Μπορούμε πλέον να «ακούσουμε» έναν από τους μεγαλύτερους και πιο αρχαίους οργανισμούς του πλανήτη να ψιθυρίζει, με τον ανατριχιαστικό ήχο εκατομμυρίων φύλλων να αντηχεί μέσα από τις ρίζες του.
Πρόκεται για το δάσος που αποτελείται από ένα και μόνο δέντρο, γνωστό ως Pando (από το λατινικό «I spread» – «Εξαπλώνομαι»), περιλαμβάνει 47.000 κορμούς με το ίδιο DNA που ξεπηδούν από ένα κοινό ριζικό σύστημα, καλύπτοντας έκταση 40 εκταρίων (100 acres) στη Γιούτα των ΗΠΑ.
Αυτό το μοναδικό αρσενικό φυτό (Populus tremuloides) εξελίχθηκε με τον καιρό σε έναν γίγαντα άνω των 6.000 τόνων, κάνοντάς τον τον μεγαλύτερο ζωντανό οργανισμό του κόσμου σε μάζα.
Ύστερα από περίπου 12.000 χρόνια ζωής, αυτό το τεράστιο φυτό, με κορμούς που φτάνουν τα 24 μέτρα ύψος, έχει σίγουρα πολλά να πει. Και πλέον μπορούμε να το «ακούσουμε» όπως ποτέ άλλοτε, σύμφωνα με το sciencealert.com
Όταν το δέντρο μιλά με τον άνεμο
Ο Lance Oditt, ιδρυτής της οργάνωσης Friends of Pando, δήλωσε κατά την παρουσίαση του έργου το 2023:
«Τα ευρήματα είναι δελεαστικά. Αν και ξεκίνησε ως τέχνη, βλέπουμε τεράστιες δυνατότητες για την επιστήμη. Ο άνεμος, που μετατρέπεται σε δόνηση και ταξιδεύει στο ριζικό σύστημα, ίσως αποκαλύψει τις εσωτερικές λειτουργίες του τεράστιου υδραυλικού συστήματος του Pando με μη επεμβατικό τρόπο».
Ο ηχητικός καλλιτέχνης Jeff Rice τοποθέτησε πειραματικά ένα υδρόφωνο μέσα σε μία κοιλότητα στη βάση ενός κλαδιού, οδηγώντας το μέχρι τις ρίζες του δέντρου, χωρίς να περιμένει ότι θα ακούσει κάτι αξιοσημείωτο.
«Τα υδρόφωνα δεν χρειάζονται απαραίτητα νερό για να λειτουργήσουν», εξήγησε. «Μπορούν να καταγράψουν δονήσεις από επιφάνειες όπως οι ρίζες. Κι όταν φόρεσα τα ακουστικά μου, εξεπλάγην. Κάτι συνέβαινε. Υπήρχε ένας απαλός ήχος».
Κατά τη διάρκεια μιας καταιγίδας, ο ήχος ενισχύθηκε – η συσκευή κατέγραψε έναν απόκοσμο υπόκωφο βόμβο.
«Αυτό που ακούτε, πιστεύω, είναι ο ήχος εκατομμυρίων φύλλων στο δάσος, που κάνουν το δέντρο να πάλλεται και οι δονήσεις να περνούν από τα κλαδιά, μέσα στη γη», είπε ο Rice στην 184η Συνάντηση της Ακουστικής Εταιρείας της Αμερικής.
Το ριζικό δίκτυο του Pando είναι ζωντανό
Το υδρόφωνο κατέγραψε επίσης χτυπήματα από κλαδί που βρισκόταν 27 μέτρα μακριά, τα οποία δεν ήταν ακουστά στον αέρα σε αυτή την απόσταση. Αυτό υποστηρίζει τη θεωρία ότι το ριζικό σύστημα του Pando είναι πλήρως διασυνδεδεμένο. Ωστόσο, απαιτείται κατάλληλη πειραματική επιβεβαίωση για να αποκλειστεί η πιθανότητα ότι ο ήχος μεταδιδόταν απλώς μέσω του εδάφους.
Αν και τέτοια συστήματα είναι συχνά στις κλωνικές λεύκες, το μέγεθος και η ηλικία του Pando το καθιστούν μοναδικό. Οι λεύκες αυτού του είδους μπορούν να αναπαραχθούν με σπόρους, αλλά αυτό είναι σπάνιο, καθώς οι αποικίες είναι συνήθως μονογονικές (ένα φύλο) και αποτελούνται από κλώνους του ίδιου δέντρου.
Η ομάδα Friends of Pando προσκάλεσε τον Rice ως καλλιτέχνη σε κατοικία για να κατανοήσει καλύτερα αυτή την παράξενη, τεράστια ύπαρξη. Ο Oditt ελπίζει να χαρτογραφήσει το μπλεγμένο ριζικό σύστημα του Pando μέσω του ήχου.
Η φύση μιλά, αν έχεις αυτιά να την ακούσεις
«Οι ήχοι είναι όμορφοι και ενδιαφέροντες, αλλά πρακτικά, οι φυσικοί ήχοι μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να τεκμηριώσουν την υγεία ενός οικοσυστήματος», είπε ο Rice. «Είναι αρχείο της τοπικής βιοποικιλότητας και παρέχουν ένα σημείο αναφοράς απέναντι σε μελλοντικές περιβαλλοντικές αλλαγές».
Ο Rice κατέγραψε επίσης τους ήχους των φύλλων, του φλοιού και της γύρω φύσης.
«Οι Friends of Pando σκοπεύουν να χρησιμοποιήσουν τα δεδομένα για περαιτέρω μελέτες σχετικά με τη ροή του νερού, τις σχέσεις μεταξύ των διατάξεων των κλαδιών, τις αποικίες εντόμων και το βάθος των ριζών – όλα όσα γνωρίζουμε ελάχιστα σήμερα», σημείωσε ο Oditt.
Δυστυχώς, αυτός ο θαυμαστός οργανισμός βρίσκεται σε παρακμή και οι ερευνητές φοβούνται ότι οι μέρες του Pando – και όλων των ειδών ζωής που υποστηρίζει – είναι μετρημένες. Ανθρώπινες δραστηριότητες όπως η αποψίλωση και η εξόντωση των αρπακτικών (που κρατούν τους φυτοφάγους πληθυσμούς υπό έλεγχο) διαβρώνουν σταδιακά αυτή την αρχαία ύπαρξη.
Όσο λοιπόν μπορούμε ακόμη, ας ακούσουμε τα μυστικά του Τρεμάμενου Γίγαντα – πριν σιγήσει για πάντα.
