Ένα ευρέως διαδεδομένο συμπλήρωμα διατροφής που προωθείται για την ανακούφιση από τους πόνους των αρθρώσεων ενδέχεται να συνδέεται με ταχύτερη εξέλιξη της νόσου Αλτσχάιμερ, σύμφωνα με νέα έρευνα του Πανεπιστημίου της Φλόριντα.
Η μελέτη έδειξε ότι άτομα με ήπια γνωστική διαταραχή που ανέφεραν ότι λάμβαναν γλυκοζαμίνη είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα να εξελιχθούν σε άνοια σε σύγκριση με όσους δε χρησιμοποιούσαν το συμπλήρωμα. Παράλληλα, οι ερευνητές εντόπισαν ενδείξεις ότι η γλυκοζαμίνη μπορεί να αλληλεπιδρά με βιολογικές διεργασίες στον εγκέφαλο που ήδη διαταράσσονται στη νόσο Αλτσχάιμερ.
Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στις 9 Ιουνίου στο επιστημονικό περιοδικό «Nature Metabolism» και βασίζονται σε μεγάλη ανάλυση ιατρικών αρχείων ασθενών, σε συνδυασμό με προηγμένες απεικονιστικές μελέτες ανθρώπινου εγκεφαλικού ιστού και πειράματα σε ζωικά μοντέλα της νόσου.
Αν και τα αποτελέσματα δεν αποδεικνύουν ότι η γλυκοζαμίνη προκαλεί άνοια και θα πρέπει να επιβεβαιωθούν μέσω κλινικών δοκιμών, οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι ενισχύουν τις ενδείξεις πως οι μεταβολικές δυσλειτουργίες διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στις νευροεκφυλιστικές παθήσεις.
«Στις Ηνωμένες Πολιτείες υπάρχουν περίπου 7 εκατομμύρια άνθρωποι που ζουν με Αλτσχάιμερ και εκατομμύρια ακόμη με συναφείς μορφές άνοιας, όπως η άνοια με σωμάτια Lewy ή η μετωποκροταφική άνοια», δήλωσε ο επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Ραμόν Σαν.
«Πολλοί από αυτούς λαμβάνουν ενεργά ένα συμπλήρωμα χωρίς ιατρική συνταγή, το οποίο ενδέχεται να επιδεινώνει την εξέλιξη της νόσου τους».
Γλυκοζαμίνη και κίνδυνος άνοιας
Επειδή η γλυκοζαμίνη είναι ευρέως διαθέσιμη και χρησιμοποιείται συχνά από ηλικιωμένους για την υποστήριξη της υγείας των αρθρώσεων, οι ερευνητές θέλησαν να διερευνήσουν κατά πόσο μπορεί να επηρεάζει τη νόσο Αλτσχάιμερ και τις συναφείς μορφές άνοιας.
Σε συνεργασία με τους επιστήμονες Γι Γκούο και Τζιανγκ Μπιαν, η ερευνητική ομάδα χρησιμοποίησε τεχνητή νοημοσύνη για την ανάλυση ανωνυμοποιημένων ιατρικών δεδομένων του συστήματος υγείας UF Health, που συλλέχθηκαν μεταξύ 2012 και 2024. Η ανάλυση επικεντρώθηκε σε ασθενείς με διάγνωση άνοιας ή ήπιας γνωστικής διαταραχής.
Από τα δεδομένα προέκυψε ότι η χρήση γλυκοζαμίνης ήταν σχετικά συχνή. Συγκεκριμένα, 1.896 ασθενείς με άνοια και 2.750 ασθενείς με ήπια γνωστική διαταραχή ανέφεραν ότι λάμβαναν το συμπλήρωμα, ποσοστό περίπου 8% σε κάθε ομάδα.
Αφού ελήφθησαν υπόψη παράγοντες όπως η ηλικία, το φύλο και τα δημογραφικά χαρακτηριστικά, διαπιστώθηκε ότι η χρήση γλυκοζαμίνης συνδεόταν με 25% μεγαλύτερη πιθανότητα οι ασθενείς με ήπια γνωστική διαταραχή να αναπτύξουν αργότερα άνοια.
Οι ερευνητές παρατήρησαν επίσης ότι η χρήση γλυκοζαμίνης συσχετιζόταν με αύξηση κατά 25% του κινδύνου θνησιμότητας σε άτομα που είχαν ήδη διαγνωστεί με άνοια. Αντίθετα, δεν καταγράφηκε αντίστοιχη αύξηση στους ασθενείς με ήπια γνωστική διαταραχή, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι επιδράσεις του συμπληρώματος ενδέχεται να διαφέρουν ανάλογα με το στάδιο της νόσου.
Ένα σημαντικό μεταβολικό μονοπάτι
Η μελέτη ανέδειξε επίσης μια συγκεκριμένη βιολογική διαδικασία που ενδέχεται να εξηγεί τη συσχέτιση.
