Οι αστρονόμοι ανακάλυψαν πρόσφατα ένα πρωτοφανές φαινόμενο στον γαλαξία VV 340a: έναν πίδακα (jet) που εκτοξεύεται από μια υπερμεγέθη μαύρη τρύπα και παρουσιάζει μια χαρακτηριστική ταλάντωση (wobbling), επηρεάζοντας ολόκληρο τον γαλαξία.
Η μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Science», αποκαλύπτει τον μεγαλύτερο και πιο εκτεταμένο πίδακα που έχει παρατηρηθεί ποτέ σε κοντινό γαλαξία, προσφέροντας σαφείς ενδείξεις για το πώς οι μαύρες τρύπες αναδιαμορφώνουν τους γαλαξίες τους πολύ πέρα από τον πυρήνα τους.
Η ανακάλυψη του «ταλαντευόμενου» πίδακα
Χρησιμοποιώντας το Παρατηρητήριο W. M. Keck στη Χαβάη, η ομάδα των ερευνητών εντόπισε έναν πίδακα που εκτείνεται σε απόσταση 20.000 ετών φωτός από το κέντρο του γαλαξία. Το όργανο Keck Cosmic Web Imager (KCWI) επέτρεψε στους επιστήμονες να διακρίνουν μια δομή που μοιάζει με δόρυ, ευθυγραμμισμένη με τον γαλαξιακό πυρήνα.
Τα δεδομένα από το ραδιοτηλεσκόπιο VLA (Very Large Array) αποκάλυψαν κάτι ακόμα πιο εντυπωσιακό: ένα ζεύγος πιδάκων πλάσματος που συστρέφονται σε ένα ελικοειδές μοτίβο. Αυτό αποτελεί απόδειξη της «μετάπτωσης» (precession), ενός φαινομένου όπου η κατεύθυνση του πίδακα αλλάζει αργά με την πάροδο του χρόνου, κάνοντάς τον να «παραπατά» ή να ταλαντεύεται.
Η επίδραση στην εξέλιξη του γαλαξία
Η ανακάλυψη αυτή ανατρέπει τις καθιερωμένες θεωρίες για την εξέλιξη των γαλαξιών για τους εξής λόγους:
Καταστολή δημιουργίας άστρων: Ο πίδακας αφαιρεί αέρια από τον γαλαξία με ρυθμό περίπου 20 ηλιακών μαζών ετησίως, σταματώντας ουσιαστικά τη γέννηση νέων άστρων.
Νεαρή ηλικία γαλαξία: Τέτοιοι πίδακες παρατηρούνται συνήθως σε γηραιότερους ελλειπτικούς γαλαξίες. Ο VV 340a, ωστόσο, είναι ένας δισκοειδής γαλαξίας που βρίσκεται ακόμα στα πρώτα στάδια μιας γαλαξιακής συγχώνευσης.
Εκτεταμένο στέμμα: Οι παρατηρήσεις του τηλεσκοπίου James Webb (JWST) εντόπισαν υπερθερμασμένο πλάσμα (κορώνα) που εκτείνεται σε χιλιάδες parsecs, τη μεγαλύτερη δομή του είδους της που έχει καταγραφεί.
Νέα δεδομένα για τον δικό μας Γαλαξία
Σύμφωνα με τον Justin Kader, επικεφαλής συγγραφέα της μελέτης, η ανακάλυψη αυτή αλλάζει τον τρόπο που σκεφτόμαστε για τον Γαλαξία μας (Milky Way). Αν και δεν υπάρχει σαφές αρχείο για κάτι παρόμοιο στο δικό μας παρελθόν, η ύπαρξη ενός τέτοιου φαινομένου σε έναν δισκοειδή γαλαξία σημαίνει ότι δεν μπορεί να αποκλειστεί.
Το επόμενο βήμα της έρευνας θα είναι η χρήση ραδιοπαρατηρήσεων υψηλότερης ανάλυσης για να διαπιστωθεί εάν υπάρχει μια δεύτερη υπερμεγέθης μαύρη τρύπα στο κέντρο του VV 340a, η οποία θα μπορούσε να είναι η αιτία της ταλάντωσης των πιδάκων.
