Μια σημαντική επιστημονική εξέλιξη από το Πανεπιστήμιο Yale, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Physics Review Letters» το 2025 και αναλύθηκε περαιτέρω τον Απρίλιο του 2026, φαίνεται να δίνει τέλος σε μια διαμάχη που διαρκεί σχεδόν τριάντα χρόνια.
Η διδακτορική διατριβή της Sophia Hollick απέδειξε ότι ένα σήμα που θεωρούνταν για χρόνια ως η πρώτη άμεση ανίχνευση σκοτεινής ύλης, στην πραγματικότητα δεν οφείλεται σε αυτήν.
Σκοτεινή ύλη: Η αμφισβήτηση του πειράματος DAMA
Όλα ξεκίνησαν το 1997, όταν το πείραμα DAMA/NaI στην Ιταλία παρατήρησε ένα σήμα με ετήσια διακύμανση. Οι ερευνητές τότε υπέθεσαν ότι το σήμα αυτό προερχόταν από τη σκοτεινή ύλη, καθώς η ταχύτητα του ανιχνευτή σε σχέση με τη σκοτεινή ύλη του Γαλαξία αλλάζει καθώς η Γη περιφέρεται γύρω από τον Ήλιο. Παρά τα παρόμοια αποτελέσματα από το μεταγενέστερο πείραμα DAMA/LIBRA, η επιστημονική κοινότητα παρέμενε σκεπτική, καθώς οι παρατηρήσεις αυτές δεν συμφωνούσαν με κανένα άλλο πείραμα άμεσης ανίχνευσης στον κόσμο.
Η ανεξάρτητη δοκιμή μέσω των COSINE-100 και ANAIS-112
Για να ελεγχθούν οι ισχυρισμοί της ομάδας DAMA, κατασκευάστηκαν δύο «αδελφά» πειράματα: το COSINE-100 στη Νότια Κορέα και το ANAIS-112 στην Ισπανία. Και τα δύο χρησιμοποίησαν το ίδιο υλικό ανιχνευτή (ιωδιούχο νάτριο), αλλά εφάρμοσαν πιο εξελιγμένες τεχνικές ανάλυσης για τη μείωση του θορύβου βάθους. Η συνδυασμένη στατιστική ανάλυση των δεδομένων τους, την οποία ηγήθηκε η Hollick, δεν έδειξε καμία σημαντική ένδειξη ετήσιας διακύμανσης στις κρίσιμες ενεργειακές περιοχές. Αυτό το αποτέλεσμα αποκλείει οριστικά τη σκοτεινή ύλη ως την πηγή του σήματος DAMA/LIBRA.
Το μέλλον της έρευνας για τη σκοτεινή ύλη
Παρόλο που η μελέτη δεν εξηγεί τι ακριβώς προκάλεσε το σήμα στο ιταλικό πείραμα, η καθηγήτρια Reina Maruyama δήλωσε ότι η κοινότητα μπορεί πλέον να επικεντρωθεί στην εύρεση ενός πραγματικού σήματος αντί να «κυνηγάει φαντάσματα».
Οι συνεργασίες COSINE και ANAIS θα εστιάσουν τώρα στη χρήση των ανιχνευτών ιωδιούχου νατρίου για την αναζήτηση σκοτεινής ύλης χαμηλής μάζας και άλλων αλληλεπιδράσεων. Η εξέλιξη αυτή απελευθερώνει τους φυσικούς από μια ανεπίλυτη αξίωση ανίχνευσης, επιτρέποντάς τους να προχωρήσουν σε νέα μονοπάτια εξερεύνησης του αόρατου σύμπαντος.
