Ένας πιθανός βραχώδης εξωπλανήτης, που χαρακτηρίζεται «cold Earth», φαίνεται να περιφέρεται στο εξωτερικό όριο της κατοικήσιμης ζώνης ενός άστρου σε απόσταση 146 ετών φωτός.
Ο πλανήτης, με την ονομασία HD 137010b, θεωρείται προς το παρόν υποψήφιος, καθώς η ύπαρξή του δεν έχει ακόμη επιβεβαιωθεί. Το άστρο του είναι νάνος τύπου K – λίγο μικρότερο, ψυχρότερο και λιγότερο φωτεινό από τον Ήλιο – και ο πλανήτης δέχεται περίπου το 29% της θερμότητας και του φωτός που λαμβάνει η Γη.
Πιθανές συνθήκες: Παγωμένος κόσμος ή δυνητικά κατοικήσιμος
Με βάση τις εκτιμήσεις για το μέγεθος του άστρου, ο HD 137010b πιθανότατα έχει διάμετρο περίπου 1,06 φορές της Γης και ολοκληρώνει μια περιφορά κάθε 355 ημέρες, αν και υπάρχει μεγάλη αβεβαιότητα.
Η θέση του τον τοποθετεί στο όριο της κατοικήσιμης ζώνης. Η επιφάνειά του ενδέχεται να είναι παγωμένη, εκτός αν διαθέτει πολύ πυκνότερη ατμόσφαιρα από της Γης. Χωρίς ατμόσφαιρα, η μέση θερμοκρασία θα μπορούσε να φτάνει περίπου τους -68°C, δηλαδή ελαφρώς χαμηλότερη από του Άρη.
Πώς εντοπίστηκε ο πιθανός εξωπλανήτης
Ομάδα αστρονόμων με επικεφαλής τον Alexander Venner από το Ινστιτούτο Max Planck εντόπισε τον υποψήφιο πλανήτη εξετάζοντας αρχειακά δεδομένα της αποστολής K2 του διαστημικού τηλεσκοπίου Kepler, η οποία ολοκληρώθηκε το 2018.
Καταγράφηκε μόνο μία διέλευση μπροστά από το άστρο του, διάρκειας περίπου δέκα ωρών. Συνήθως απαιτούνται δύο ή τρεις διελεύσεις για οριστική επιβεβαίωση, όμως οι ερευνητές απέκλεισαν συνηθισμένες ψευδείς ενδείξεις, όπως μεταβολές φωτεινότητας του άστρου.
Η σημασία της φωτεινότητας του άστρου
Το άστρο του HD 137010b είναι σχετικά φωτεινό, κάτι που επιτρέπει την πιθανή μελέτη της ατμόσφαιρας του πλανήτη με όργανα όπως το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb.
Οι περισσότεροι στόχοι του Kepler ήταν πιο αμυδροί, όμως αυτό το άστρο είναι αρκετά φωτεινό ώστε να παρατηρείται ακόμη και με ερασιτεχνικά τηλεσκόπια. Η φωτεινότητα βοηθά τους αστρονόμους να ανιχνεύσουν αέρια στην ατμόσφαιρα, συγκρίνοντας το φως του άστρου όταν περνά μέσα από την ατμόσφαιρα του πλανήτη και όταν ο πλανήτης κρύβεται πίσω από το άστρο.
Δυσκολίες επιβεβαίωσης και μελλοντικές αποστολές
Η μεγάλη περίοδος τροχιάς σημαίνει ότι οι διελεύσεις είναι σπάνιες και δύσκολες στον ακριβή προγραμματισμό. Αν οι δορυφόροι TESS της NASA ή CHEOPS της ESA δεν καταγράψουν νέα διέλευση, η μελλοντική αποστολή PLATO της ESA, που προγραμματίζεται για το 2026, έχει καλές πιθανότητες να επιβεβαιώσει τον πλανήτη.
Πιθανότητες κατοικησιμότητας και αβεβαιότητες
Υπάρχει περίπου 40% πιθανότητα ο HD 137010b να βρίσκεται στη λεγόμενη «συντηρητική» κατοικήσιμη ζώνη, ενώ οι εκτιμήσεις ανεβαίνουν στο 51% για την ευρύτερη «αισιόδοξη» ζώνη. Παρ’ όλα αυτά, υπάρχει επίσης σημαντική πιθανότητα να μην ανήκει καθόλου σε κατοικήσιμη περιοχή. Αν διαθέτει ατμόσφαιρα πλούσια σε διοξείδιο του άνθρακα, η επιφάνειά του θα μπορούσε να είναι θερμότερη και ενδεχομένως υγρή.
Ένας πλανήτης-ερωτηματικό προς το παρόν
Ο HD 137010b παραμένει ένας «ίσως» πλανήτης, με πολλές αβεβαιότητες τόσο για την ύπαρξη όσο και για τις συνθήκες του. Η ανακάλυψη παρουσιάστηκε σε επιστημονική δημοσίευση στις 27 Ιανουαρίου στο περιοδικό The Astrophysical Journal Letters και οι επόμενες παρατηρήσεις αναμένεται να δείξουν αν πρόκειται πράγματι για έναν παγωμένο κόσμο ή για έναν πιθανώς κατοικήσιμο εξωπλανήτη.
