Οι αστρονόμοι έγιναν μάρτυρες της «ενεργοποίησης» μιας υπερμεγέθους μαύρης τρύπας. Το αντικείμενο βρίσκεται στο κέντρο του γαλαξία SDSS1335+0728, ο οποίος μέχρι τον Δεκέμβριο του 2019 δεν ήταν αξιοσημείωτος.
Τότε, η φωτεινότητα του αντικειμένου αυτού άρχισε να αυξάνεται σημαντικά και οι ερευνητές πιστεύουν ότι έγιναν μάρτυρες της αφύπνισης αυτού του γίγαντα.
Οι υπερμεγέθεις μαύρες τρύπες μπορεί να είναι ήσυχες ή ενεργές. Στην ενεργή τους κατάσταση, τρέφονται. Κάποια σύντομα γεγονότα θα μπορούσαν να είναι ένα ατυχές άστρο που περνάει πολύ κοντά – αυτές οι φωτεινότητες διαρκούν το πολύ μερικές εκατοντάδες ημέρες. Αλλά οι υπερμεγέθεις μαύρες τρύπες που φτάνουν να ονομάζονται ενεργοί γαλαξιακοί πυρήνες (active galactic nucleus ή AGN), είναι αυτές που απελευθερώνουν τόσο πολύ φως που πρόκειται να επισκιάσουν τους γαλαξίες που τις φιλοξενούν για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα. Και αυτό είναι που είδα τώρα οι αστρονόμοι.
Οι μαύρες τρύπες είναι, όπως υποδηλώνει και το όνομά τους, μαύρες. Κανένα φως δεν διαφεύγει από αυτές. Η εκπομπή προέρχεται από τη γύρω περιοχή. Αέριο και σκόνη πέφτουν μέσα στη μαύρη τρύπα, και καθώς το κάνουν αυτό θερμαίνονται κάτω από τις έντονες δυνάμεις που υπάρχουν.
Στην περίπτωση της SDSS1335+0728, μετά τον Δεκέμβριο του 2019 άρχισε να ακτινοβολεί περισσότερο στο υπέρυθρο, το ορατό και το υπεριώδες φως. Και τον Φεβρουάριο του 2024, άρχισε να λάμπει ακόμη και στις ακτίνες Χ.
«Αυτή η συμπεριφορά είναι πρωτοφανής», ανέφερε σε ανακοίνωσή της η επικεφαλής συγγραφέας Dr Paula Sánchez Sáez, αστρονόμος στο Ευρωπαϊκό Νότιο Αστεροσκοπείο (ESO) στη Γερμανία. «Φανταστείτε ότι παρατηρείτε έναν μακρινό γαλαξία για χρόνια και πάντα φαινόταν ήρεμος και ανενεργός. Ξαφνικά, ο πυρήνας του αρχίζει να παρουσιάζει δραματικές αλλαγές στη φωτεινότητα, σε αντίθεση με οποιαδήποτε τυπικά γεγονότα που έχουμε δει στο παρελθόν».
«Η πιο απτή επιλογή για να εξηγήσουμε αυτό το φαινόμενο είναι ότι βλέπουμε πώς ο πυρήνας του γαλαξία αρχίζει να παρουσιάζει (…) δραστηριότητα», πρόσθεσε η συν-συγγραφέας Lorena Hernández García, από το Ινστιτούτο Αστροφυσικής Millennium και το Πανεπιστήμιο Valparaíso στη Χιλή. «Αν είναι έτσι, θα είναι η πρώτη φορά που βλέπουμε την ενεργοποίηση μιας τεράστιας μαύρης τρύπας σε πραγματικό χρόνο».
Η ομάδα θέλει ακόμα να αποκλείσει ένα ασυνήθιστα μακρύ Συμβάν Παλιρροϊκής Διακοπής (Tidal Disruption Event – TDE), όταν μια μαύρη τρύπα τρώει ένα αστέρι ή ένα νέφος αερίου που πλησίασε πολύ κοντά. Αλλά θα πρέπει να είναι πολύ μεγαλύτερο από το «Scary Barbie», το οποίο έχει διαρκέσει πάνω από δύο χρόνια.
Το αντικείμενο, το οποίο ζυγίζει περίπου ένα εκατομμύριο φορές όσο ο Ήλιος, συνεχίζει να παρακολουθείται, επειδή είτε μια ενεργοποίηση AGN είτε ένα μοναδικό TDE θα δώσει νέες πληροφορίες για το πώς οι μαύρες τρύπες μεγαλώνουν και εξελίσσονται.
Υπάρχουν πολλά που δεν είναι ξεκάθαρα σχετικά με αυτή τη διαδικασία, και αν θα μπορούσε να συμβεί περιστασιακά σε μια ήσυχη υπερμεγέθη μαύρη τρύπα όπως ο Τοξότης Α*, αυτή που βρίσκεται στο κέντρο του γαλαξία μας. Η συμπεριφορά και οι ιδιότητες του γαλαξία SDSS1335+0728 είναι πιθανό να δώσουν πολύτιμα κομμάτια του παζλ που είναι οι υπερμεγέθεις μαύρες τρύπες
Η μελέτη έχει γίνει δεκτή για δημοσίευση στο Astronomy & Astrophysics.