Αν κοιτάζαμε τη Γη πριν από δεκάδες εκατομμύρια χρόνια, θα έδειχνε πολύ διαφορετική από τη γαλαζοπράσινη σφαίρα του διαστήματος που αποκαλούμε σπίτι μας.
Περίπου πριν από 200 εκατομμύρια χρόνια, όλες οι ήπειροι ήταν συγκεντρωμένες μαζί σε μια υπερ-ήπειρο που ονομαζόταν Pangea (Παγγαία).
Αλλά με την πάροδο του χρόνου, αυτές διασπάστηκαν και απομακρύνθηκαν η μία από την άλλη, μέχρι να φτάσουν στη διάταξη που όλοι γνωρίζουμε στο παρόν.
Αλλαγές που συμβαίνουν στο «τώρα»
Ακόμα και μέσα στη διάρκεια ζωής μας ως είδος, έχουν γίνει τεράστιες αλλαγές, με την ανύψωση της στάθμης της θάλασσας και το λιώσιμο των πάγων να εξαφανίζουν γέφυρες ξηράς και να αποξενώνονται κοινότητες.
Φυσικά, αυτό δεν είναι στην κλίμακα της «Μετατόπισης των Ηπείρων» που συμβαίνει σε πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα. Η Μτατόπιση των Ηπείρων είναι η κίνηση του φλοιού της Γης καθώς οι τεκτονικές πλάκες αλληλοτρίβονται στην επιφάνεια του μανδύα.
Τι μεταβολές παρατηρούνται στην Αφρική;
Αν θέλετε μια εικόνα αυτής της γεωλογικής διαδικασίας σε δράση, φαίνεται ότι η Αφρική είναι αυτή τη στιγμή ένα καλό μέρος για να τη δούμε να ξεδιπλώνεται μπροστά στα μάτια μας, αν και φυσικά σε γεωλογικό χρονικό διάστημα.
Αυτό συμβαίνει επειδή οι γεωλόγοι έχουν παρατηρήσει πολλά ρήγματα να εμφανίζονται σε όλη την τεράστια ήπειρο.
Μερικοί επιστήμονες υποστηρίζουν ότι αυτό οφείλεται στο ότι η αφρικανική τεκτονική πλάκα σπάει στα δύο, πράγμα που θα μπορούσε να οδηγήσει σε παράκτιες χώρες χωρίς διέξοδο στη θάλασσα, όπως η Ζάμπια και η Ουγκάντα, να αποκτήσουν τις δικές τους ακτές σε ένα μακρινό μέλλον.
Αλλά αυτή δεν είναι η μόνη θεωρία που έχουν οι γεωλόγοι για το πώς σχηματίστηκε το ρήγμα. Άλλοι υποστηρίζουν ότι η αιτία θα μπορούσε να είναι η διάβρωση του εδάφους.
Ερευνητική πρόταση
Κάποιοι άλλοι, συμπεριλαμβανομένης της Lucía Pérez Díaz, μεταδιδακτορικής ερευνήτριας στο Royal Holloway University του Λονδίνου, πιστεύουν ότι είναι ένας συνδυασμός και των δύο.
Η Díaz πρότεινε ότι οι ρωγμές που βλέπουμε στην επιφάνεια μπορεί να προκαλούνται από πιο μαλακά εδάφη που γεμίζουν ένα ρήγμα που σχετίζεται με την τεκτονική δραστηριότητα.
Η έρευνά της υποδηλώνει ότι κατά τη διάρκεια δεκάδων εκατομμυρίων ετών ο ωκεανός θα αρχίσει να γεμίζει το κενό καθώς το ρήγμα φτάνει στην ακτή. Μόλις ο ωκεανός πλημμυρίσει επαρκώς, τότε ουσιαστικά θα αποκόψει ένα μέρος της Αφρικής από το υπόλοιπο.
Γιατί η Αφρική χωρίζεται στα δύο;
Η διάσπαση της ηπείρου συνδέεται με το East African Rift, μια ρωγμή μήκους 56 χιλιομέτρων ή 35 μιλίων που εμφανίστηκε στην έρημο της Αιθιοπίας το 2005.
Αυτό θα πυροδοτήσει τον σχηματισμό μιας νέας θάλασσας, σύμφωνα με δημοσίευμα των Economic Times. Τα σεισμικά δεδομένα που υπάρχουν στην έρευνα δείχνουν ότι η δημιουργία του ρήγματος προκλήθηκε από παρόμοιες τεκτονικές διεργασίες που λαμβάνουν χώρα στον πυθμένα του ωκεανού.
Βίντεο
Πόσο γρήγορα χωρίζεται η Αφρική;
Ο ρυθμός με τον οποίο η Αφρική σπάει κατά μήκος της Ανατολικής Αφρικανικής Ρήγας είναι περίπου 7 χιλιοστά (0,2 ίντσες) τον χρόνο. Αυτή η απόκλιση μετριέται μεταξύ των πλακών Νουβίας και Σομάλι, οι οποίες αργά-αργά απομακρύνονται μεταξύ τους. Αυτή τη στιγμή, η ρωγμή βρίσκεται ακόμα πάνω από τη στάθμη της θάλασσας, αλλά καθώς συνεχίζει να διευρύνεται, το έδαφος εντός της κοιλάδας της ρωγμής θα βυθιστεί.
Κατά τη διάρκεια μεγάλου χρονικού διαστήματος, εάν το ρήγμα διασταυρωθεί επαρκώς, θα μπορούσαν τελικά θαλάσσια ύδατα να πλημμυρίσουν την κοιλάδα της ρήγας, απομονώνοντας κάοια μέρη του από το υπόλοιπο της ηπείρου. Ωστόσο, αυτή η διαδικασία εκτιμάται ότι θα διαρκέσει δεκάδες εκατομμύρια χρόνια.
Παρόμοιες ρωγμές σε πιο προηγμένα στάδια ανάπτυξης περιλαμβάνουν την Ερυθρά Θάλασσα και τον Κόλπο του Άντεν. Αυτά είναι παραδείγματα όπου θαλάσσια ύδατα έχουν ήδη πλημμυρίσει τις ρηγματικές ζώνες, δημιουργώντας σημαντικούς ωκεανούς-χώρους.
Όσον αφορά το εντυπωσιακό ρήγμα που προκάλεσε ανησυχία το 2018, οι γεωλόγοι πιστεύουν τώρα ότι ήταν μια προϋπάρχουσα ρωγμή που είχε παραμείνει αόρατη επειδή είχε καλυφθεί με ηφαιστειακή στάχτη από έκρηξεις στο παρελθόν. Αυτή ξαφνικά εκτέθηκε κατά τη διάρκεια έντονων βροχοπτώσεων όταν οι βαθιές στρώσεις υδατοκολλημένης ηφαιστειακής στάχτης κατέρρευσαν.
Ιστορικό παράδειγμα από την Ευρώπη
Ένα παρόμοιο γεγονός, αν και με διαφορετικά αίτια, συνέβη όταν τα Βρετανικά Νησιά αποκόπηκαν από την ηπειρωτική Ευρώπη.
Μέχρι περίπου 450.000 χρόνια πριν, τα Βρετανικά Νησιά ήταν συνδεδεμένα με την Ευρώπη, αλλά η διάβρωση μιας κοιλάδας στην περιοχή που είναι τώρα το Αγγλικό Κανάλι προκάλεσε μια καταστροφική πλημμύρα καθώς η θάλασσα εισέβαλε.
Αυτό άφησε αυτό που θα ήταν το δυτικότερο άκρο της Ευρώπης ως ένα ολοκαίνουργιο σύνολο νησιών.