Μια διεθνής ομάδα ερευνητών ανακοίνωσε την πρώτη άμεση εικόνα ενός πλανήτη που βρίσκεται ακόμη στη διαδικασία σχηματισμού. Ο πρωτοπλανήτης WISPIT 2b, που βρίσκεται περίπου 430 έτη φωτός από τη Γη, έχει εκτιμώμενη μάζα περίπου πέντε φορές μεγαλύτερη από εκείνη του Δία και καταγράφηκε από το παρατηρητήριο Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA) στη Χιλή.
WISPIT 2b: Ένας πλανήτης που διαμορφώνει το περιβάλλον του
Ο WISPIT 2b βρίσκεται περίπου 57 αστρονομικές μονάδες από το άστρο του και φαίνεται να συγκεντρώνει αέριο και σκόνη από τον πρωτοπλανητικό δίσκο που τον περιβάλλει. Η εικόνα αποκαλύπτει στροβιλισμούς αερίου γύρω από τον πρωτοπλανήτη, οι οποίοι είχαν προβλεφθεί από προσομοιώσεις των αλληλεπιδράσεων μεταξύ πλανητών και δίσκων, αλλά δεν είχαν προηγουμένως παρατηρηθεί άμεσα.
Η εικόνα δείχνει επίσης τον WISPIT 2c, έναν δεύτερο πρωτοπλανήτη που βρίσκεται εσωτερικότερα, σε απόσταση περίπου 15 αστρονομικών μονάδων από το άστρο. Η μάζα του εκτιμάται μεταξύ 8 και 12 μαζών του Δία.
Κενό και κοιλότητα στον δίσκο
Οι δύο πρωτοπλανήτες φαίνεται να έχουν διαφορετική επίδραση στον περιβάλλοντα δίσκο αερίου και σκόνης. Ο WISPIT 2c έχει δημιουργήσει μια κοιλότητα, δηλαδή μια περιοχή όπου το αέριο και η σκόνη έχουν καθαριστεί σε μεγάλο βαθμό, ενώ ο WISPIT 2b έχει δημιουργήσει ένα κενό, όπου η ποσότητα του υλικού έχει μειωθεί αλλά παραμένει αρκετή ώστε να συνεχίζεται ο σχηματισμός του πλανήτη.
Στην εικόνα του ALMA, το αέριο που κινείται προς τη Γη εμφανίζεται με μπλε χρώμα, ενώ το αέριο που απομακρύνεται από εμάς εμφανίζεται με κόκκινο. Οι χρωματικές αυτές διαφοροποιήσεις αποκαλύπτουν την κίνηση του αερίου γύρω από τον πρωτοπλανήτη.
Ένα νέο παράθυρο στον σχηματισμό πλανητών
Η άμεση απεικόνιση πρωτοπλανητών είναι ιδιαίτερα δύσκολη, καθώς τα αντικείμενα αυτά είναι μικρά και βρίσκονται μέσα σε πυκνούς δίσκους αερίου και σκόνης. Το ALMA μπορεί να συνδυάζει δεδομένα από 66 ραδιοτηλεσκόπια, δημιουργώντας εικόνες πολύ υψηλής ανάλυσης.
Η παρατήρηση μπορεί να βοηθήσει τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα την προσαύξηση, τη διαδικασία κατά την οποία μικρά σωματίδια και βραχώδη αντικείμενα συγκεντρώνονται σταδιακά και σχηματίζουν μεγαλύτερα σώματα και τελικά πλανήτες.
Για πρώτη φορά, οι ερευνητές μπορούν να παρατηρήσουν άμεσα ένα μέρος της δυναμικής που μέχρι σήμερα μελετούσαν κυρίως μέσω υπολογιστικών μοντέλων. Η εικόνα του WISPIT 2b και των στροβιλισμών γύρω του προσφέρει έτσι ένα νέο εργαλείο για τη μελέτη του τρόπου με τον οποίο γεννιούνται και εξελίσσονται τα πλανητικά συστήματα.
