Ο Μπετελγκέζ ίσως να έχει πλέον ανταγωνισμό για τον τίτλο του πιο συναρπαστικού άστρου που πλησιάζει σε έκρηξη σουπερνόβα κοντά στη Γη.
Το σύστημα ονομάζεται V Sagittae και βρίσκεται περίπου 10.000 έτη φωτός μακριά από τη Γη. Περιέχει ένα λευκό νάνο – ένα αστρικό υπόλειμμα – και τον σύντροφό-«θύμα» του, με τους δύο να περιστρέφονται γύρω από τον κοινό τους κέντρο μάζας περίπου δύο φορές την ημέρα. Η νέα έρευνα δίνει απαντήσεις σε ερωτήματα για το V Sagittae που απασχολούν την επιστημονική κοινότητα εδώ και 123 χρόνια.
Το V Sagittae δεν είναι ένα συνηθισμένο αστρικό σύστημα – είναι το πιο φωτεινό του είδους του και έχει μπερδέψει τους ειδικούς από την ανακάλυψή του το 1902.
«Η μελέτη μας δείχνει ότι αυτή η ακραία φωτεινότητα οφείλεται στο γεγονός ότι ο λευκός νάνος απορροφά τη ζωή από το άστρο-σύντροφό του, χρησιμοποιώντας τη συσσωρευμένη ύλη για να μετατραπεί σε φλεγόμενη κόλαση», εξηγεί ο Phil Charles από το Πανεπιστήμιο του Σαουθάμπτον.
Το τελικό πεπρωμένο ενός κοσμικού κανίβαλου
Οι λευκοί νάνοι είναι το τελικό στάδιο ζωής των άστρων με μάζες παρόμοιες με αυτή του Ήλιου, όταν εξαντλήσουν το καύσιμο της πυρηνικής σύντηξης. Ο Ήλιος μας θα γίνει λευκός νάνος σε περίπου 5 με 6 δισεκατομμύρια χρόνια.
Ωστόσο, όταν ένας λευκός νάνος έχει κοντά του έναν αστρικό σύντροφο, μπορεί να «αναγεννηθεί» δραματικά: η βαρύτητά του αρχίζει να τραβάει ύλη από τον σύντροφό του. Αυτή η ύλη δεν πέφτει απευθείας στην επιφάνεια, αλλά σχηματίζει έναν δίσκο προσαύξησης γύρω του, λόγω της περιστροφής της. Η συνεχής συσσώρευση ύλης αυξάνει τη μάζα του λευκού νάνου και, αν ξεπεράσει το όριο Chandrasekhar (1,4 ηλιακές μάζες), προκαλείται έκρηξη τύπου Ia σουπερνόβα – που συνήθως καταστρέφει ολοκληρωτικά τον λευκό νάνο.
Ωστόσο, στο V Sagittae συμβαίνει κάτι πολύ διαφορετικό.
Αποκαλύψεις από το Very Large Telescope
Η ερευνητική ομάδα χρησιμοποίησε το Very Large Telescope (VLT) στη Χιλή για να μελετήσει το V Sagittae. Ανακάλυψαν έναν τεράστιο θόλο αερίου που περιβάλλει τόσο τον λευκό νάνο όσο και τον σύντροφό του, αποτελούμενο από ύλη που έχει κλαπεί. Αυτό αποδεικνύει ότι ο λευκός νάνος απορροφά πολύ περισσότερη ύλη απ’ όση μπορεί να διαχειριστεί.
«Ο λευκός νάνος δεν μπορεί να καταναλώσει όλη τη μάζα που του μεταφέρει το θερμό άστρο-δίδυμο, οπότε δημιουργείται αυτός ο φωτεινός κοσμικός δακτύλιος», είπε ο Pasi Hakala από το Πανεπιστήμιο του Turku.
«Η ταχύτητα με την οποία το σύστημα αυτό ταλαντεύεται άναρχα, πιθανόν λόγω της ακραίας φωτεινότητας, είναι ένα ανησυχητικό σημάδι για το βίαιο και επικείμενο τέλος του.»
«Η ύλη που συσσωρεύεται στην επιφάνεια του λευκού νάνου είναι πιθανό να προκαλέσει μια έκρηξη νόβα τα επόμενα χρόνια, κατά την οποία το V Sagittae θα γίνει ορατό με γυμνό μάτι», δήλωσε ο Pablo Rodríguez-Gil από το Instituto de Astrofisica de Canarias.
«Όταν όμως τα δύο άστρα συγκρουστούν και εκραγούν, αυτή θα είναι μια έκρηξη σουπερνόβα τόσο φωτεινή που θα είναι ορατή από τη Γη ακόμη και την ημέρα»
Η έρευνα της ομάδας δημοσιεύτηκε την Πέμπτη (11 Σεπτεμβρίου) στο περιοδικό Monthly Notices of the Royal Astronomical Society.