Ερευνητές του Πανεπιστημίου του Ελσίνκι συνέλεξαν δεδομένα σχετικά με τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας χιλιάδων σκύλων, γατών και των ιδιοκτητών τους για να διερευνήσουν την σχέση ιδιοκτήτη-κατοικίδιου. Τα δεδομένα περιλαμβάνουν περίπου 2.500 ιδιοκτήτες κατοικίδιων και 3.300 ζώα. Η εργασία δημοσιεύεται στο περιοδικό iScience.
Οι σχέσεις μεταξύ ανθρώπων και κατοικίδιων , όπως και οι σχέσεις μεταξύ ανθρώπων, μπορούν να περιγραφούν εξετάζοντας δύο διαστάσεις της ανασφαλούς προσκόλλησης: την αγχώδη και την αποφευκτική. Ατομικές διαφορές μπορούν να παρατηρηθούν μεταξύ αυτών των δύο στυλ προσκόλλησης όσον αφορά τις αντίστοιχες ανάγκες για εγγύτητα και ανεξαρτησία.
Ένας αγχωτικά προσκολλημένος ιδιοκτήτης κατοικίδιου έχει αυξημένη ανάγκη για εγγύτητα και ανησυχεί μήπως χάσει το κατοικίδιό του. Αντίθετα, ένας ιδιοκτήτης κατοικίδιου ζώου με αποφευκτική προσκόλληση αποζητά υψηλό βαθμό ανεξαρτησίας και φοβάται την απώλεια της προσωπικής αυτονομίας.
Εκτός από τη διερεύνηση του ρόλου της προσωπικότητας του ιδιοκτήτη στο στυλ προσκόλλησης, ήταν η πρώτη φορά που οι ερευνητές εξέτασαν τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας των αντικειμένων της προσκόλλησης, δηλαδή των κατοικίδιων ζώων.
Η σημασία της ψυχικής ευημερίας εξετάστηκε τόσο για τους ιδιοκτήτες όσο και για τα κατοικίδια. Για τους πρώτους, οι ερευνητές εξέτασαν τα συμπτώματα άγχους και κατάθλιψης, το άγχος και την ικανοποίηση από τη ζωή. Η ψυχική ευημερία των γατών και των σκύλων μελετήθηκε με τη διερεύνηση ανεπιθύμητων χαρακτηριστικών συμπεριφοράς, τα οποία αντανακλούν φαινόμενα παρόμοια με τις προκλήσεις της ανθρώπινης ψυχικής ευημερίας.
Η ψυχική ευημερία είναι ορατή στον τύπο του δεσμού προσκόλλησης
Η μελέτη διαπίστωσε ότι οι ιδιοκτήτες γατών και σκύλων με χαμηλότερη βαθμολογία ψυχικής ευημερίας ήταν πιο αγχωμένα προσκολλημένοι στα κατοικίδιά τους. Στους ιδιοκτήτες σκύλων, οι βαθμολογίες αυτές συνδέονταν επίσης με αποφευκτικό στυλ προσκόλλησης. Η κακή “ψυχική ευημερία” των σκύλων, δηλαδή η ανεπιθύμητη συμπεριφορά, σχετιζόταν και με τα δύο στυλ προσκόλλησης: επιθετικότητα και συμπεριφορά που μοιάζει με ADHD (ΔΕΠΥ) με ιδιοκτήτες που είχαν αποφευκτική προσκόλληση και συμπεριφορά φόβου με ιδιοκτήτες που είχαν αγχώδη προσκόλληση.
«Οι αποφευκτικά προσκολλημένοι ιδιοκτήτες ίσως προσφέρουν ανεπαρκή ασφάλεια στον σκύλο τους σε απειλητικές καταστάσεις, γεγονός που μπορεί να προκαλέσει φόβο και επιθετική συμπεριφορά» ανέφερε η διδακτορική ερευνήτρια Aada Ståhl. Τέτοιοι ιδιοκτήτες μπορεί επίσης να συμμετέχουν σε λιγότερες κοινές δραστηριότητες με τον σκύλο τους, γεγονός που με τη σειρά του συνδέεται με παρορμητικότητα στους σκύλους.
