Ζούμε άραγε σε μια προσομοίωση; Ίσως. Προς το παρόν, πάντως, είναι βέβαιο ότι οι άνθρωποι δημιουργούν προσομοιώσεις συνεχώς.
Πιο πρόσφατα, το Euclid Consortium – η διεθνής ομάδα που διαχειρίζεται το διαστημικό τηλεσκόπιο Euclid του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA) – δημοσίευσε τη μεγαλύτερη προσομοίωση του σύμπαντος που έχει γίνει ποτέ.
Η προσομοίωση χαρτογραφεί εντυπωσιακά 3,4 δισεκατομμύρια γαλαξίες και παρακολουθεί τις βαρυτικές αλληλεπιδράσεις περισσότερων από 4 τρισεκατομμυρίων σωματιδίων.
Η προσομοίωση Flagship 2 και η τεχνολογία πίσω της
Η προσομοίωση, με την ονομασία Flagship 2, βασίζεται σε έναν αλγόριθμο του αστροφυσικού Joachim Stadel από το Πανεπιστήμιο της Ζυρίχης (UZH). Το 2019, ο Stadel χρησιμοποίησε τον υπερυπολογιστή Piz Daint – τότε τον τρίτο ισχυρότερο υπερυπολογιστή στον κόσμο – για να εκτελέσει τους υπολογισμούς, δημιουργώντας ένα εξαιρετικά λεπτομερές εικονικό μοντέλο του σύμπαντος.
Στόχος: προετοιμασία για τα δεδομένα του Euclid
«Αυτές οι προσομοιώσεις είναι κρίσιμες για την προετοιμασία της ανάλυσης των δεδομένων του Euclid», δήλωσε σε ανακοίνωσή του ο αστροφυσικός Julian Adamek του UZH, συνεργάτης του έργου.
Από το 2023, το τηλεσκόπιο Euclid χαρτογραφεί δισεκατομμύρια γαλαξίες στο σύμπαν, μελετώντας τη διανομή της σκοτεινής ενέργειας και της σκοτεινής ύλης. Το διαστημόπλοιο θα εξετάσει τελικά περίπου το ένα τρίτο του νυχτερινού ουρανού. Δεδομένου του τεράστιου εύρους του εγχειρήματος, το Euclid παράγει τεράστιες ποσότητες δεδομένων – και προσομοιώσεις όπως η Flagship 2 βοηθούν στην επιτάχυνση των χρόνων επεξεργασίας.
Αναμένονται αποκλίσεις από το καθιερωμένο μοντέλο
Αν και η ομάδα αναμένει ότι οι παρατηρήσεις του Euclid θα αντιστοιχούν σε μεγάλο βαθμό στις προβλέψεις της προσομοίωσης, δεν αποκλείουν εκπλήξεις. Η Flagship 2 βασίζεται στο καθιερωμένο κοσμολογικό μοντέλο, δηλαδή σε αυτά που σήμερα γνωρίζουμε για τη σύσταση του σύμπαντος. Όμως αποστολές όπως του Euclid έχουν σχεδιαστεί για να δοκιμάσουν αυτά τα όρια γνώσης.
«Ήδη βλέπουμε ενδείξεις ρωγμών στο καθιερωμένο μοντέλο», ανέφερε ο Stadel.
Το μυστήριο της σκοτεινής ενέργειας
Η ομάδα είναι ιδιαίτερα ενθουσιασμένη για τη μελέτη της σκοτεινής ενέργειας, της δύναμης που επιταχύνει τη διαστολή του σύμπαντος. Στο σημερινό κοσμολογικό μοντέλο, η σκοτεινή ενέργεια θεωρείται μια σταθερά. Όμως οι παρατηρήσεις του Euclid – που θα φτάσουν έως και 10 δισεκατομμύρια χρόνια στο παρελθόν – μπορεί να αποκαλύψουν διαφορετικά χαρακτηριστικά.
«Μπορούμε να δούμε πώς διαστελλόταν το σύμπαν τότε και να μετρήσουμε αν αυτή η σταθερά όντως παρέμεινε σταθερή», εξηγεί ο Adamek.
Η επόμενη φάση του Euclid
Τα πρώτα παρατηρησιακά δεδομένα του Euclid δημοσιεύθηκαν τον Μάρτιο του 2025, ενώ η επόμενη κυκλοφορία δεδομένων έχει προγραμματιστεί για την άνοιξη του 2026.
