιέται ψηλά ανιχνεύοντας ενδεικτικές χημικές «γεύσεις» στο νερό.
Πόσο μεγάλο είναι ένα γιγάντιο ισόποδο;
Με ένα κοινό όνομα που περιλαμβάνει τη λέξη «γίγαντας», δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι αυτό το ισόποδο μπορεί να αυξηθεί σε ένα εκπληκτικά σημαντικό μέγεθος. Το ρεκόρ είναι της τάξης των 50 εκατοστών, με αβάσιμους ισχυρισμούς για ισόποδα ακόμη μεγαλύτερα.
Γιατί τα γιγάντια ισόποδα είναι τόσο μεγάλα;
Τα γιγάντια ισόποδα παρουσιάζουν αβυσσαλέο ή βαθύ θαλάσσιο γιγαντισμό: η τάση των ζώων που κατοικούν στα βαθιά να είναι πολύ μεγαλύτερα από τα αντίστοιχα των ρηχών νερών, από τις θαλάσσιες αράχνες μέχρι τα καλαμάρια.
Αυτό το φαινόμενο δεν είναι καλά κατανοητό, κυρίως επειδή είναι δύσκολο να πραγματοποιηθούν μελέτες σε αυτά τα βάθη, αλλά πιστεύεται ότι το να είναι κανείς μεγάλος προσδίδει αρκετά πλεονεκτήματα σε τέτοια βάθη.
Μια θεωρία προτείνει ότι ο αβυσσαλέος γιγαντισμός οφείλεται στις πιο σημαντικές ποσότητες διαλυμένου οξυγόνου που είναι διαθέσιμα στα ζώα σε βάθος. Αντίθετα, το μέγεθος των επίγειων ασπόνδυλων πιστεύεται ότι περιορίζεται από τα χαμηλότερα επίπεδα οξυγόνου στην ατμόσφαιρα, σε συνδυασμό με την περιορισμένη ικανότητά τους να απορροφούν οξυγόνο στο σώμα τους, καθώς δεν διαθέτουν πνεύμονες.
Μία άλλη θεωρία είναι ότι οι αβυσσαλέες πεδιάδες είναι τεράστιες και τα ζώα που ζουν εκεί πρέπει να μπορούν να επιβιώσουν για μεγάλες περιόδους χωρίς να συναντήσουν τροφή. Για παράδειγμα, ένα γιγάντιο ισόποδο που φυλάσσεται σε ένα ενυδρείο έμεινε τέσσερα χρόνια χωρίς τροφή.
