Οι επιστήμονες ίσως χρειαστεί να διευρύνουν την αναζήτηση εξωγήινης ζωής, καθώς νέες έρευνες δείχνουν ότι ο περιορισμός μόνο στη λεγόμενη κατοικήσιμη ζώνη ενός άστρου μπορεί να είναι υπερβολικά στενός.
Τι είναι η ζώνη Goldilocks
Η κατοικήσιμη ζώνη – γνωστή και ως ζώνη Goldilocks – είναι η περιοχή γύρω από ένα άστρο όπου ένας πλανήτης μπορεί να διατηρεί υγρό νερό στην επιφάνειά του χωρίς αυτό να παγώνει ή να εξατμίζεται. Στο ηλιακό μας σύστημα εκτείνεται περίπου από την τροχιά της Αφροδίτης, περνά από τη Γη και φτάνει έως την περιοχή του Άρη.
Η ιδέα βασίζεται στο ότι το υγρό νερό θεωρείται βασικό στοιχείο για βιοχημικές διεργασίες ζωής. Όπως αναφέρουν ερευνητές:
«Αυτή η έννοια βασίζεται στην αρχή ότι το υγρό νερό είναι απαραίτητο για βιοχημικές διεργασίες ζωής, αν και και άλλοι παράγοντες – όπως πηγές χημικής ενέργειας, ποικιλία στοιχείων και μακροχρόνια περιβαλλοντική σταθερότητα – είναι επίσης σημαντικοί».
Νέα μοντέλα κλίματος αλλάζουν τα δεδομένα
Με τη χρήση αναλυτικών κλιματικών μοντέλων, επιστήμονες έδειξαν ότι πλανήτες με παλιρροϊκό κλείδωμα – που δείχνουν πάντα την ίδια πλευρά στο άστρο τους – μπορεί να διατηρούν υγρό νερό ακόμη και στη μόνιμα σκοτεινή πλευρά τους, ακόμη κι αν βρίσκονται πιο κοντά στο άστρο από το παραδοσιακό όριο κατοικησιμότητας.
«Αρχικά υπήρχαν ανησυχίες για ακραίες θερμοκρασιακές διαφορές και κατάρρευση της ατμόσφαιρας στη σκοτεινή πλευρά», σημειώνουν οι ερευνητές. «Ωστόσο, τρισδιάστατα κλιματικά μοντέλα δείχνουν ότι με επαρκή ατμοσφαιρική πίεση ή παρουσία ωκεανού, η θερμότητα μπορεί να κατανέμεται αποτελεσματικά και να διατηρούνται κατάλληλες συνθήκες».
Παρατηρήσεις από το James Webb ενισχύουν το σενάριο
Το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb έχει ήδη εντοπίσει υδρατμούς και άλλα πτητικά αέρια σε ατμόσφαιρες θερμών υπερ-Γαιών που βρίσκονται κοντά σε μικρά άστρα τύπου Μ. Ορισμένοι από αυτούς τους πλανήτες βρίσκονται πιο κοντά στο άστρο τους από το εσωτερικό όριο της παραδοσιακής κατοικήσιμης ζώνης.
«Ενδείξεις υδρατμών έχουν ανιχνευθεί σε φάσματα μικρών εξωπλανητών. Η παρουσία νερού σε τέτοιους πλανήτες είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα, καθώς θεωρητικά οι σκληρές συνθήκες θα έπρεπε να εμποδίζουν τη διατήρησή του».
Ζωή ακόμη και σε παγωμένους κόσμους
Η έρευνα δείχνει ότι η κατοικήσιμη ζώνη ίσως πρέπει να επεκταθεί και προς τα έξω. Σε ψυχρούς πλανήτες μακριά από το άστρο τους, υγρό νερό μπορεί να υπάρχει κάτω από παχιά στρώματα πάγου ή χάρη σε εσωτερική θέρμανση. Ανάλογα περιβάλλοντα στη Γη, όπως οι υπόγειες λίμνες της Ανταρκτικής, φιλοξενούν μικροβιακή ζωή.
Αυτό σημαίνει ότι η επιφανειακή παρουσία υγρού νερού δεν είναι απαραίτητα η μόνη προϋπόθεση για την ύπαρξη ζωής.
Νέοι στόχοι στην αναζήτηση εξωγήινης ζωής
Η επαναξιολόγηση των μοντέλων κατοικησιμότητας διευρύνει σημαντικά το εύρος των κόσμων που θεωρούνται δυνητικά φιλόξενοι για ζωή. Έτσι ανοίγουν νέοι στόχοι στην αστρονομική έρευνα και ίσως αυξάνονται οι πιθανότητες εντοπισμού ζωής πέρα από τη Γη.