Οι αστρονόμοι παρακολουθούν εδώ και σχεδόν δύο δεκαετίες το blazar PKS 2155-304, ένα ενεργό γαλαξιακό σύστημα που βρίσκεται περίπου 1,5 δισεκατομμύρια έτη φωτός μακριά, στον αστερισμό του Νότιου Ιχθύος. Τα νέα δεδομένα δείχνουν ότι η συμπεριφορά του είναι πολύ πιο σύνθετη από ό,τι προβλέπουν τα απλούστερα μοντέλα.
Ένα blazar που αλλάζει συνεχώς
Τα blazars δημιουργούνται όταν μια υπερμεγέθης μαύρη τρύπα τροφοδοτεί έναν πίδακα ιονισμένης ύλης, ο οποίος κινείται σχεδόν με την ταχύτητα του φωτός. Όταν ο πίδακας είναι στραμμένος προς τη Γη, το αντικείμενο εμφανίζεται ως εξαιρετικά φωτεινή σημειακή πηγή και εκπέμπει σε ολόκληρο το ηλεκτρομαγνητικό φάσμα.
Η ομάδα της Alicja Wierzcholska από το Ινστιτούτο Πυρηνικής Φυσικής στην Κρακοβία και του Michael Zacharias από τη Χαϊδελβέργη αξιοποίησε παρατηρήσεις σχεδόν 20 ετών από τα διαστημικά τηλεσκόπια Swift και Fermi.
Το μοντέλο των ηλεκτρονίων δεν αρκεί
Σύμφωνα με το παραδοσιακό μοντέλο, η ακτινοβολία προέρχεται από μία περιοχή του πίδακα και παράγεται από έναν πληθυσμό ηλεκτρονίων. Σε αυτή την περίπτωση, η οπτική και η ακτινοβολία ακτίνων Χ θα έπρεπε να παρουσιάζουν κάποια μακροχρόνια συσχέτιση.
Ωστόσο, οι παρατηρήσεις του PKS 2155-304 δεν δείχνουν τέτοια σχέση. Παράλληλα, οι εκλάμψεις ακτίνων Χ διαφέρουν μεταξύ τους, γεγονός που υποδηλώνει ότι διαφορετικά επεισόδια μπορεί να προκαλούνται από διαφορετικές φυσικές διεργασίες.
Ένα παράξενο εύρημα το 2012
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν δύο παρατηρήσεις του 2012, στις οποίες εμφανίστηκε μια πρόσθετη φασματική βύθιση, ενώ το blazar δεν βρισκόταν σε φάση έντονης έκλαμψης.
Οι ερευνητές θεωρούν πιθανό να εμπλέκονται αδρονικές διεργασίες, στις οποίες πρωτόνια αντί για ηλεκτρόνια διαδραματίζουν τον βασικό ρόλο. Τέτοιες διεργασίες μπορούν να συνδέονται με την παραγωγή νετρίνων υψηλής ενέργειας.
Η υπόθεση αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον λόγω του blazar TXS 0506+056, το οποίο συνδέθηκε με το κοσμικό νετρίνο IceCube-170922A το 2017. Τα νέα αποτελέσματα δείχνουν ότι η φυσική των blazars ίσως είναι πολύ πιο σύνθετη από μια απλή, ενιαία εικόνα εκπομπής.
