Οι εκλάμψεις ακτίνων γάμμα (GRB) αποτελούν τις πιο βίαιες εκρήξεις στο σύμπαν, απελευθερώνοντας σε κλάσματα του δευτερολέπτου περισσότερη ενέργεια από όση θα εκπέμψει ο Ήλιος σε ολόκληρη τη ζωή του. Συνήθως διαρκούν από λίγα δευτερόλεπτα έως μερικά λεπτά.
Ωστόσο, το φαινόμενο που ανιχνεύθηκε στις 2 Ιουλίου 2025, με διάρκεια επτά ωρών και τρεις διαδοχικές εκρήξεις μέσα σε μία ημέρα, άφησε την αστρονομική κοινότητα άφωνη. Το GRB 250702B, που καταγράφηκε από το τηλεσκόπιο Fermi της NASA, είναι η μεγαλύτερη σε διάρκεια έκρηξη που έχει καταγραφεί ποτέ, ανατρέποντας όσα γνωρίζαμε για αυτά τα φαινόμενα.
Η αναζήτηση μιας πειστικής εξήγησης
Οι συνηθισμένες εκλάμψεις ακτίνων γάμμα προέρχονται από κατακλυσμιαία γεγονότα που συμβαίνουν μία φορά, όπως η σύγκρουση αστέρων νετρονίων ή η κατάρρευση ενός μαζικού άστρου. Το GRB 250702B όμως δεν ακολούθησε αυτό το μοτίβο. Η επαναλαμβανόμενη φύση του υποδηλώνει κάτι διαφορετικό. Μια νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Monthly Notices of the Royal Astronomical Society εστιάζει στην πιθανότητα ύπαρξης μιας μαύρης τρύπας ενδιάμεσης μάζας. Αυτές οι μαύρες τρύπες αποτελούν έναν «χαμένο κρίκο» ανάμεσα στις αστρικές μαύρες τρύπες και τα υπερμεγέθη τέρατα που βρίσκονται στα κέντρα των γαλαξιών.
Το σενάριο της παλιρροϊκής διάλυσης άστρου
Οι ερευνητές προτείνουν ότι το φαινόμενο προκλήθηκε όταν ένα άστρο σαν τον Ήλιο πλησίασε υπερβολικά μια μαύρη τρύπα ενδιάμεσης μάζας και κομματιάστηκε από τις παλιρροϊκές δυνάμεις της. Καθώς το αστρικό υλικό στροβιλιζόταν προς το εσωτερικό της, δημιούργησε έναν σχετικιστικό πίδακα σωματιδίων που εκτοξεύτηκαν σχεδόν με την ταχύτητα του φωτός, παράγοντας την ακτινοβολία που ανίχνευσε το Fermi. Το γεγονός ότι υπήρξαν τρεις εκρήξεις εξηγείται από το ότι το άστρο μπορεί να μην καταστράφηκε αμέσως, αλλά να έχανε υλικό σε κάθε κοντινό πέρασμα από τη μαύρη τρύπα.
Μια ανακάλυψη με τεράστια σημασία
Η τοποθεσία της έκρηξης ενισχύει αυτή τη θεωρία, καθώς εντοπίστηκε σε απόσταση 5,7 κιλοπαρσέκ από το κέντρο του γαλαξία της, εκεί ακριβώς όπου θα περίμενε κανείς να βρει μια περιπλανώμενη μαύρη τρύπα ενδιάμεσης μάζας.
Αν η ερμηνεία αυτή επιβεβαιωθεί, θα πρόκειται για την πρώτη φορά που η ανθρωπότητα παρατηρεί έναν σχετικιστικό πίδακα που δημιουργήθηκε από μια τέτοια μαύρη τρύπα κατά την κατανάλωση ενός άστρου. Αν και υπάρχουν ανταγωνιστικά μοντέλα, το GRB 250702B παραμένει ένα από τα πιο σημαντικά και αινιγματικά αστρονομικά γεγονότα της δεκαετίας.
