Οι πίδακες που εκτοξεύονται από μαύρες τρύπες είναι από τις μακροβιότερες και φωτεινότερες πηγές ηλεκτρομαγνητικής ενέργειας στο Σύμπαν. Τους εκπέμπουν κυρίως υπερμεγέθεις μαύρες τρύπες σε ενεργούς γαλαξιακούς πυρήνες. Ένα αίνιγμα που απασχολεί τους ερευνητές είναι η λαμπρότητα των πιδάκων: αναμένεται να είναι μεγαλύτερη στο κέντρο, όμως στον Centaurus A, τον πιο κοντινό ραδιογαλαξία, συμβαίνει το αντίθετο.
Το φαινόμενο του φωτεινού πίδακα
Παρατηρήσεις με το Event Horizon Telescope σε διάστημα δέκα ετών έδειξαν ότι οι πίδακες του Centaurus A είναι φωτεινότεροι στις άκρες παρά στο κέντρο, φαινόμενο που ονομάζεται limb brightening. Το ίδιο εντοπίζεται και στους M 87 και 3C 84. Επειδή οι τρεις γαλαξίες διαφέρουν μεταξύ τους, η ομάδα ξεκίνησε με μια πιλοτική μελέτη του Centaurus A, του πλησιέστερου. Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο Astronomy and Astrophysics, με επικεφαλής τον Felix Glaser του University of Würzburg.
Η προσομοίωση
Οι ερευνητές πραγματοποίησαν μαγνητοϋδροδυναμική προσομοίωση μιας υπερμεγέθους μαύρης τρύπας που τροφοδοτείται με ύλη και εκτοξεύει πίδακες, λαμβάνοντας υπόψη τη γενική σχετικότητα. Προσάρμοσαν παραμέτρους όπως τη μάζα της μαύρης τρύπας και τη γωνία παρατήρησης. Η προσομοίωση αναπαρήγαγε τις παρατηρήσεις του EHT. Όπως γράφουν, η φωτεινή παρυφή «μπορεί να αναπαραχθεί φυσικά από μια ανισοτροπική κατανομή σωματιδίων».
Ο ρόλος της ακτινοβολίας
Τα ηλεκτρόνια των πιδάκων δεν κατανέμονται ομοιόμορφα ως προς τις γωνίες βήματος, δηλαδή τη γωνία ανάμεσα στο μαγνητικό πεδίο και την ταχύτητα κάθε ηλεκτρονίου. Η ακτινοβολία σύγχροτρον εξαρτάται έντονα από τη γωνία αυτή, οπότε η φαινόμενη λαμπρότητα αλλάζει με τη γωνία θέασης του μαγνητικού πεδίου.
Οι προοπτικές
Ο Christian Fromm σημειώνει ότι μικροσκοπικά φαινόμενα πλάσματος διαμορφώνουν δομές σε τεράστιες κλίμακες. Το Square Kilometre Array αναμένεται να λειτουργήσει το 2027 και οι αναβαθμίσεις του Very Large Array θα ολοκληρωθούν το 2031. Ο Karl Mannheim υπογραμμίζει ότι τα ευρήματα μπορεί να συμβάλουν και στην ανάπτυξη της ενέργειας σύντηξης, αφού και οι δύο περιπτώσεις διέπονται από τη φυσική του πλάσματος.
