Το διαστημικό τηλεσκόπιο Ευκλείδης του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος έδωσε στη δημοσιότητα τα πρώτα μεγάλα δεδομένα από τις παρατηρήσεις ενός έτους, με την ονομασία DR1-Foundation.
Η συγκεκριμένη συλλογή καλύπτει μια περιοχή του ουρανού που ισοδυναμεί με περίπου 9.500 πανσελήνους και καταγράφει το φως από περισσότερα από ένα δισεκατομμύριο ουράνια αντικείμενα. Χρειάστηκαν περίπου 13 μήνες για να συγκεντρωθεί αυτός ο όγκος πληροφοριών, ο οποίος αποτελεί μόλις το 14% της συνολικής έκτασης που θα χαρτογραφηθεί κατά την εξαετή αποστολή.
Ευκλείδης: Η χαρτογράφηση της σκοτεινής ύλης
Η κατανόηση της σκοτεινής ενέργειας και της σκοτεινής ύλης απαιτεί τη μελέτη του σύμπαντος στη μεγαλύτερη δυνατή κλίμακα. Αποτυπώνοντας τα υπερσμήνη γαλαξιών, τα κοσμικά νήματα και τα κενά μεταξύ τους, το τηλεσκόπιο θα προσφέρει νέες γνώσεις. Σε σύγκριση με επίγεια όργανα όπως το DESI, ο Ευκλείδης βρίσκεται στο διάστημα, αποφεύγοντας τις ατμοσφαιρικές παρεμβολές και προσφέροντας υψηλότερη ανάλυση, μεγαλύτερο βάθος και όγκο δεδομένων.
Οι δύο βασικές έρευνες του προγράμματος
Η δημοσίευση προέρχεται από την Ευρεία και τη Βαθιά Έρευνα, που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά του μελλοντικού τρισδιάστατου χάρτη. Η Ευρεία Έρευνα είναι η κύρια εκστρατεία που θα καλύψει σχεδόν τον μισό γαλαξιακό ουρανό στο ορατό και το εγγύς υπέρυθρο φάσμα, με στόχο τον προσδιορισμό της σκοτεινής ενέργειας. Αντίθετα, η Βαθιά Έρευνα εστιάζει σε στοχευμένες περιοχές για να εντοπίσει πιο αμυδρά αντικείμενα, όπως νάνους γαλαξίες, παλιρροϊκές ουρές και αρχαία κβάζαρ, λειτουργώντας παράλληλα ως εργαλείο βαθμονόμησης.
Εντυπωσιακές εικόνες μακρινών γαλαξιών
Μαζί με τα δεδομένα δόθηκαν στη δημοσιότητα μοναδικές εικόνες, όπως ο πυρήνας της ομάδας γαλαξιών Messier 81, όπου διακρίνονται λεπτά γαλάζια νέφη σκόνης και ο γαλαξίας NGC 3077. Επίσης, παρουσιάστηκε ο δακτυλιοειδής γαλαξίας NGC 1291, γνωστός και ως γαλαξίας του Χρυσού Ματιού, σε απόσταση 33 εκατομμυρίων ετών φωτός, ο οποίος διαθέτει εσωτερικό και εξωτερικό δακτύλιο, πιθανό αποτέλεσμα παλαιότερης συγχώνευσης.
Βαρυτικοί φακοί και κοσμολογικά τεστ
Το τηλεσκόπιο κατέγραψε επίσης το σμήνος Abell 3128 σε απόσταση 800 εκατομμυρίων ετών φωτός, μέρος του υπερσμήνους Horologium. Τέτοια μαζικά σμήνη λειτουργούν ως βαρυτικοί φακοί, παραμορφώνοντας και μεγεθύνοντας το φως από πιο μακρινούς γαλαξίες στο παρασκήνιο. Αυτό επιτρέπει στους κοσμολόγους να εντοπίσουν πού συγκεντρώνεται η σκοτεινή ύλη και να δοκιμάσουν το καθιερωμένο κοσμολογικό μοντέλο της Μεγάλης Έκρηξης. Αυτή είναι μόνο η αρχή για τον Ευκλείδη, ο οποίος έχει ήδη ανακαλύψει έναν νέο κομήτη και το αρχαιότερο γνωστό κβάζαρ.
