Οι σουρεαλιστές πίστευαν στη δύναμη του ονείρου. Για τον Αντρέ Μπρετόν, η παράλογη φύση των ονείρων άνοιγε δρόμους σε νέες, επαναστατικές μορφές ύπαρξης. Έναν αιώνα αργότερα, η τεχνητή νοημοσύνη επεκτείνει την έννοια του ονειρεύεσθαι σε διεργασίες αλγοριθμικών συστημάτων που παράγουν συνθετικές εικόνες, ή αλλιώς «AI slop».
Η Ingrid Steyerl υποστηρίζει ότι η τεχνητή νοημοσύνη δημιουργεί «κοινωνικά όνειρα», δηλαδή μέσους όρους που αντικατοπτρίζουν τι προσέχει η κοινωνία. Στο έργο της Mechanical Kurds, παρακολουθεί Κούρδους πρόσφυγες που επισημαίνουν δεδομένα για τα ίδια συστήματα επιτήρησης που τους παρακολουθούν, αποκαλύπτοντας αυτό το παράδοξο.
ΑΙ και πραγματικότητα: Καλλιτέχνες που ξεσκεπάζουν τις αόρατες υποδομές της μηχανικής ονειρικής διαδικασίας
Η Lynn Hershman Leeson, μέσα από έργα όπως το Cyborgian Rhapsody, θέτει ερωτήματα για την επιτήρηση, την αναγνώριση προσώπου και την απώλεια ανθρώπινης agency. Ο Trevor Paglen, με τις «μηχανικές παραισθήσεις» που παράγει μέσω GANs, εξετάζει τα όρια της μηχανικής όρασης και τον τρόπο που αυτή αναδιαμορφώνει τη δική μας.
Το έργο Anatomy of an AI System των Kate Crawford και Vladan Joler ξεδιπλώνει την υλικότητα και την οικολογική επιβάρυνση της τεχνητής νοημοσύνης – από τα ορυκτά μέχρι την τοξική απόρριψη.
Υλικότητες, βιολογίες και μηχανική φαντασία
Η Agnieszka Kurant διερευνά πώς οι μηχανές και τα ορυκτά μπορούν να διευρύνουν την έννοια της νοημοσύνης, ενώ η Anicka Yi παρουσιάζει οργανισμούς σαν μέδουσες, βασισμένους σε AI που έχει εκπαιδευτεί στο δικό της έργο. Η Angie Abdilla συνδυάζει μηχανική μάθηση, το Big Bang και ιθαγενείς κοσμολογίες, ανοίγοντας χώρο για πολλαπλές αφηγήσεις δημιουργίας.
Ονειρευόμενοι με την τεχνητή νοημοσύνη
Στο The Feral, ο Fabian Giraud χρησιμοποιεί την AI ως «επιμελητή» ενός έργου χιλιετίας, ενώ ο Christopher Kulendran Thomas δημιουργεί μια εναλλακτική πολιτική ιστορία μέσα από deepfakes και αλγοριθμικά κείμενα, υπογραμμίζοντας τη ρευστότητα της αλήθειας στην εποχή της παραπληροφόρησης.
Σε έναν κόσμο όπου οι κοινωνικές εμπειρίες και ο χρόνος μεσολαβούνται από την AI, η υπεράσπιση του ανθρώπινου ονείρου – άγριου, σωματικού, απείθαρχου – αποκτά πολιτική σημασία. Είναι πρόσκληση να χρησιμοποιήσουμε την τεχνητή νοημοσύνη όχι για να περιοριστούμε στο πιθανό, αλλά για να φανταστούμε το απρόσμενο και το αδύνατο.
