Μια νεοφυής εταιρεία ενέργειας με το όνομα Marathon Fusion ίσως πλησιάζει στην εκπλήρωση του ονείρου των αλχημιστών του Μεσαίωνα. Σύμφωνα με πρόσφατη δημοσίευση στο arXiv, η εταιρεία περιγράφει μια μέθοδο μετατροπής του ισοτόπου υδραργύρου-198 (¹⁹⁸Hg) στο σταθερότερο ισότοπο του χρυσού-197 (¹⁹⁷Au).
Όπως ισχυρίζεται η εταιρεία, η διαδικασία αυτή μπορεί να γίνεται παράλληλα με την παραγωγή άφθονης καθαρής ενέργειας μέσα σε έναν αντιδραστήρα σύντηξης τύπου tokamak. Και ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η ποσότητα του χρυσού που λένε ότι μπορεί να παραχθεί — 2 μετρικοί τόνοι χρυσού ανά γιγαβάτ θερμικής ισχύος τον χρόνο, σύμφωνα με τις προσομοιώσεις τους.
Χρυσοποιία μέσω πυρηνικής σύντηξης
Η χρυσοποιία (chrysopoeia) —δηλαδή η μεταστοιχείωση βασικών μετάλλων όπως ο υδράργυρος σε χρυσό— έχει επιτευχθεί και στο παρελθόν σε μικρή κλίμακα μέσω επιταχυντών σωματιδίων και αντιδράσεων με νετρόνια, αλλά ποτέ με οικονομικά βιώσιμο τρόπο.
Η Marathon Fusion στοχεύει να καταστήσει τόσο την παραγωγή χρυσού όσο και την ενεργειακή παραγωγή οικονομικά βιώσιμες μέσω αυτής της νέας μεθόδου. Πιστεύουν πως αυτό θα διευκολύνει την ευρεία ανάπτυξη της ενέργειας σύντηξης και, τελικά, θα προσφέρει αρκετή ενεργειακή αφθονία για να επηρεάσει θετικά την κλιματική αλλαγή.
Όπως αναφέρουν:
«Η εφαρμογή αυτής της ιδέας επιτρέπει στους σταθμούς πυρηνικής σύντηξης να διπλασιάσουν τα έσοδα του συστήματος, ενισχύοντας δραματικά τη βιωσιμότητα της σύντηξης».
Ο ρόλος του υδραργύρου και η παραγωγή χρυσού
Η μέθοδος περιλαμβάνει την ενσωμάτωση υδραργύρου στο προστατευτικό περίβλημα του αντιδραστήρα – μια στρώση που περιβάλλει τον θάλαμο πλάσματος και συνήθως αποτελείται από λίθιο. Το νέο κράμα υδραργύρου/λιθίου έχει σχεδιαστεί ώστε να μεγιστοποιεί τις αντιδράσεις τύπου (n,2n), όπου ένα νετρόνιο απορροφάται και δύο εκπέμπονται.
Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την βελτιστοποίηση της παραγωγής τρίτιου (καυσίμου σύντηξης) και ταυτόχρονα την παραγωγή χρυσού. Συγκεκριμένα, τα γρήγορα νετρόνια που παράγονται από τη σύντηξη βομβαρδίζουν το ¹⁹⁸Hg, μετατρέποντάς το σε ¹⁹⁷Hg, ένα ασταθές ισότοπο που έπειτα διασπάται σε σταθερό ¹⁹⁷Au.
Η ημιζωή του ¹⁹⁷Hg είναι περίπου 64 ώρες, οπότε η μετατροπή σε χρυσό γίνεται σχετικά γρήγορα. Ωστόσο, παράγονται και μικρές ποσότητες άλλων ραδιενεργών ισοτόπων, κάτι που απαιτεί χρόνο ψύξης πριν το τελικό προϊόν μπορεί να διατεθεί δημόσια.
Η συντηρητική κατευθυντήρια οδηγία είναι ότι η ραδιενέργεια του τελικού υλικού πρέπει να είναι χαμηλότερη από αυτήν μιας μπανάνας – για τον εν λόγω χρυσό, αυτό μεταφράζεται σε περίπου 17,7 χρόνια αποθήκευσης.
Δεν πτοούνται από την αναμονή
Οι συγγραφείς της μελέτης δεν δείχνουν να προβληματίζονται από αυτό το εμπόδιο. Όπως σημειώνουν:
«Στην πράξη, δεδομένου ότι το μεγαλύτερο μέρος του χρυσού χρησιμοποιείται για αποθήκευση αξίας και όχι για άμεση χρήση, δεν αναμένουμε ότι η ανάγκη αποθήκευσης για 7–17 χρόνια θα είναι σοβαρό εμπόδιο· στη χειρότερη περίπτωση, σημαίνει πως το προϊόν αρχικά θα έχει χαμηλότερη αξία από καθαρό ¹⁹⁷Au, άρα θα πρέπει να εφαρμοστεί κάποια έκπτωση».
Από τη θεωρία στην πράξη
Φυσικά, η εφαρμογή αυτής της ενεργειακής αλχημείας βρίσκεται ακόμη μακριά, καθώς η ιδέα έχει υλοποιηθεί μόνο σε προσομοιώσεις. Παρότι τα αποτελέσματα είναι υποσχόμενα, παραμένουν εμπόδια όπως η εύρεση εμπλουτισμένου υδραργύρου και η ανάπτυξη υλικών αντιδραστήρα που να αντέχουν τη διαδικασία.
Αν όμως το εγχείρημα πετύχει, η μέθοδος αυτή μπορεί να αποδειχθεί ευλογία για το περιβάλλον – προσφέροντας καθαρή ενέργεια και μειώνοντας τη ρύπανση και τις κοινωνικές επιπτώσεις της εξόρυξης χρυσού.
Περισσότερες πληροφορίες: Adam Rutkowski et al, Scalable Chrysopoeia via (n, 2n) Reactions Driven by Deuterium-Tritium Fusion Neutrons, arXiv (2025). DOI: 10.48550/arxiv.2507.13461
Πληροφορίες περιοδικού: arXiv
