Οι παροιμίες και οι λαϊκές ρήσεις αποτελούν έναν ανεκτίμητο θησαυρό της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Είναι σαν μικρές κάψουλες χρόνου, που περιέχουν μέσα τους συμπυκνωμένη τη σοφία και την εμπειρία πολλών γενεών.
Οι παροιμίες και οι λαϊκές ρήσεις αποτελούν έναν εύκολο και αποτελεσματικό τρόπο για να μεταδοθούν από γενιά σε γενιά σημαντικές αξίες, ηθικές αρχές και πρακτικές συμβουλές για τη ζωή. Είναι διαχρονικές, καθώς αν και δημιουργήθηκαν σε συγκεκριμένες ιστορικές περιόδους, διατηρούν τη σημασία τους ακόμη και σήμερα, καθώς οι ανθρώπινες εμπειρίες και τα προβλήματα παραμένουν σε μεγάλο βαθμό ίδια.
Ουσιαστικά είναι η πολιτισμική ταυτότητα ενός λαού και αποτελούν πλούτο γνώσης και εμπειρίας. Μας βοηθούν να κατανοήσουμε τον κόσμο γύρω μας και να αναπτύξουμε κριτική σκέψη, ενώ η εύστοχη χρήση τους σε μια συζήτηση μπορεί να δώσει χιούμορ, ζωντάνια και έμφαση στα λεγόμενά μας.
Μάθε πώς βγήκε η φράση «ανωτέρα βία»
Πολλές φορές ακούμε τη φράση «ανωτέρα βία». Γιατί όμως τη λέμε και από πού προέρχεται; Με τον όρο ανωτέρα βία (vis major, act of God, force majeure, höhere Gewalt) χαρακτηρίζεται οποιοδήποτε τυχηρό ή τυχαίο γεγονός του οποίου η επέλευση, ως εκ της φύσεώς του, είναι για τις ανθρώπινες δυνάμεις απρόβλεπτη και αναπότρεπτη.
Το κύριο χαρακτηριστικό στην “ανωτέρα βία” είναι πως ο άνθρωπος, στη συνήθη πορεία των πραγμάτων, δεν μπορεί να προβλέψει τέτοιο γεγονός, σε αντίθεση με το τυχηρό εν στενή εννοία που μπορεί να το προβλέψει. Για παράδειγμα ζημιές ή ατυχήματα από μια επερχόμενη κακοκαιρία μπορούν να προβλεφθούν σε αντίθεση από μια πρόσκρουση πλοίου σε ύφαλο που δεν έχει προηγουμένως επισημανθεί σε ναυτικό χάρτη. Το τελευταίο χαρακτηρίζεται ναυτικό ατύχημα προκαλούμενο από “ανωτέρα βία”.
Τυπικές περιπτώσεις ανωτέρας βίας είναι ο πόλεμος, το πραξικόπημα, οι απρόβλεπτες κυβερνητικές απαγορεύσεις, η ξαφνική βαριά ασθένεια (σε κάποιες περιπτώσεις), αιφνίδιες φυσικές καταστροφές (σεισμός, πλημμύρα, τσουνάμι, έκρηξη ηφαιστείου κ.λπ.), ή ακόμα και τα “ακραία καιρικά φαινόμενα”.
Για τον ορισμό της ανωτέρας βίας υπάρχουν η αντικειμενική και η υποκειμενική θεωρία. Κατά την αντικειμενική θεωρία ανωτέρα βία συνιστούν μόνο εξωτερικά γεγονότα, γεγονότα δηλαδή έξω από τη σφαίρα επιρροής του ανθρώπου. Η υποκειμενική θεωρία δέχεται και απρόβλεπτα γεγονότα εντός της σφαίρας της οικονομικής δραστηριότητας του ανθρώπου ως ανωτέρα βία. Η Απεργία των υπαλλήλων μιας επιχείρησης θα ήταν έτσι ανωτέρα βία μόνο κατά την υποκειμενική, όχι όμως κατά την αντικειμενική θεωρία, αφού η δραστηριότητα των υπαλλήλων εντάσσεται στην οικονομική σφαίρα του οφειλέτη-επιχειρηματία. Η νομολογία συνδυάζει τις δύο θεωρίες δίνοντας περισσότερο βάρος στην υποκειμενική. Βέβαια στο θέμα μιας απεργίας στην πραγματικότητα υπεισέρχονται και άλλοι αφανείς παράμετροι για τον προσδιορισμό της νομιμότητάς της, ή της παράτασης αυτής.
Συνοψίζοντας, οι παροιμίες και οι λαϊκές ρήσεις αποτελούν ανεκτίμητο θησαυρό γνώσης και σοφίας. Είναι ο καθρέφτης του λαϊκού μας πνεύματος, αποτυπώνοντας την κοσμοθεωρία, τις αξίες και την καθημερινότητα των προγόνων μας. Γι’ αυτό είναι σημαντικό να τις μεταλαμπαδεύουμε στις επόμενες γενιές.
