Μια νέα προοπτική μελέτη παρατήρησης που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Regional Anesthesia & Pain Medicine αποκαλύπτει ότι τα χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D ενδέχεται να δυσκολεύουν σημαντικά την ανάρρωση των γυναικών που υποβάλλονται σε μαστεκτομή, αυξάνοντας τα επίπεδα του μετεγχειρητικού πόνου αλλά και την ανάγκη για χρήση οπιοειδών αναλγητικών.
Βιταμίνη D: Τα βασικά στοιχεία της έρευνας
Η μελέτη διεξήχθη στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Fayoum της Αιγύπτου (μεταξύ Σεπτεμβρίου 2024 και Απριλίου 2025) και περιέλαβε 184 γυναίκες με καρκίνο του μαστού που επρόκειτο να υποβληθούν σε τροποποιημένη ριζική ετερόπλευρη μαστεκτομή.
Οι συμμετέχουσες χωρίστηκαν σε δύο ίσες ομάδες με βάση τα επίπεδα της βιταμίνης D στο αίμα τους:
- Ομάδα Έλλειψης: Επίπεδα βιταμίνης D κάτω από 30 nmol/L.
- Ομάδα Επάρκειας: Επίπεδα βιταμίνης D άνω από 30 nmol/L.
Το ιατρονοσηλευτικό προσωπικό που παρείχε τη φροντίδα δεν γνώριζε σε ποια ομάδα ανήκε η κάθε ασθενής (διπλά τυφλή συνθήκη ως προς την αξιολόγηση), ενώ όλες οι γυναίκες έλαβαν την ίδια τυπική αναλγητική φροντίδα (φαιντανύλη κατά τη διάρκεια του χειρουργείου, παρακεταμόλη μετεγχειρητικά και ελεγχόμενη από την ασθενή χορήγηση τραμαδόλης για την αντιμετώπιση του οξέος πόνου).
Τα κύρια ευρήματα
- Τριπλάσιος κίνδυνος πόνου: Οι γυναίκες με έλλειψη βιταμίνης D είχαν 3 φορές περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν μέτριο έως σοβαρό πόνο (σκορ 4 έως 6 στην κλίμακα 0-10) κατά το πρώτο 24ωρο μετά την επέμβαση.
- Μεγαλύτερη κατανάλωση οπιοειδών: Η ομάδα με τη χαμηλή βιταμίνη D χρειάστηκε ελαφρώς περισσότερη φαιντανύλη στο χειρουργείο (κατά μέσο όρο 8 μg επιπλέον), αλλά η μεγάλη διαφορά φάνηκε στο πρώτο 24ωρο της ανάρρωσης, όπου κατανάλωσαν 112 mg περισσότερη τραμαδόλη σε σχέση με τις ασθενείς που είχαν επαρκή επίπεδα βιταμίνης D.
- Περισσότερες παρενέργειες: Λόγω της αυξημένης χρήσης οπιοειδών, οι ασθενείς με έλλειψη βιταμίνης D εμφάνισαν συχνότερα ναυτία μετεγχειρητικά, ενώ περιστατικά εμετού καταγράφηκαν αποκλειστικά στη δική τους ομάδα.
Πώς συνδέεται η βιταμίνη D με τον πόνο;
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι αυξάνονται συνεχώς τα δεδομένα που δείχνουν πως η βιταμίνη D παίζει καθοριστικό ρόλο στον τρόπο με τον οποίο το σώμα αντιλαμβάνεται και ρυθμίζει τον πόνο. Αυτό αποδίδεται κυρίως στις αντιφλεγμονώδεις ιδιότητές της και στην επίδραση που ασκεί στο ανοσοποιητικό σύστημα.
Σημαντική σημείωση & Περιορισμοί:
Επειδή πρόκειται για μελέτη παρατήρησης σε ένα μόνο ιατρικό κέντρο, δεν μπορεί να αποδειχθεί βιολογικά ότι η έλλειψη της βιταμίνης D προκάλεσε άμεσα τον αυξημένο πόνο. Επίσης, δεν μετρήθηκαν συγκεκριμένοι δείκτες φλεγμονής, ούτε συνυπολογίστηκαν παράγοντες όπως το προεγχειρητικό άγχος, η κατάθλιψη ή το στάδιο του καρκίνου.
Παρά τους περιορισμούς αυτούς, οι ερευνητές καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι η προεγχειρητική αναπλήρωση της βιταμίνης D σε ασθενείς με επίπεδα κάτω από 30 nmol/L αποτελεί μια απλή, ασφαλή και χαμηλού κόστους παρέμβαση που θα μπορούσε να βοηθήσει στη μείωση του μετεγχειρητικού πόνου και στον περιορισμό της ανάγκης για ισχυρά οπιοειδή φάρμακα, τα οποία κρύβουν κινδύνους εξάρτησης και παρενεργειών.