Οι ερευνητές εντόπισαν ενδείξεις ότι ένα μονοπάτι πρωτεϊνών και προσθήκης σακχαρικών δομών λειτουργεί υπερβολικά στον εγκέφαλο ασθενών με Αλτσχάιμερ. Σύμφωνα με την ερευνητική ομάδα, το συγκεκριμένο μονοπάτι θα μπορούσε να αποτελέσει νέο θεραπευτικό στόχο στο μέλλον.
«Τα αποτελέσματά μας υποδηλώνουν ότι ο διαταραγμένος μεταβολισμός συμβάλλει σημαντικά στην εξέλιξη της νόσου Αλτσχάιμερ και ότι η αντιμετώπιση αυτής της μεταβολικής δυσλειτουργίας θα μπορούσε να συμπληρώσει τις υπάρχουσες προσεγγίσεις που επικεντρώνονται στις αμυλοειδείς πλάκες και τα νευροϊνιδιακά πλέγματα», δήλωσε ο Σαν.
Πώς επηρεάζει τον εγκέφαλο η γλυκοζαμίνη
Για να διερευνήσουν βαθύτερα το φαινόμενο, οι επιστήμονες επικεντρώθηκαν στη γλυκοζαμίνη, μια φυσικά απαντώμενη ουσία που σχετίζεται με τα σάκχαρα και έχει τη δυνατότητα να διαπερνά τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό.
Αφού εισέλθει στον εγκέφαλο, μπορεί να συμμετέχει σε βιοχημικές διεργασίες που συμβάλλουν στη δημιουργία σύνθετων σακχαρικών δομών πάνω στις πρωτεΐνες. Τα εμπορικά σκευάσματα γλυκοζαμίνης παράγονται συνήθως από κελύφη οστρακοειδών ή από καλαμπόκι.
«Τα δεδομένα από τα ηλεκτρονικά ιατρικά αρχεία είναι ιδιαίτερα προκλητικά», δήλωσε ο Ματ Τζέντρι, συν-συγγραφέας της μελέτης. «Παρότι πρόκειται για συσχέτιση και όχι για απόδειξη αιτιώδους σχέσης, αναδεικνύεται ένα σημαντικό κλινικό ερώτημα που αξίζει πλέον πολύ μεγαλύτερη προσοχή».
Μελέτες σε ποντίκια και ανθρώπινο εγκεφαλικό ιστό
Πειράματα σε γενετικά τροποποιημένα ποντίκια παρείχαν επιπλέον υποστήριξη στην υπόθεση των ερευνητών.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η γλυκοζαμίνη αύξησε σημαντικά την προσθήκη σακχαρικών μορίων στις πρωτεΐνες των κυττάρων. Τα ζώα που έλαβαν γλυκοζαμίνη εμφάνισαν επίσης επιδείνωση στη λεγόμενη κοινωνική μνήμη, δηλαδή στην ικανότητα αναγνώρισης και ανάμνησης άλλων ατόμων.
Όταν οι επιστήμονες μείωσαν χημικά αυτή τη διαδικασία προσθήκης σακχαρικών δομών, οι επιδόσεις μνήμης των ζώων βελτιώθηκαν.
Στη συνέχεια, η ομάδα εξέτασε δείγματα ανθρώπινου εγκεφαλικού ιστού από την Τράπεζα Εγκεφάλου και Ιστών Neuromedicine του Πανεπιστημίου της Φλόριντα. Σε σύγκριση με υγιή δείγματα ελέγχου, οι εγκέφαλοι ατόμων με Αλτσχάιμερ εμφάνιζαν σημαντικά υψηλότερα επίπεδα αυτής της σακχαρικής τροποποίησης των πρωτεϊνών.
Συνολικά, οι ερευνητές εκτιμούν ότι η συγκεκριμένη μεταβολική ανωμαλία ενδέχεται να συμβάλλει ενεργά στην ανάπτυξη και εξέλιξη της νόσου Αλτσχάιμερ, αντί να αποτελεί απλώς συνέπειά της.
«Οι πρωτεΐνες είναι τα μοριακά μηχανήματα των κυττάρων και πολλές από αυτές χρειάζονται την κατάλληλη προσθήκη σακχαρικών δομών ώστε να αναδιπλωθούν σωστά, να μεταφερθούν στο κατάλληλο σημείο και να επιτελέσουν τη λειτουργία τους», εξήγησε ο Τζέντρι.
«Αυτό που διαπιστώσαμε είναι ότι στον εγκέφαλο με Αλτσχάιμερ το σύστημα αυτό φαίνεται να είναι υπερδραστήριο. Προστίθενται υπερβολικές ποσότητες αυτών των σακχαρικών δομών και αυτό φαίνεται να συμβάλλει στην εξέλιξη της νόσου αντί να την προστατεύει».
