Πολίτες-επιστήμονες ανακάλυψαν αρκετούς νέους «παράξενους ραδιοφωνικούς κύκλους» ή ORCs σε μακρινά, τεράστια σμήνη γαλαξιών – και μέσα από αυτές τις ανακαλύψεις, οι επιστήμονες μαθαίνουν περισσότερα για το πώς σχηματίζονται αυτές οι γιγάντιες, δακτυλιοειδείς δομές.
Τι είναι οι ORCs
Οι ORCs εντοπίστηκαν για πρώτη φορά μόλις το 2019 από την Anna Kapinska του National Radio Astronomy Observatory, μέσα από παρατηρήσεις του Australian Square Kilometre Array Pathfinder (ASKAP). Οι ORCs είναι τεράστιοι – έως και 50 φορές μεγαλύτεροι από τον Γαλαξία μας, που έχει διάμετρο περίπου 100.000 έτη φωτός. Είναι αόρατοι στο οπτικό, υπέρυθρο και στις ακτίνες Χ, και ανιχνεύονται μόνο μέσω ραδιοτηλεσκοπίων.
«Οι ORCs είναι από τις πιο παράξενες και όμορφες κοσμικές δομές που έχουμε δει και ίσως κρατούν ζωτικά στοιχεία για την από κοινού εξέλιξη γαλαξιών και μαύρων τρυπών», δήλωσε ο Ananda Hota του Πανεπιστημίου της Βομβάης, επικεφαλής της έρευνας.
Η ανακάλυψη από πολίτες-επιστήμονες
Μέχρι σήμερα, έχουν επιβεβαιωθεί μόνο οκτώ ORCs στο σύμπαν, αλλά οι τρεις νέες ανακαλύψεις υποδηλώνουν ότι ίσως είναι πιο συνηθισμένοι από ό,τι πίστευαν οι αστρονόμοι. Η ανακάλυψη έγινε μέσω της πλατφόρμας RAD@home Astronomy Collaboratory, της πρώτης πλατφόρμας πολιτών-επιστημόνων στην Ινδία, ιδέα του Hota. Οι ORCs επιβεβαιώθηκαν έπειτα από παρατηρήσεις του ραδιοτηλεσκοπίου LOFAR, που βρίσκεται στην Ολλανδία και καλύπτει τη Δυτική Ευρώπη.
Το πιο ισχυρό και μακρινό σύστημα ORCs
Ένας από τους νέους ORCs αποτελείται από δύο τεράστιους, επεκτεινόμενους δακτυλίους με διάμετρο 978.000 ετών φωτός, μέσα σε ένα νέφος ραδιοεκπομπών μήκους 2,6 εκατομμυρίων ετών φωτός. Αυτό το σύστημα ORC σχετίζεται με τον γαλαξία RAD J131346.9+500320 και βρίσκεται σε απόσταση περίπου 7 δισεκατομμυρίων ετών φωτός. Οι ερευνητές πιστεύουν ότι οι δακτύλιοι είναι κατάλοιπα μιας προηγούμενης έκρηξης του γαλαξία και ανατροφοδοτούνται από έναν «υπεράνεμο» ραδιενέργειας που προέρχεται είτε από δραστηριότητα μαύρης τρύπας είτε από μαζική γέννηση άστρων.
Άλλοι δύο ORCs πιο κοντά στη Γη
Άλλοι δύο ORCs εντοπίστηκαν σε απόσταση περίπου 1,3 δισεκατομμυρίων ετών φωτός και σχετίζονται με ραδιογαλαξίες. Οι ORCs αυτοί φαίνεται να συνδέονται με ραδιο-πίδακες που εκτοξεύονται από μαύρες τρύπες στους πυρήνες των γαλαξιών. Στον γαλαξία RAD J122622.6+640622, ένας πίδακας λυγίζει και επιστρέφει προς τον γαλαξία, δημιουργώντας έναν δακτύλιο ραδιοεκπομπής διαμέτρου 100.000 ετών φωτός. Στον γαλαξία RAD J142004.0+621715, με διάμετρο 1,4 εκατομμυρίων ετών φωτός, ο ένας πίδακας καταλήγει επίσης σε μεγάλο ραδιοφωνικό δακτύλιο.
Ο ρόλος του ενδοσμηνιακού μέσου
Και οι τρεις γαλαξίες βρίσκονται μέσα σε τεράστια σμήνη γαλαξιών, γεμάτα με ένα πυκνό νέφος καυτού πλάσματος γνωστό ως ενδοσμηνιακό μέσο. Οι πίδακες αλληλεπιδρούν με αυτό το περιβάλλον, επηρεάζοντας τόσο το σχήμα τους όσο και τη δημιουργία των ραδιοφωνικών δακτυλίων.
«Αυτές οι ανακαλύψεις δείχνουν ότι οι ORCs και οι ραδιοδακτύλιοι δεν είναι απομονωμένες ιδιομορφίες», δήλωσε ο Pratik Dabhade του National Center for Nuclear Research στην Πολωνία. «Ανήκουν σε μια ευρύτερη οικογένεια εξωτικών δομών πλάσματος που διαμορφώνονται από πίδακες μαύρων τρυπών, ανέμους και το περιβάλλον τους».
Νίκη της επιστήμης των πολιτών
Τα ευρήματα αναδεικνύουν τη σημασία της επιστήμης των πολιτών και της ανθρώπινης παρατήρησης σε έναν κόσμο όπου η τεχνητή νοημοσύνη κυριαρχεί στις ανακαλύψεις.
«Το γεγονός ότι πολίτες-επιστήμονες τα εντόπισαν υπογραμμίζει τη διαρκή αξία της ανθρώπινης αναγνώρισης προτύπων, ακόμη και στην εποχή της μηχανικής μάθησης», δήλωσε ο Dabhade.
Στο μέλλον, αναμένεται να εντοπιστούν πολλοί ακόμη ORCs μέσω του Square Kilometre Array, ενός τεράστιου ραδιοτηλεσκοπικού δικτύου που θα τεθεί σε λειτουργία τη δεκαετία του 2030.
Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στις 2 Οκτωβρίου στο περιοδικό Monthly Notices of the Royal Astronomical Society.
