Μια φευγαλέα πτήση πάνω από τον Γανυμήδη αποκάλυψε ότι τα σέλατα του μπορεί να συμπεριφέρονται πολύ περισσότερο σαν της Γης από ό,τι περίμεναν οι επιστήμονες. Κατά τη διάρκεια μιας κοντινής προσέγγισης στις 7 Ιουλίου 2021, το διαστημικό σκάφος Juno της NASA κατέγραψε τις πιο λεπτομερείς υπεριώδεις εικόνες που έχουν ληφθεί ποτέ από το λαμπερό πολικό φως του δορυφόρου του του Δία.
Η ανακάλυψη των φωτεινών κηλίδων
Η νέα ανάλυση, που ολοκληρώθηκε από μια ομάδα με επικεφαλής το Εργαστήριο Ατμοσφαιρικής και Πλανητικής Φυσικής (LPAP) στο Πανεπιστήμιο της Λιέγης, δείχνει ότι τα σέλατα του Γανυμήδη δεν αποτελούνται από ομαλά, συνεχή οβάλ. Αντίθετα, διασπώνται σε μικρές, φωτεινές κηλίδες – δομές που αντικατοπτρίζουν χαρακτηριστικά που παρατηρούνται στις δικές μας εμφανίσεις σέλας στη Γη.
Παρόμοιες δομές, γνωστές ως «χάντρες», έχουν παρατηρηθεί στο σέλας της Γης και του Δία, όπου συνδέονται με υπο-καταιγίδες και καταιγίδες της αυγής, δηλαδή αναδιατάξεις μεγάλης κλίμακας της μαγνητόσφαιρας που απελευθερώνουν τεράστια ποσά ενέργειας.
Το μοναδικό μαγνητικό πεδίο του Γανυμήδη
Αν και γνωρίζουμε ότι τα σέλατα δεν είναι μοναδικά στη Γη, ο Γανυμήδης είναι το μόνο γνωστό φεγγάρι που διαθέτει δικό του μαγνητικό πεδίο, το οποίο αποτελεί κρίσιμο συστατικό για τη δημιουργία του φαινομένου. Στη Γη, τα σέλατα συμβαίνουν όταν φορτισμένα ηλιακά σωματίδια προσκρούουν στη μαγνητόσφαιρα, η οποία τα κατευθύνει προς τους πόλους. Στον Γανυμήδη, τα σέλατα παράγονται μέσω αλληλεπιδράσεων με την τεράστια μαγνητόσφαιρα του Δία και όχι από τον ηλιακό άνεμο.
Η συμβολή του Juno και το μέλλον της έρευνας
Οι παρατηρήσεις των σελάτων στον Γανυμήδη πριν από το Juno περιορίζονταν από τη χωρική ανάλυση των επίγειων παρατηρήσεων και δεν μπορούσαν να επιλύσουν τις δομές μικρής κλίμακας που είναι τυπικές για τα πλανητικά σέλατα.
Ο υπεριώδης φασματογράφος του Juno ανίχνευσε λεπτομέρειες με ακρίβεια λίγων χιλιομέτρων, αποκαλύπτοντας τις «χάντρες» στα σέλατα. Επειδή η συνάντηση του Juno με τον Γανυμήδη διήρκεσε λιγότερο από 15 λεπτά, οι ερευνητές δεν μπορούν ακόμη να προσδιορίσουν πόσο συχνά εμφανίζονται αυτά τα χαρακτηριστικά.
Αυτό το έργο μπορεί να αναληφθεί από το JUICE, την αποστολή του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος που κατευθύνεται προς τον Δία και αναμένεται να ξεκινήσει εκτεταμένες μελέτες του Γανυμήδη μετά την άφιξή της το 2031.