Επιπλέον, είναι πιθανό η κατεύθυνση της αιτιότητας να είναι η αντίθετη, με άλλα λόγια, η ανεπιθύμητη συμπεριφορά ενός σκύλου να συμβάλλει στην ανασφαλή προσκόλληση, αυξάνοντας την ανάγκη του ιδιοκτήτη για ανεξαρτησία ή εγγύτητα.
Η προσωπικότητα του σκύλου και της γάτας παίζει ρόλο στην ανασφαλή προσκόλληση
Τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας των ιδιοκτητών γατών και σκύλων και των κατοικίδιων τους συσχετίστηκαν και με τα δύο στυλ ανασφαλούς προσκόλλησης. Ο νευρωτισμός του ιδιοκτήτη, ειδικότερα, συσχετίστηκε με ένα αγχώδες στυλ προσκόλλησης.
«Το χαρακτηριστικό προσωπικότητας του νευρωτισμού χαρακτηρίζεται από αστάθεια στην έκφραση συναισθημάτων, αντανακλώντας ανασφάλεια, άγχος και ανίχνευση απειλών. Αυτό μπορεί να εξηγήσει τη συσχέτιση, δεδομένου ότι το άγχος προσκόλλησης αντανακλά την ευαισθησία στη βίωση αρνητικών συναισθημάτων στο πλαίσιο της σχέσης» επεσήμανε η Ståhl.
Επιπλέον, οι ιδιοκτήτες των πιο δραστήριων γατών και, από την άλλη πλευρά, οι πιο ευσυνείδητοι ιδιοκτήτες γατών ήταν πιο αγχωτικά προσκολλημένοι. Μεταξύ των ιδιοκτητών σκύλων, οι πιο νευρωτικοί, ευχάριστοι και εξωστρεφείς ιδιοκτήτες ήταν λιγότερο αποφευκτικά προσκολλημένοι στους σκύλους τους. Σε γενικές γραμμές, οι πιο κοινωνικοί με τον άνθρωπο σκύλοι και γάτες είχαν λιγότερους ιδιοκτήτες που ήταν αποτρεπτικά προσκολλημένοι.
«Με άλλα λόγια, η τάση του κατοικίδιου να επιδιώκει την εγγύτητα και την αλληλεπίδραση σε μια σχέση σχετιζόταν με μια παρόμοια τάση στον ιδιοκτήτη», σημείωσε η Ståhl.
Η βαθύτερη κατανόηση της σύνδεσης ζώου-ιδιοκτήτη συμβάλλει στην ευημερία και των δύο
Ο δεσμός προσκόλλησης μεταξύ ιδιοκτήτη και κατοικίδιου επηρεάζει σημαντικά τη ζωή που μοιράζονται. Προηγούμενες έρευνες έχουν δείξει, για παράδειγμα, ότι το στυλ προσκόλλησης επηρεάζει το είδος της φροντίδας που παρέχει ο ιδιοκτήτης στο κατοικίδιό του.
«Αυτό που έκανε αυτό το έργο μοναδικό ήταν ότι συμμετείχαν σκύλοι, γάτες και ιδιοκτήτες. Χρειαζόμαστε βαθύτερη κατανόηση των δεσμών μεταξύ ιδιοκτητών και κατοικίδιων ζώων και των σχετικών παραγόντων, ώστε να μπορούμε, για παράδειγμα, να βοηθήσουμε τους ανθρώπους να λαμβάνουν καλύτερες αποφάσεις όταν αποκτούν ένα κατοικίδιο ζώο. Είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε ότι η απόκτηση ενός κατοικίδιου ενώ βιώνει κακή ψυχική ευεξία μπορεί να μην ανταποκρίνεται απαραίτητα στις προσδοκίες βελτίωσής της.
Από την άλλη πλευρά, τα αποτελέσματα υποδηλώνουν ότι οι παρεμβάσεις που στοχεύουν στην προβληματική συμπεριφορά των σκύλων θα μπορούσαν να ωφελήσουν εάν η εστίαση δεν ήταν μόνο στην αλλαγή της συμπεριφοράς του κατοικίδιου ζώου, αλλά και στη συνεκτίμηση παραγόντων του στυλ προσκόλλησης του ιδιοκτήτη» εξήγησε ο καθηγητής Hannes Lohi.
