Μια νέα μελέτη με επικεφαλής ερευνητές από το Πανεπιστήμιο Curtin προσφέρει μια φρέσκια ματιά σε ένα από τα πιο διαχρονικά μυστήρια του Στόουνχεντζ: το πώς ένας τεράστιος λίθος βρέθηκε στο διάσημο μνημείο διασχίζοντας ολόκληρη τη Βρετανία.
Το επίκεντρο της έρευνας είναι ο «Βωμός» (Altar Stone), ένας ψαμμιτικός μεγαλίθος βάρους έξι τόνων που βρίσκεται στο κέντρο του Στόουνχεντζ.
Προηγούμενες εργασίες είχαν υποδείξει ότι ο λίθος προέρχεται από τη βορειοανατολική Σκωτία, περίπου 700 χιλιόμετρα μακριά από την πεδιάδα του Σάλσμπερι, καθιστώντας την παρουσία του εκεί ένα από τα πιο αξιοσημείωτα παραδείγματα μεταφοράς μεγάλων αποστάσεων στην προϊστορική Ευρώπη. Τα τελευταία ευρήματα ενισχύουν την άποψη ότι οι αρχαίοι άνθρωποι, και όχι οι φυσικές δυνάμεις, ήταν υπεύθυνοι για τη μετακίνηση αυτού του τεράστιου βράχου.
Ιχνηλατώντας το αρχαίο ταξίδι του Βωμού
Η μελέτη βασίζεται σε παλαιότερες έρευνες που είχαν αποκλείσει τους παγετώνες ως το κύριο μέσο μεταφοράς. Για να εμβαθύνουν, οι επιστήμονες συνδύασαν τεχνικές χρονολόγησης ορυκτών κόκκων με υπολογιστικά μοντέλα των αρχαίων στρωμάτων πάγου. Στόχος τους ήταν να προσδιορίσουν αν οι παγετώνες θα μπορούσαν να έχουν μεταφέρει τον βράχο προς τα νότια κατά την τελευταία Εποχή των Παγετώνων.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, οι παγετώνες ενδέχεται να μετακίνησαν πετρώματα από τη Σκωτία σε ένα μέρος της διαδρομής, φτάνοντας πιθανώς μέχρι το Dogger Bank στη σημερινή Βόρεια Θάλασσα.
Ωστόσο, τα μοντέλα έδειξαν ότι δεν υπήρχε καμία ρεαλιστική παγετωνική διαδρομή που θα μπορούσε να έχει μεταφέρει τον Βωμό απευθείας στη νότια Αγγλία. Αυτό αφήνει ένα σημαντικό μέρος του ταξιδιού ανεξήγητο από τις φυσικές διεργασίες και μόνο.
Οι αποδείξεις δείχνουν ανθρώπινη μεταφορά
Η επιστημονική ομάδα επισημαίνει ότι τα στοιχεία δείχνουν πως η μετακίνηση του λίθου ήταν σκόπιμη και προσεκτικά σχεδιασμένη. Από τη στιγμή που αποκλείστηκαν οι βιώσιμες παγετωνικές διαδρομές που θα συνέδεαν απευθείας την περιοχή προέλευσης με το Στόουνχεντζ, το συμπέρασμα της ανθρώπινης παρέμβασης ενισχύεται καθοριστικά.
Αντί για μια φυσική μεταφορά από τους πάγους, ο λίθος φαίνεται ότι μετακινήθηκε σε στάδια, συνδυάζοντας πιθανότατα την επίγεια έλξη με τη μεταφορά μέσω ποταμών ή των ακτών, όπου αυτό ήταν εφικτό.
Ένα αξιοσημείωτο επίτευγμα νεολιθικής οργάνωσης
Η μετακίνηση ενός λίθου έξι τόνων σε μια τόσο τεράστια απόσταση αποτελούσε ένα κολοσσιαίο εγχείρημα για τις νεολιθικές κοινότητες. Οι ερευνητές πιστεύουν ότι το ταξίδι απαιτούσε στενό συντονισμό και συνεργασία μεταξύ διαφορετικών ομάδων που ζούσαν σε διάφορες περιοχές της Βρετανίας.
Το γεγονός αυτό αναδεικνύει ένα επίπεδο σχεδιασμού, κοινωνικής οργάνωσης και βαθιάς κατανόησης του γεωγραφικού αναγλύφου που είναι πολύ ανώτερο από αυτό που αναγνωριζόταν μέχρι σήμερα για την εποχή. Στα επόμενα βήματά τους, οι επιστήμονες σκοπεύουν να συνεχίσουν την έρευνα για να εντοπίσουν την ακριβή τοποθεσία προέλευσης του Βωμού στη βορειοανατολική Σκωτία, καθώς και τις συγκεκριμένες διαδρομές που χρησιμοποίησαν οι προϊστορικοί άνθρωποι.
