Αστρονόμοι χρησιμοποίησαν μια μέθοδο που είχε θεωρηθεί από τον Άλμπερτ Αϊνστάιν για να βρουν έναν μυστηριώδη και σπάνιο πλανήτη στην άκρη του γαλαξία μας, όπως αναλύει ο Nick Butler.
Ο πλανήτης, AT2021uey b, είναι ένας γίγαντας αερίων μεγέθους Δία και βρίσκεται περίπου 3.200 έτη φωτός μακριά από τη Γη, στον γαλαξιακό πυρήνα. Ο AT2021uey b χρειάζεται 4.170 ημέρες για να περιφέρεται γύρω από το άστρο νάνο του, σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Astronomy & Astrophysics.
Η σκιά του πλανήτη εντοπίστηκε αρχικά από το τηλεσκόπιο Gaia
Σύμφωνα με το Live Science, η σκιά του AT2021uey b εντοπίστηκε για πρώτη φορά το 2021 σε δεδομένα που είχαν ληφθεί από το τηλεσκόπιο Gaia του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA).
Οι αστρονόμοι χρειάστηκαν πολλαπλούς ελέγχους για να επιβεβαιώσουν τις λεπτομέρειες του πλανήτη.
Μικροφακός: Μια μέθοδος βασισμένη στη θεωρία σχετικότητας του Αϊνστάιν
Οι αστρονόμοι ανακάλυψαν τον πλανήτη χρησιμοποιώντας τη μέθοδο του μικροφακού (microlensing), μια τεχνική που έχει χρησιμοποιηθεί μόνο τρεις φορές στο παρελθόν, σύμφωνα με τη μελέτη.
Ο μικροφακός, βασισμένος στη θεωρία σχετικότητας του Αϊνστάιν, βασίζεται σε μαζικά ουράνια σώματα που κινούνται μέσα στον γαλαξία, καμπυλώνοντας το ύφασμα του σύμπαντος, που ονομάζεται χωροχρόνος. Ο Δρ. Marius Maskoliunas, αστρονόμος στο Πανεπιστήμιο του Βίλνιους και συν-συγγραφέας της μελέτης, εξήγησε σε δήλωση που δημοσιεύθηκε στο Phys.org πόση προσπάθεια απαιτείται για τη χρήση αυτής της μεθόδου.
«Αυτό το είδος δουλειάς απαιτεί πολλή εξειδίκευση, υπομονή και, ειλικρινά, λίγη τύχη. Πρέπει να περιμένεις πολύ καιρό για να ευθυγραμμιστεί το άστρο πηγής και το σώμα που λειτουργεί ως φακός και μετά να εξετάσεις τεράστιο όγκο δεδομένων», δήλωσε ο Maskoliunas.
«Το 90% των παρατηρούμενων άστρων πάλλονται για διάφορους άλλους λόγους και μόνο μειοψηφία των περιπτώσεων εμφανίζει το φαινόμενο του μικροφακού».
Πώς λειτουργεί το φαινόμενο μικροφακού
Σύμφωνα με τη μελέτη, το φαινόμενο του μικροφακού συμβαίνει όταν ένα μαζικό ουράνιο σώμα τοποθετείται στιγμιαία ακριβώς μπροστά από ένα ακόμη πιο μακρινό άστρο.
Καθώς ο πλανήτης τοποθετείται μπροστά από το άστρο κατά τη διάρκεια της διαδρομής του, το φως αρχίζει να καμπυλώνεται γύρω από τον πλανήτη, με αποτέλεσμα να μεγεθύνεται προσωρινά το φως του άστρου. Σύμφωνα με τη μελέτη, αυτό το προσωρινό μεγεθυμένο φως είναι αυτό που αναζητούν οι αστρονόμοι.
Ο Maskoliunas έδωσε ένα παράδειγμα για να εξηγήσει πώς λειτουργεί η μικροφακός:
«Αυτό που με συναρπάζει με αυτή τη μέθοδο είναι ότι μπορεί να ανιχνεύσει εκείνα τα αόρατα σώματα. Φανταστείτε ένα πουλί να πετάει μπροστά σας. Δεν βλέπετε το ίδιο το πουλί και δεν ξέρετε τι χρώμα έχει – μόνο τη σκιά του», είπε ο Maskoliunas. «Αλλά από αυτήν, μπορείτε, με κάποιο επίπεδο πιθανότητας, να προσδιορίσετε αν ήταν σπουργίτι ή κύκνος και σε ποια απόσταση από εμάς βρισκόταν. Είναι μια απίστευτα συναρπαστική διαδικασία».
Άλλες μέθοδοι ανακάλυψης πλανητών
Σύμφωνα με το Live Science, έχουν ανακαλυφθεί σχεδόν 6.000 πλανήτες από το 1992 χρησιμοποιώντας δύο άλλες πιο κοινές μεθόδους: τη φωτομετρία διέλευσης (transit photometry) και τη μέθοδο ακτινικής ταχύτητας (radial velocity).
Αυτές οι πιο συχνές μέθοδοι ανιχνεύουν πλανήτες είτε από τη μείωση της φωτεινότητας των άστρων-ξενιστών εξαιτίας της διέλευσης πλανητών, είτε από την ταλάντωση της βαρύτητας των πλανητών που προκαλούν στα άστρα τους.
