Η ομάδα ελέγχου της αποστολής Hera του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA) ολοκλήρωσε μια εξαιρετικά απαιτητική διαδικασία: εγκατέστησε νέο λογισμικό σε ένα διαστημόπλοιο που βρίσκεται 140 εκατομμύρια χιλιόμετρα μακριά από τη Γη και κινείται στο βαθύ διάστημα με ταχύτητα μεγαλύτερη από 12 χιλιόμετρα το δευτερόλεπτο.
Η επιτυχής αναβάθμιση προετοιμάζει τη Hera για την πιο σημαντική φάση της αποστολής της, καθώς πλησιάζει τον αστεροειδή Δίμορφο, ο οποίος περιστρέφεται γύρω από τον μεγαλύτερο Δίδυμο.
Hera: Επικοινωνία με καθυστέρηση 16 λεπτών
Η αποστολή εντολών σε ένα διαστημόπλοιο τόσο μακριά δεν είναι απλή διαδικασία. Τα σήματα μεταδίδονται μέσω μιας κεραίας διαμέτρου 35 μέτρων, η οποία πρέπει να στοχεύσει με εξαιρετική ακρίβεια στο σημείο όπου βρίσκεται το σκάφος.
Ακόμη και με την ταχύτητα του φωτός, το σήμα χρειάζεται σχεδόν οκτώ λεπτά για να φτάσει στη Hera και άλλα οκτώ λεπτά για να επιστρέψει η απάντηση στη Γη.
Αυτό σημαίνει ότι οι μηχανικοί δεν μπορούν να επέμβουν άμεσα σε περίπτωση προβλήματος ούτε να διορθώσουν μια αποτυχία με φυσική πρόσβαση στο διαστημόπλοιο.
Η κρίσιμη διαδικασία της επανεκκίνησης
Μετά την επιτυχημένη εγκατάσταση του νέου λογισμικού, η ομάδα αντιμετώπισε το πιο αγχωτικό βήμα: την πλήρη επανεκκίνηση του διαστημοπλοίου.
Ο υπολογιστής της Hera διαθέτει δύο παράλληλα συστήματα επεξεργασίας για μεγαλύτερη ασφάλεια. Οι μηχανικοί χρειάστηκε να επανεκκινήσουν και να ελέγξουν κάθε σύστημα ξεχωριστά.
Η επταμελής βασική ομάδα ελέγχου περίμενε την επιστροφή των σημάτων από το σκάφος, καθώς υπήρχε πάντα η πιθανότητα να μην επανερχόταν σε λειτουργία. Και στις δύο περιπτώσεις, η διαδικασία ολοκληρώθηκε ακριβώς όπως είχε σχεδιαστεί.
Δοκιμές 18 μηνών πριν από την αποστολή
Πριν σταλεί οποιαδήποτε εντολή στη Hera, το νέο λογισμικό δοκιμάστηκε για ενάμιση χρόνο σε 50 διαφορετικές ημέρες ελέγχων.
Οι μηχανικοί χρησιμοποίησαν ένα πλήρως λειτουργικό αντίγραφο του διαστημοπλοίου στις εγκαταστάσεις της OHB στη Βρέμη, γνωστό ως «the Bench».
Στο αντίγραφο αυτό πραγματοποιήθηκαν όλες οι απαραίτητες προσομοιώσεις, συμπεριλαμβανομένων των αυτόνομων λειτουργιών που θα χρειαστεί η Hera όταν φτάσει στον προορισμό της και της επικοινωνίας με δύο μικρούς δορυφόρους CubeSat που θα απελευθερώσει.
Γιατί η Hera δεν εκτοξεύτηκε με το τελικό λογισμικό
Η αποστολή εκτοξεύτηκε τον Οκτώβριο του 2024 χωρίς την τελική έκδοση του λογισμικού λόγω των περιορισμών του χρονικού παραθύρου εκτόξευσης.
Η Hera έπρεπε να αναχωρήσει εγκαίρως ώστε να πραγματοποιήσει μια πτήση κοντά από τον Άρη την επόμενη άνοιξη. Αν η εκτόξευση καθυστερούσε, η αποστολή θα μπορούσε να χάσει την ευκαιρία και να απαιτηθούν χρόνια αναμονής.
Έτσι, η ομάδα επέλεξε να συνεχίσει την ανάπτυξη και εγκατάσταση των συστημάτων κατά τη διάρκεια του μεγάλου ταξιδιού προς τον αστεροειδή.
Η αποστολή που θα μελετήσει μια ιστορική σύγκρουση
Ο Δίμορφος έχει ήδη γράψει ιστορία, καθώς έγινε το πρώτο αντικείμενο στο Ηλιακό Σύστημα του οποίου η τροχιά άλλαξε σκόπιμα από τον άνθρωπο.
Τον Σεπτέμβριο του 2022, το σκάφος DART της NASA προσέκρουσε στον αστεροειδή, σε ένα πείραμα πλανητικής άμυνας που απέδειξε ότι η τροχιά ενός ουράνιου σώματος μπορεί να τροποποιηθεί.
Ωστόσο, οι λεπτομέρειες για το τι ακριβώς συνέβη στην επιφάνεια του αστεροειδούς παρέμειναν άγνωστες.
Η Hera αναμένεται να φτάσει στον Δίμορφο το φθινόπωρο του 2026, όπου θα πραγματοποιήσει λεπτομερή έρευνα της περιοχής πρόσκρουσης. Τα δεδομένα της αποστολής θα βοηθήσουν τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα τη δυνατότητα προστασίας της Γης από μελλοντικούς επικίνδυνους αστεροειδείς.
