Τα μακρύτερα μόρια που έχουν βρεθεί ποτέ στον Άρη ανακαλύφθηκαν από το ρόβερ «Curiosity» της NASA και ενδέχεται να σημαίνουν ότι ο πλανήτης είναι γεμάτος αποδείξεις για αρχαία ζωή.
Ανακάλυψη μορίων μήκους 12 ατόμων άνθρακα
Αλυσίδες μορίων που περιέχουν μέχρι και δώδεκα άτομα άνθρακα συνδεδεμένα μεταξύ τους ανιχνεύθηκαν σε ένα δείγμα βράχου ηλικίας «3,7 δισεκατομμυρίων ετών» και συλλέχθηκε από την αποξηραμένη κοίτη μιας αρχαίας λίμνης στον Άρη με το όνομα «Yellowknife Bay», σύμφωνα με μια μελέτη που δημοσιεύτηκε τη Δευτέρα (24 Μαρτίου 2025) στο περιοδικό Proceedings of the National Academy of Sciences.
Αυτές οι μεγάλες αλυσίδες άνθρακα πιστεύεται ότι προήλθαν από μόρια που ονομάζονται «λιπαρά οξέα», τα οποία στη Γη παράγονται από βιολογική δραστηριότητα.
Αν και τα λιπαρά οξέα μπορούν να σχηματιστούν χωρίς βιολογική παρέμβαση – κάτι που μπορεί να συμβαίνει και στον Άρη – η ύπαρξή τους στον κόκκινο πλανήτη σημαίνει ότι ίσως υπάρχουν σημάδια ζωής που παραμένουν κρυμμένα στο έδαφος του Άρη.
Η εξήγηση για τα μόρια
Η συν-συγγραφέας της μελέτης Caroline Freissinet, αναλύτρια χημικών στο «Γαλλικό Εθνικό Κέντρο Επιστημονικής Έρευνας», δήλωσε στο Live Science:
«Το γεγονός ότι εύθραυστα γραμμικά μόρια είναι ακόμα παρόντα στην επιφάνεια του Άρη 3,7 δισεκατομμύρια χρόνια μετά τον σχηματισμό τους μας επιτρέπει να κάνουμε μια νέα δήλωση: Αν η ζωή εμφανίστηκε ποτέ στον Άρη δισεκατομμύρια χρόνια πριν, την ίδια στιγμή που η ζωή εμφανίστηκε στη Γη, χημικά ίχνη αυτής της αρχαίας ζωής θα μπορούσαν να είναι ακόμα παρόντα και να τα ανιχνεύσουμε σήμερα».
Ανακάλυψη από το ρόβερ «Curiosity»
Τα μόρια -αλυσίδες υδρογονανθράκων με «10», «11» και «12» άτομα άνθρακα που ονομάζονται «decane», «undecane» και «dodecane» ανιχνεύθηκαν με το όργανο «SAM» (Sample Analysis at Mars) του ρόβερ «Curiosity».
Το «Curiosity» έφτασε στον Άρη το 2012 στον κρατήρα «Gale», έναν τεράστιο κρατήρα 96 μιλίων (154 χιλιομέτρων) που σχηματίστηκε από τη σύγκρουση του πλανήτη με έναν αρχαίο μετεωρίτη.
Από τότε, το ρόβερ έχει διανύσει περίπου 32 χιλιόμετρα στον κρατήρα, εξετάζοντας περιοχές όπως το «Yellowknife Bay» και το «Mount Sharp» (Aeolis Mons), ένα βουνό ύψους 5,5 χιλιομέτρων στο κέντρο του κρατήρα.
Εξετάζοντας τα δείγματα και ανακαλύπτοντας τα μόρια
Το δείγμα που αναλύθηκε για τη νέα μελέτη ονομάζεται Cumberland και ήταν το πρώτο δείγμα που ανέλυσε το ρόβερ το 2013 από την περιοχή Yellowknife Bay.
