Η Γη βίωσε τη Δευτέρα (19 Ιανουαρίου 2026) μια σπάνια ηλιακή καταιγίδα ακτινοβολίας επιπέδου S4, την ισχυρότερη που έχει καταγραφεί από τον Οκτώβριο του 2003. Αν και το φαινόμενο ήταν εξαιρετικά έντονο για τα δορυφορικά συστήματα και τους αστροναύτες, παρέμεινε ακίνδυνο για τους ανθρώπους στην επιφάνεια του πλανήτη.
Τι είναι η ηλιακή καταιγίδα ακτινοβολίας
Οι καταιγίδες αυτές συμβαίνουν όταν ισχυρές μαγνητικές εκρήξεις στον Ήλιο επιταχύνουν φορτισμένα σωματίδια (πρωτόνια) σε ακραίες ταχύτητες. Αυτά τα σωματίδια μπορούν να διανύσουν την απόσταση των 150 εκατομμυρίων χιλιομέτρων σε μόλις λίγα λεπτά, διεισδύοντας στη μαγνητική άμυνα της Γης και εισέρχοντας στην ανώτερη ατμόσφαιρα πάνω από τις πολικές περιοχές.
Επιπτώσεις και κίνδυνοι
Παρά την ιστορική της ένταση, η συγκεκριμένη καταιγίδα δεν θεωρήθηκε «γεγονός επιπέδου εδάφους», καθώς τα σωματίδια δεν είχαν την ενέργεια να διαπεράσουν το προστατευτικό στρώμα της ατμόσφαιρας. Ωστόσο, προκάλεσε σημαντικά ζητήματα σε άλλους τομείς:
- Αεροπορία: Αυξημένος κίνδυνος έκθεσης σε ακτινοβολία για πληρώματα και επιβάτες σε πτήσεις που ακολουθούν πολικές διαδρομές.
- Δορυφόροι: Παρεμβολές στα ηλεκτρονικά συστήματα, διακοπές στη ροή δεδομένων και πιθανή υπερφόρτωση οργάνων μέτρησης.
- Αστροναύτες: Οι αστροναύτες σε τροχιά εκτίθενται σε υψηλότερα επίπεδα ακτινοβολίας, απαιτώντας αυξημένα μέτρα προστασίας.
Η διαφορά από τις γεωμαγνητικές καταιγίδες
Είναι σημαντικό να μην συγχέονται οι δύο τύποι φαινομένων:
- Ηλιακές καταιγίδες ακτινοβολίας
Προκαλούνται από ταχέως κινούμενα σωματίδια και επηρεάζουν κυρίως την ακτινοβολία σε μεγάλα υψόμετρα.
- Γεωμαγνητικές καταιγίδες
Συμβαίνουν όταν διαταραχές του ηλιακού ανέμου αλληλεπιδρούν με το μαγνητικό πεδίο της Γης, προκαλώντας το Σέλας και προβλήματα σε δίκτυα ηλεκτροδότησης και ραδιοεπικοινωνίες.
Η NOAA ταξινομεί αυτές τις καταιγίδες σε μια κλίμακα από S1 (μικρή) έως S5 (ακραία), με το τρέχον γεγονός να αγγίζει το επίπεδο S4 (σοβαρή), ξεπερνώντας σε ένταση ακόμα και τις περίφημες καταιγίδες του «Halloween» του 2003.
