Η εικόνα του μήνα από το τηλεσκόπιο James Webb (NASA/ESA/CSA) παρουσιάζει δύο νεογέννητα άστρα, προσφέροντας μια μοναδική ματιά στη γέννηση πλανητικών συστημάτων.
Πρόκειται για τους πρωτοπλανητικούς δίσκους Tau 042021 και Oph 163131, οι οποίοι βρίσκονται σε απόσταση 450 και 480 ετών φωτός από τη Γη, στους αστερισμούς του Ταύρου και του Οφιούχου αντίστοιχα.
Οι δίσκοι αυτοί σχηματίζονται από αέρια και σκόνη που περισσεύουν μετά την κατάρρευση ενός μοριακού νέφους για τη δημιουργία ενός άστρου. Με την πάροδο του χρόνου, η σκόνη συγκρούεται και σχηματίζει πλανητοειδείς, οι οποίοι εξελίσσονται σε πλανήτες, αστεροειδείς και κομήτες.
Oph 163131
ESA/Webb, NASA & CSA, ESA/Hubble, ALMA (ESO/NAOJ/NRAO), M. Villenave
Tau 042021
ESA/Webb, NASA & CSA, ESA/Hubble, G. Duchêne
Η σημασία της πλάγιας παρατήρησης
Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό αυτών των δύο αντικειμένων είναι ότι, από τη δική μας οπτική γωνία, είναι προσανατολισμένα με την άκρη του δίσκου στραμμένη προς εμάς.
Αυτό σημαίνει ότι το έντονο φως του νεαρού άστρου στο κέντρο αποκλείεται σε μεγάλο βαθμό, επιτρέποντας στους επιστήμονες να δουν τη λεπτή σκόνη που υψώνεται πάνω και κάτω από τον δίσκο ως νεφέλωμα.
Η εικόνα αυτή θυμίζει πολύχρωμες σβούρες στο διάστημα και είναι απαραίτητη για τη μελέτη της σύνθεσης των δίσκων. Η κατανομή της σκόνης επηρεάζει άμεσα το πού και πώς θα σχηματιστούν οι μελλοντικοί πλανήτες, προσφέροντας στοιχεία για το πώς δημιουργήθηκε και το δικό μας ηλιακό σύστημα.
Συνεργασία τηλεσκοπίων και ανακαλύψεις
Για τη δημιουργία αυτών των εικόνων χρησιμοποιήθηκαν δεδομένα από τα όργανα NIRCam και MIRI του Webb, τα οποία μπορούν να ανιχνεύσουν κόκκους σκόνης διαφορετικών μεγεθών καθώς και μόρια όπως υδρογόνο, μονοξείδιο του άνθρακα και πολυκυκλικούς αρωματικούς υδρογονάνθρακες.
Στην προσπάθεια αυτή συνέβαλαν επίσης το Hubble, που κατέγραψε το ορατό φως που αντανακλάται στη λεπτή σκόνη και η διάταξη ALMA. Ενώ το Webb και το Hubble βλέπουν μικροσκοπικούς κόκκους σκόνης, το ALMA ανιχνεύει μεγαλύτερους κόκκους που συγκεντρώνονται στο κεντρικό επίπεδο του δίσκου.
Μάλιστα, τα δεδομένα του ALMA για τον Oph 163131 δείχνουν ένα κενό στον εσωτερικό δίσκο, γεγονός που αποτελεί πιθανή ένδειξη ενός πλανήτη που ήδη σχηματίζεται και καθαρίζει τη σκόνη γύρω του.
