O Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος (ESA) πραγματοποίησε την πιο ακραία προσομοίωση διαστημικού καιρού μέχρι σήμερα – ένα σενάριο τόσο έντονο που κανένα διαστημόπλοιο δεν έμεινε αλώβητο.
Η προσομοίωση μιας υπερκαταιγίδας σαν το φαινόμενο Carrington του 1859
Η άσκηση πραγματοποιήθηκε στο κέντρο ελέγχου αποστολών της ESA στο Ντάρμστατ της Γερμανίας, με στόχο να ελεγχθεί πώς οι δορυφόροι και οι επιχειρησιακές ομάδες θα ανταποκρίνονταν σε μια ηλιακή υπερκαταιγίδα παρόμοια με το συμβάν Carrington του 1859 – τη μεγαλύτερη γεωμαγνητική καταιγίδα που έχει καταγραφεί ποτέ και η οποία θα μπορούσε να προκαλέσει τεράστιες ηλεκτρονικές βλάβες.
Η άσκηση σχεδιάστηκε στο πλαίσιο της προετοιμασίας για την αποστολή Sentinel-1D, που προγραμματίζεται να εκτοξευτεί τον Νοέμβριο.
«Αν ένα τέτοιο γεγονός συμβεί, δεν υπάρχουν καλές λύσεις. Ο στόχος θα ήταν να κρατήσουμε τον δορυφόρο ασφαλή και να περιορίσουμε τη ζημιά όσο το δυνατόν περισσότερο», δήλωσε ο Thomas Ormston, αναπληρωτής διευθυντής επιχειρήσεων διαστημοπλοίων για την αποστολή Sentinel-1D.
Το σενάριο της προσομοίωσης: τριπλή ηλιακή επίθεση
Στην προσομοίωση, ο ήλιος εξαπέλυσε τριπλή απειλή:
- Μια γιγαντιαία ηλιακή έκλαμψη τύπου Χ, της οποίας η ακτινοβολία έφτασε στη Γη μέσα σε οκτώ λεπτά, διακόπτοντας επικοινωνίες, ραντάρ και συστήματα εντοπισμού.
- Μια καταιγίδα υψηλής ενέργειας πρωτονίων, ηλεκτρονίων και σωματιδίων άλφα, που προκάλεσε σφάλματα σε αισθητήρες και πιθανούς κινδύνους για το υλικό των δορυφόρων.
- Και τέλος, έπειτα από περίπου 15 ώρες, μια τεράστια εκτίναξη μάζας στέμματος (CME) έπληξε το μαγνητικό πεδίο της Γης, προκαλώντας διόγκωση της ανώτερης ατμόσφαιρας, αύξηση της αντίστασης στους δορυφόρους έως και 400%, και μετατόπιση των τροχιών τους, αυξάνοντας τον κίνδυνο συγκρούσεων.
Στο έδαφος, μια τέτοια καταιγίδα θα μπορούσε να υπερφορτώσει τα ηλεκτρικά δίκτυα και τους αγωγούς με γεωμαγνητική ενέργεια, προκαλώντας εκτεταμένες διακοπές ρεύματος.
Καμία αποστολή δεν θα ήταν ασφαλής
«Η τεράστια ροή ενέργειας που εκτοξεύεται από τον ήλιο μπορεί να προκαλέσει ζημιά σε όλους τους δορυφόρους σε τροχιά», δήλωσε ο Jorge Amaya, συντονιστής μοντελοποίησης διαστημικού καιρού στην ESA.
«Οι δορυφόροι σε χαμηλή τροχιά γύρω από τη Γη προστατεύονται εν μέρει από την ατμόσφαιρα και το μαγνητικό πεδίο, αλλά μια έκρηξη της κλίμακας του Carrington δε θα άφηνε κανένα διαστημόπλοιο ασφαλές».
«Δεν είναι θέμα αν, αλλά πότε»
Η άσκηση αποκάλυψε πώς μια ακραία ηλιακή καταιγίδα θα μπορούσε να προκαλέσει ντόμινο επιπτώσεων – από απώλεια επικοινωνιών και πλοήγησης μέχρι κατάρρευση κρίσιμων υποδομών.
«Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι δεν πρόκειται για το αν θα συμβεί, αλλά για το πότε», τόνισε ο Gustavo Baldo Carvalho, επικεφαλής αξιωματικός προσομοιώσεων της Sentinel-1D.
Η αποστολή Vigil και η προετοιμασία για το μέλλον
Για να αντιμετωπίσει το αναπόφευκτο, η ESA επεκτείνει το δίκτυο παρακολούθησης του ήλιου και προετοιμάζει την αποστολή Vigil, που προγραμματίζεται για το 2031. Το διαστημόπλοιο θα τοποθετηθεί στο σημείο L5 Ήλιου-Γης, ώστε να παρέχει πρότερες προειδοποιήσεις για επικείμενες ηλιακές εκρήξεις.
Στόχος είναι να διασφαλιστεί ότι τόσο οι δορυφόροι όσο και οι υποδομές στη Γη θα μπορούν να ανακάμπτουν γρήγορα μετά από ένα τέτοιο γεγονός.
