Ερευνητές του UCLA Samueli School of Engineering και του Auburn University πέτυχαν μια επιστημονική πρωτιά: μέτρησαν ατομικές δονήσεις που μεταφέρουν θερμότητα και ηχητικά κύματα και τις συνέδεσαν με μια κβαντική ιδιότητα, το σπιν, που χαρακτηρίζει τον ενσωματωμένο μαγνητισμό ενός υποατομικού σωματιδίου. Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο Nature Communications.
Κβαντικό σπιν: Τι έδειξε το πείραμα
Η ομάδα μελέτησε λεπτά φύλλα πάχους λίγων μόλις ατόμων από τον ημιαγωγό τρισουλφίδιο του νικελίου και του φωσφόρου. Σε θερμοκρασία δωματίου το σπιν των ηλεκτρονίων είναι τυχαίο. Όταν όμως το υλικό ψυχθεί κάτω από περίπου -180 βαθμούς Fahrenheit, το σπιν οργανώνεται σε διάταξη ζιγκ-ζαγκ, με τους πόλους των γειτονικών ηλεκτρονίων να δείχνουν αντίθετες κατευθύνσεις.
Τα κβαντικά σπιν και οι δονήσεις, που ονομάζονται ακουστικά φωνόνια, παρουσίασαν ισχυρότερη συσχέτιση κάτω από τους -180 F. Γύρω από τη θερμοκρασία της αλλαγής, τα ακουστικά φωνόνια στην επιφάνεια του ημιαγωγού επιβραδύνθηκαν. Τα ευρήματα δείχνουν ότι η μαγνητική τάξη του υλικού επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο ταξιδεύουν οι δονήσεις μέσα στο κρυσταλλικό πλέγμα.
Τα όρια της υπολογιστικής ισχύος
Η επεξεργασία πίσω από τις σημερινές εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης απαιτεί πολλή ενέργεια για τους διακομιστές και νερό για την ψύξη τους, ενώ η συσσώρευση θερμότητας στα τσιπ ίσως σύντομα περιορίσει την προσθήκη νέων δυνατοτήτων. Ο έλεγχος του κβαντικού σπιν και της αλληλεπίδρασής του με τα φωνόνια θα μπορούσε να βοηθήσει, με συστήματα που επεξεργάζονται δεδομένα μέσω σπιν, φωνονίων ή μαγνητικών κυμάτων και αναμένεται να καταναλώνουν λιγότερη ενέργεια και να αποβάλλουν καλύτερα τη θερμότητα.
Ειδική οργανολογία για την απεικόνιση των δονήσεων
Οι δονήσεις απεικονίστηκαν με φασματοσκοπία ανελαστικής σκέδασης φωτός Brillouin-Mandelstam, στις εγκαταστάσεις του California NanoSystems Institute στο UCLA. Τον εξοπλισμό κατασκεύασε ο Alexander Balandin με τους συνεργάτες του, ενώ οι μηχανισμοί επιβεβαιώθηκαν και με προσομοιώσεις. Τα ευρήματα μπορεί να ωφελήσουν και τους μελλοντικούς κβαντικούς υπολογιστές, καθώς τα φωνόνια διαταράσσουν εύκολα τις εύθραυστες κβαντικές καταστάσεις και η διακοπή της σύνδεσής τους με το σπιν θα ήταν μεγάλο όφελος.