Παρόλο που προηγούμενες αναλύσεις είχαν δείξει ότι το δείγμα ήταν πλούσιο σε «άργιλο», «θείο» και «νιτρικά», οι αλυσίδες υδρογονανθράκων παρέμεναν αδιάκριτες για πάνω από δέκα χρόνια.
Οι υδρογονάνθρακες ανακαλύφθηκαν στην πραγματικότητα κατά τύχη, όταν οι ερευνητές αποφάσισαν να δοκιμάσουν μια νέα μέθοδο ανάλυσης του δείγματος, προθερμαίνοντάς το στους 1.100°C (2.012°F) για να απελευθερώσουν το οξυγόνο πριν την ανάλυση. Τα αποτελέσματα δεν έδειξαν αμινοξέα, αλλά οι ερευνητές ανακάλυψαν τα λιπαρά μόρια που κρύβονταν εκεί αντί γι’ αυτά.
Η σύνδεση με τα λιπαρά οξέα
Οι ερευνητές προτείνουν ότι τα μόρια μπορεί να έχουν αποκοπεί από τις μακριές ουρές λιπαρών οξέων που ονομάζονται «undecanoic acid», «dodecanoic acid» και «tridecanoic acid». Τα λιπαρά οξέα είναι αλυσίδες άνθρακα και υδρογόνου με μια ομάδα «καρβοξυλίου» (-COOH) στην άκρη.
Για να ελέγξουν αυτήν τη θεωρία, οι ερευνητές ανέμειξαν το «undecanoic acid» με «άργιλο» τύπου Άρη στο εργαστήριο και πραγματοποίησαν μια δοκιμή παρόμοια με αυτή που χρησιμοποίησε το όργανο «SAM». Όπως αναμενόταν, το «undecanoic acid» διασπάστηκε σε «decane», υποδεικνύοντας ότι οι αλυσίδες άνθρακα μπορεί όντως να προήλθαν από λιπαρά οξέα.
Η σχέση με τη ζωή και η συμβολή στη μελέτη του Άρη
Στη Γη, μόρια όπως αυτά παράγονται κυρίως από βιολογικές διεργασίες, αλλά μπορούν επίσης να προκύψουν και φυσικά χωρίς ζωή.
Ωστόσο, οι μη βιολογικές διεργασίες συνήθως παράγουν λιπαρά οξέα με λιγότερα από 12 άτομα άνθρακα. Ενώ η μεγαλύτερη αλυσίδα άνθρακα που ανιχνεύθηκε από το «SAM» είχε 12 άτομα άνθρακα, το όργανο δεν είναι βελτιστοποιημένο για να ανιχνεύσει μεγαλύτερα μόρια, πράγμα που σημαίνει ότι είναι δυνατόν να υπήρχαν και μεγαλύτερες αλυσίδες.
Η μελέτη αυτή ενισχύει την υποψία ότι τα μόρια που βρέθηκαν επιβεβαιώνουν ότι το «Curiosity» μπορεί να ανιχνεύσει μόρια αυτού του είδους και ότι τα μόρια αυτά μπορεί να παραμείνουν διατηρημένα για δισεκατομμύρια χρόνια στο περιβάλλον του Άρη.
Οι ερευνητές ελπίζουν ότι, στο μέλλον, θα μπορέσουν να φέρουν δείγματα από το έδαφος του Άρη πίσω στη Γη για να τα αναλύσουν σωστά και, ίσως, να λύσουν το μυστήριο της πάλαι ποτέ ζωής στον κόκκινο πλανήτη.
«Το επόμενο μεγάλο βήμα»
Ο συν-συγγραφέας της μελέτης Daniel Glavin, ερευνητής στο NASA Goddard Space Flight Center, προέβη σε δήλωση της NASA: «Είμαστε έτοιμοι να κάνουμε το επόμενο μεγάλο βήμα και να φέρουμε δείγματα από τον Άρη πίσω στα εργαστήριά μας, για να λύσουμε την αμφιβολία σχετικά με τη ζωή στον Άρη».
