Η ιστορική συμμαχία μεταξύ της Ευρώπης και των ΗΠΑ κλονίζεται και η προσπάθεια της ηπείρου να καταστεί μια αυτάρκης υπερδύναμη τεχνητής νοημοσύνης έχει αποκτήσει επείγοντα χαρακτήρα. Τα εργαστήρια AI σε όλη την Ευρώπη αναζητούν εφευρετικούς τρόπους για να κλείσουν την ψαλίδα με τους Αμερικανούς ανταγωνιστές που κυριαρχούν στον τομέα. Οι αμερικανικές εταιρείες ξεπερνούν τους Ευρωπαίους αντιπάλους τους σε ολόκληρη τη γραμμή παραγωγής από τον σχεδιασμό επεξεργαστών μέχρι την ανάπτυξη μοντέλων. Η πεποίθηση σε ορισμένους κύκλους είναι ότι οι ηγέτες με έδρα τις ΗΠΑ όπως η Nvidia, η Google, η Meta και η OpenAI είναι ήδη τόσο εδραιωμένοι που καθιστούν αδύνατο για τα ευρωπαϊκά έθνη να σπάσουν την εξάρτησή τους.
Η στρατηγική της ψηφιακής κυριαρχίας
Παρά τις δυσκολίες οι κυβερνήσεις του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν δεσμεύσει εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια για την ελαχιστοποίηση της εξάρτησής τους από ξένους προμηθευτές. Ενθαρρυμένοι από την επιτυχία του κινεζικού εργαστηρίου DeepSeek που κατέρριψε το δόγμα ότι ο έλεγχος των τεράστιων συμπλεγμάτων επεξεργαστών καθορίζει τον νικητή οι Ευρωπαίοι ερευνητές επιδιώκουν εναλλακτικές μεθόδους βασισμένες στον ευφάνταστο σχεδιασμό μοντέλων. Η Rosaria Taddeo καθηγήτρια στην Οξφόρδη δηλώνει ότι «Έχουμε υπάρξει πολύ εύπιστοι στην αφήγηση ότι η καινοτομία γίνεται στις ΗΠΑ και ότι χάσαμε το τρένο της τεχνητής νοημοσύνης» συμπληρώνοντας ότι πρόκειται για μια επικίνδυνη αφήγηση.
Το πλεονέκτημα του ανοιχτού κώδικα
Ένα πιθανό πλεονέκτημα των ευρωπαϊκών εργαστηρίων είναι η προθυμία τους για ανάπτυξη ανοιχτού κώδικα. Δημοσιεύοντας μοντέλα που ο καθένας μπορεί να χρησιμοποιήσει οι ευρωπαϊκές επιτυχίες θα πολλαπλασιάζονται καθώς θα βελτιώνονται από συνεργάτες. Ο Wolfgang Nejdl διευθυντής του ερευνητικού κέντρου L3S υποστηρίζει ότι «Πολλαπλασιάζετε την ισχύ αυτών των μοντέλων». Το έργο SOOFI στο οποίο συμμετέχει σκοπεύει να κυκλοφορήσει ένα ανταγωνιστικό γλωσσικό μοντέλο γενικής χρήσης με περίπου 100 δισεκατομμύρια παραμέτρους εντός του επόμενου έτους.
Η γεωπολιτική σύγκρουση και οι κίνδυνοι
Η γεωπολιτική κατάσταση έχει αλλάξει τον τρόπο ερμηνείας της κυριαρχίας καθώς η τεχνολογία αυτή αποτελεί κρίσιμη υποδομή την οποία η Ευρώπη δεν παράγει. Οι πρόσφατες συγκρούσεις με την κυβέρνηση Trump για θέματα όπως οι δασμοί και η αστυνόμευση των αμερικανικών τεχνολογικών εταιρειών καθιστούν την εξάρτηση από την αμερικανική AI μια επικίνδυνη υποχρέωση. Σε ένα δυσμενές σενάριο οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να παρακρατήσουν την πρόσβαση σε κρίσιμες ψηφιακές υποδομές ή να χρησιμοποιήσουν αυτή την εξάρτηση ως μοχλό πίεσης σε εμπορικές συμφωνίες. Η ανάγκη για αυτονομία και εγχώρια παραγωγή τεχνολογίας αιχμής είναι πλέον επιτακτική για την προστασία των ευρωπαϊκών συμφερόντων.
