Ο διαστρικός ταξιδιώτης θα βρεθεί στις 3 Οκτωβρίου σε απόσταση περίπου 30 εκατομμυρίων χιλιομέτρων από τον Άρη, μια απόσταση σαφώς μικρότερη από εκείνη που θα τον χωρίζει από τη Γη. Η Ευρωπαϊκή Διαστημική Υπηρεσία (ESA) ετοιμάζεται για μια μοναδική ευκαιρία να μελετήσει τον διαστρικό κομήτη 3I/ATLAS από το πιθανώς καλύτερο σημείο παρατήρησης στο ηλιακό σύστημα.
Η ανακάλυψη και ο ορισμός του κομήτη 3I/ATLAS
Οι αστρονόμοι έκαναν την σπάνια και εξαιρετική ανακάλυψη ενός διαστρικού αντικειμένου στο ηλιακό μας σύστημα στις 1 Ιουλίου 2025, πυροδοτώντας έναν αγώνα για τη μελέτη του μυστηριώδους επισκέπτη. Το αντικείμενο ονομάστηκε κομήτης 3I/ATLAS, όπου «3I» σημαίνει «τρίτος διαστρικός» και χαρακτηρίστηκε ως C/2025 N1 (ATLAS).
Κοντινότερη παρατήρηση από τον Άρη
Όπως αποδεικνύεται, ίσως οι παρατηρήσεις από τον Άρη, όχι από τη Γη, μας δώσουν την πιο κοντινή ματιά στον κομήτη. Ο 3I/ATLAS θα πλησιάσει περίπου στα 30 εκατομμύρια χιλιόμετρα από τον Άρη, ενώ από τη Γη θα βρεθεί σε απόσταση 270 εκατομμυρίων χιλιομέτρων. Αυτό σημαίνει ότι τα διαστημόπλοια που περιφέρονται γύρω από τον Άρη θα παίξουν ρόλο στις παρατηρήσεις.
Τα διαστημόπλοια που θα χρησιμοποιηθούν για τις παρατηρήσεις
Ο Colin Frank Wilson, επιστήμονας έργου για τους δορυφόρους του Άρη της ESA, επιβεβαίωσε πως η υπηρεσία ετοιμάζεται να επιχειρήσει παρατηρήσεις του 3I/ATLAS κατά τη διάρκεια της διέλευσής του στο ηλιακό σύστημα.
«Μπορούμε να επιβεβαιώσουμε πως σχεδιάζουμε να παρατηρήσουμε τον 3I/Atlas γύρω από το χρονικό σημείο της πλησιέστερης προσέγγισής του στον Άρη», είπε ο Wilson.
«Αυτό προβλέπεται να συμβεί στις 3 Οκτωβρίου 2025. Εκείνη την ημέρα, το αντικείμενο θα βρίσκεται περίπου 30 εκατομμύρια χιλιόμετρα από τον Άρη.»
Η ESA θα χρησιμοποιήσει τόσο το Mars Express όσο και το ExoMars Trace Gas Orbiter (TGO) για τις παρατηρήσεις. «Θα προσπαθήσουμε να πάρουμε εικόνες του αντικειμένου χρησιμοποιώντας την High Resolution Stereo Camera (HRSC) στο Mars Express, καθώς και το Colour and Stereo Surface Imaging System (CaSSIS) στο TGO», εξήγησε ο Wilson.
Ικανότητες των οργάνων και πιθανές παρατηρήσεις
Ο κομήτης θα είναι πολύ μακριά για πραγματική κοντινή λήψη. Ωστόσο, αν ο 3I/ATLAS είναι αρκετά φωτεινός, η HRSC μπορεί να δώσει ενδείξεις για το αν έχει επιμήκη, σφαιρικό ή ακανόνιστο σχήμα. Ο πρώτος διαστρικός εισβολέας, 1I/’Oumuamua, ήταν ασυνήθιστα επιμήκης και πιο αστεροειδής, ενώ ο 2I/Borisov έμοιαζε περισσότερο με τυπικό κομήτη. Το CaSSIS θα μπορούσε να προσφέρει πληροφορίες για τη δραστηριότητα των πτητικών ουσιών του 3I/ATLAS και τη σύστασή του.
«Θα επιχειρήσουμε επίσης να μετρήσουμε το φάσμα του αντικειμένου, χρησιμοποιώντας τα φασματόμετρα NOMAD του TGO και OMEGA και SPICAM του Mars Express», ανέφερε ο Wilson.
Αυτά τα όργανα θα μπορούσαν να ανιχνεύσουν μοριακές υπογραφές, όπως υδρατμούς ή οργανικά, στην κόμη του 3I/ATLAS αν ενεργοποιηθεί. «Ωστόσο, δεν έχουμε μεγάλες ελπίδες ότι το σήμα θα είναι αρκετά έντονο για φασματική ανάλυση», πρόσθεσε.
Άλλα διαστημόπλοια και μελλοντικές παρατηρήσεις
Υπάρχουν και άλλα διαστημόπλοια γύρω από τον Άρη που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για να εκμεταλλευτούν την κοντινή διέλευση του 3I/ATLAS, όπως ο παλαιός δορυφόρος της NASA Mars Atmosphere and Volatile EvolutioN (MAVEN) και ο Mars Reconnaissance Orbiter (MRO). Η Κίνα διαθέτει επίσης το Tianwen-1, που φέρει κάμερα υψηλής ανάλυσης συγκρίσιμη με αυτή του MRO.
Διαστημόπλοια που μελετούν πλανήτες πέρα από τον Άρη μπορεί να έχουν επίσης την ευκαιρία να δουν τον 3I/ATLAS. Για παράδειγμα, το ESA Jupiter Icy Moons Explorer (JUICE), που εκτοξεύτηκε τον Απρίλιο του 2023 και προγραμματίζεται να φτάσει στο σύστημα του Δία τον Ιούλιο του 2031, θα επιχειρήσει παρατηρήσεις.
«Το διαστημόπλοιο JUICE σχεδιάζει επίσης παρατηρήσεις», είπε ο Joern Helbert, επικεφαλής του τμήματος Ηλιακού Συστήματος της ESA, στο Space.com. «Λόγω θερμικών περιορισμών στο διαστημόπλοιο, οι παρατηρήσεις θα περιοριστούν σε μια περίοδο τον Νοέμβριο του τρέχοντος έτους και προβλέπεται η χρήση τεσσάρων οργάνων.»
